Abdullah Cevdet bir ara Viyana\u2019da sefaret doktoru olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. J\u00f6n T\u00fcrk muhalefetini bertaraf etmek isteyen Sultan Abd\u00fclhamid, ona b\u00f6yle bir memuriyet vermi\u015ftir. Tabi Abdullah Cevdet de muhalif faaliyetlerde bulunmayaca\u011f\u0131n\u0131 vaat ederek bu memuriyete gelmi\u015ftir. Ancak i\u015fte, can \u00e7\u0131kar huy \u00e7\u0131kmaz. Abdullah Cevdet Londra\u2019ya gidip di\u011fer arkada\u015flar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp muhalif faaliyetlerine gizlice devam etmi\u015ftir. Fakat sefir Mahmud Nedim Bey her \u015feyin fark\u0131ndad\u0131r, azledilmesi i\u00e7in merkeze yazar. Sefirin bu giri\u015fimi Abdullah Cevdet\u2019i epey sinirlendirir. Sefirin odas\u0131na elleri ceplerinde girer, adamca\u011f\u0131za hakaret etti\u011fi gibi bir de tokat patlat\u0131r. Sonu\u00e7, Cevdet\u2019in memuriyetinden azledilip maa\u015f\u0131n\u0131 kaybetmesi, yetmiyormu\u015f gibi Osmanl\u0131 sefirine sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Avusturya\u2019dan s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesidir. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Arkada\u015f\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta bu meseleden bahseden Cevdet\u2019in ne kadar dertli oldu\u011fu g\u00f6ze \u00e7arpar. Sefirin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki o ma\u011frur tav\u0131r, maa\u015f\u0131n kesilmesi hakikati ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca s\u00f6n\u00fcvermi\u015ftir. \u201cBen m\u00fcbarez\u00e2t-\u0131 siyasiyeden ziyade i\u015ftagal\u00e2t-\u0131 edebiye i\u00e7in mahl\u00fbkum\u201d <\/em>demekte, sefiri tokatlamay\u0131 ahmak \u00e7ocuklar gibi herkesin s\u00f6z\u00fcne inan\u0131p, delice hareket etme olarak de\u011ferlendirmektedir. Bu hakikaten \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir hik\u00e2yedir. T\u00fcrkiye\u2019de muhalefet edebilmek i\u00e7in bile devlete ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Devlet, bu topraklarda saadetin de felaketin de kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur denilse abart\u0131l\u0131 olmaz.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019yi anlamak i\u00e7in onun tarihine bakan Kemal Tahir devletin hayat\u0131m\u0131zdaki bu merkezi \u00f6nemini g\u00f6rm\u00fc\u015f, bunun \u00fczerinde durmu\u015ftur. Fakat onun \u00fczerinde durdu\u011fu devlet, tarihin yahut siyaset felsefesinin bize anlatt\u0131\u011f\u0131 \u201ckitabi\u201d diyebilece\u011fimiz devlet de\u011fildir. Kemal Tahir etiyle, kan\u0131yla, can\u0131yla i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z devleti aramaya, onu anlamaya, anlatmaya koyulmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla Kemal Tahir\u2019in kendisini ve roman\u0131n\u0131 anlayabilmek i\u00e7in onun devlet meselesi \u00fczerindeki fikri mesaine bakmak b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arz eder. <\/p>\n\n\n\n Mehtap G\u00fcm\u00fc\u015f\u2019\u00fcn, \u201cKemal Tahir, Sosyalizm ve Devlet\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131 kitab\u0131 bu meseleye odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Kitab\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u201cMarksizmde Devlet\u201d \u00fcst ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Marksizmin, devletten ne anlad\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6l\u00fcmde anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece meseleyi kavrayabilmemiz i\u00e7in teorik bir \u00e7er\u00e7eve sunulmu\u015ftur. Zira malum Kemal Tahir, Marksisttir. Velakin bunu b\u00f6yle s\u00f6yleyip ge\u00e7ebilmek de kolay de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kemal Tahir\u2019in Marksistli\u011fi y\u0131llar y\u0131l\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, uzun ameliyatlar ge\u00e7irmi\u015ftir. Bu ameliyatlar neticesi