T\u00fcrkiye\u2019de okuma yazma, d\u00fc\u015f\u00fcnme i\u015finin kendine g\u00f6re zorluklar\u0131 malumdur. Bunlardan biri de Be\u015fir Fuad\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi s\u00f6ylersek (tabi o ba\u015fka bir ba\u011flamda s\u00f6yl\u00fcyordu), hayal sermayesi ile hakikati aramaya \u00e7\u0131kmakt\u0131r. Be\u015fir Fuad, bu dedi\u011fi \u015feyin bir g\u00fcn kendisiyle ilgili s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\u015eimdi bildi\u011finiz gibi Be\u015fir Fuad kolunu kesmek suretiyle intihar etmi\u015ftir. Bu intihar\u0131n yank\u0131s\u0131 o g\u00fcnden bug\u00fcne s\u00fcr\u00fcp gelmi\u015ftir. Be\u015fir Fuad denilir denilmez akla ilk olarak intihar\u0131n\u0131n bi\u00e7imi sonra da materyalist olu\u015fu gelir. Tanp\u0131nar \u201cbilim misti\u011fi\u201d nitelemesinde bulunmu\u015ftur onun i\u00e7in. Haks\u0131z da say\u0131lmaz, yaz\u0131 hayat\u0131n\u0131n mahsulleri b\u00f6yle oldu\u011funu g\u00f6sterir. \u0130ntihar\u0131 da mistikli\u011fine uygundur. Kolunu kestikten sonra kan akarken, izlenimlerini yazar. B\u00f6ylece bilim adamlar\u0131na intihar ile ilgili somut bilgiler b\u0131rakm\u0131\u015f olur. Cesedini t\u0131bbiyeye kadavra olarak ba\u011f\u0131\u015flamak istemesi de bilim sevgisinin ne boyutta oldu\u011funu g\u00f6sterir. Be\u015fir Fuad ad\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle veya b\u00f6yle duymu\u015f olan herkes bu yukar\u0131da s\u00f6z ettiklerimi de i\u015fitmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Onun materyalistli\u011fi ile intihar\u0131 hep ayn\u0131 c\u00fcmlede vurguland\u0131\u011f\u0131ndan bu intihar\u0131n su\u00e7u da materyalizm \u00fczerine y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u015fin \u015fampiyonu Ahmed Mithat Efendi\u2019dir. San\u0131r\u0131m hepimizi yan\u0131ltan \u015furadan gidelim fikri de ona aittir. Be\u015fir Fuad \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc s\u0131ralarda yay\u0131nlanan Schopenhauer\u2019in Hikmet-i Cedidesi kitab\u0131 i\u00e7in kendi gazetesinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 reklamda, Be\u015fir Fuad\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Schopenhauer felsefesiyle ili\u015fkilendirir. Tabi ili\u015fkisi yoktur, ama\u00e7 kitab\u0131 satabilmektir. Sonra da \u201cBe\u015fir Fuad\u201d kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlar materyalizme Be\u015fir Fuad\u2019\u0131n can\u0131na k\u0131ymas\u0131na sebep oldu\u011fu i\u00e7in h\u00fccum eder.<\/p>\n\n\n\n
Fakat ilgin\u00e7 olan \u015fudur: Ahmed Mithat Efendi, Be\u015fir Fuad\u2019\u0131n intihar etmeden evvel kendisine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu mektubu da kitab