kimisi onun Marksist oldu\u011funa, kimisi de olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir. Kemal Tahir\u2019in Marksist ameliyesi sorgulan\u0131rken \u00fczerinde durulan en \u00f6nemli hususlardan biri de devlet meselesini ele al\u0131\u015f\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Onun bu meseleyi ele al\u0131\u015f\u0131n\u0131 milliyet\u00e7i bulanlar; yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n oryantalizme ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler olmu\u015ftur. Bu yorumlar\u0131 de\u011ferlendirebilmek i\u00e7in Kemal Tahir\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlamaya ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Kitab\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u201cKemal Tahir\u2019in Sosyalizm Anlay\u0131\u015f\u0131nda Devlet\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile onun de\u011ferlendirmelerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Memurluk, kap\u0131kullu\u011fu, AT\u00dcT, Kerim Devlet gibi \u00e7ok \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalar bu b\u00f6l\u00fcmde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Kemal Tahir\u2019in devlet yorumunun, Marksizmden m\u00fclhem taraflar\u0131yla ondan ayr\u0131lan y\u00f6nlerinden burada s\u00f6z edilmi\u015ftir. G\u00fcm\u00fc\u015f\u2019\u00fcn alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi gibi \u201cMeseleye do\u011fu-bat\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Do\u011fu toplumlar\u0131n\u0131 tan\u0131madan ortaya konulacak Bat\u0131l\u0131 sosyalist fikirlerin de yaln\u0131zca Bat\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 haline gelece\u011fine dikkat \u00e7ekmektedir.\u201d <\/em>Buras\u0131, Kemal Tahir\u2019in yorumunun ayr\u0131ks\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n\n\n Fakat yazar, Kemal Tahir\u2019in bu ayr\u0131ks\u0131 taraf\u0131n\u0131n onun Marsistli\u011fine halel getirdi\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnmez. \u201cMarksist olu\u015fu meseleyi, daha sistematik bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7er\u00e7evesinde a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan Marksist d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, tarihi metodolojik olarak de\u011ferlendirmesinde, konuyu \u00fcretim ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde ele almas\u0131nda ve buradan belirli sonu\u00e7lara ula\u015fmas\u0131nda yazar i\u00e7in \u00f6nemli bir imk\u00e2nd\u0131r.\u201d <\/em>de\u011ferlendirmesinde bulunmaktad\u0131r. Yani Marksizmin diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnme y\u00f6ntemini \u00f6nemsemekte; ideolojik kat\u0131l\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, bireye \u00f6zg\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnme f\u0131rsat\u0131 tan\u0131yan bu esnekli\u011fe k\u0131ymet vermektedir. <\/p>\n\n\n\n Yazar kitab\u0131n\u0131 \u201cB\u00f6ylelikle Kemal Tahir\u2019in sosyalist bir ayd\u0131n olarak geli\u015ftirdi\u011fi devlet yorumu salt Marksist \u00e7er\u00e7eve i\u00e7eresinden anla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi yaln\u0131z \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 toplumsal pratikle de anla\u015f\u0131lamayacakt\u0131r. Ortaya b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir devlet yorumu konulabilmesi i\u00e7in her iki unsurun da dikkate al\u0131nmas\u0131 \u015fartt\u0131r.\u201d <\/em>diyerek bitirmi\u015ftir. Buras\u0131 kitab\u0131n temel fikrini ve yazar\u0131n Kemal Tahir okumalar\u0131n\u0131n onu nereye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc de\u011ferlendirmenin alt\u0131 \u00e7izilmi\u015f, bunun yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de senteze ihtiya\u00e7 oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u201cTahirilik\u201d alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131yor. Ancak, Kemal Tahir ilgi dev\u015firmeye devam ediyor. Bu ilgi \u015fimdilerde daha \u00e7ok \u201ckar\u015f\u0131 mahalleden\u201d muhafazak\u00e2r ve sa\u011f \u00e7evreden geliyor. Kemal Tahir k\u00fclliyat\u0131 da onunla ilgili yaz\u0131lar da yeniden bas\u0131l\u0131yor. Kemal Tahir\u2019in do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131nda kalan bir toplumun meselelerine temas eden bir yazar olu\u015fu, ona ilginin devam edece\u011fini g\u00f6steriyor. Kemal Tahir, T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n \u00e7ok okunmu\u015f, \u00fczerinde \u00e7ok konu\u015fulmu\u015f bir yazar\u0131d\u0131r. Kendi sesinin yank\u0131 buldu\u011funu, ya\u015farken g\u00f6rme bahtiyarl\u0131\u011f\u0131na eri\u015fmi\u015f ender edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdand\u0131r. Y\u0131llar \u00f6nce bir yazar \u201cHuzur, onu ilk okuyan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr\u201d gibi bir tespitte bulunmu\u015ftu. Ger\u00e7ekten hakl\u0131d\u0131r, Huzur i\u00e7in yap\u0131lan bu yorum Devlet Ana\u2019dan, Kurt Kanunu\u2019na pek \u00e7ok esere te\u015fmil edilebilir. <\/p>\n\n\n\n G\u00fcm\u00fc\u015f\u2019\u00fcn kitab\u0131 okura, kendi okuma deneyimi sunan bir k\u0131lavuzdur. Kendi okuma deneyimini bizimle payla\u015fan yazar Kemal Tahir ile temas\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmesi gereken bir ba\u015fka i\u015fi de vaktiyle T\u00fcrkiye Defteri\u2019nde, Kemal Tahir ile ilgili \u00e7\u0131km\u0131\u015f yaz\u0131lar\u0131 kitap olarak yeniden yay\u0131na haz\u0131rlamas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece bu yaz\u0131lar kitap olarak b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bi\u00e7imde okurun elinin alt\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de yazarl\u0131\u011f\u0131n zor zanaat oldu\u011fu \u00f6teden beri anlat\u0131l\u0131r. Ancak okurlu\u011fun da en az onun kadar zor oldu\u011fu \u00fczerinde durulmaz. Okurluk bizim memlekette u\u011fra\u015f\u0131larak kazan\u0131lacak bir hassa olarak g\u00f6r\u00fclmez. Yani okuma yazma bilen herkesin potansiyel okur oldu\u011fu kabul edilir. Oysa hakikat bu de\u011fildir. Okuma yazmay\u0131 ileri safhaya ta\u015f\u0131m\u0131\u015f okur bile bir yazar\u0131n evreninde kolayl\u0131kla kaybolabilir.<\/p>\n\n\n\n Dolay\u0131s\u0131yla okurun, i\u015fini kolayla\u015ft\u0131racak mehazlara ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bunlar elbette ki yazar\u0131 so\u011fukkanl\u0131 bi\u00e7imde yorumlayan ba\u015fka okurlara ait metinlerdir. Biyografiler, monografiler veya bu cinsten yap\u0131tlard\u0131r. Edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcnce hayat\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015fl\u0131ca noksanlar\u0131ndan biri de okurun okurla yapt\u0131\u011f\u0131 sohbet olan bu cinsten metinlerin az olu\u015fudur. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Abdullah Cevdet bir ara Viyana\u2019da sefaret doktoru olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. J\u00f6n T\u00fcrk muhalefetini bertaraf etmek isteyen Sultan Abd\u00fclhamid, ona b\u00f6yle bir memuriyet vermi\u015ftir. Tabi Abdullah Cevdet de muhalif faaliyetlerde bulunmayaca\u011f\u0131n\u0131 vaat ederek bu memuriyete gelmi\u015ftir. Ancak i\u015fte, can \u00e7\u0131kar huy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,3,41],"tags":[],"class_list":["post-727","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hasan-huseyin-bahadir","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":121,"views":65,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/727","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=727"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":729,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/727\/revisions\/729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/728"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}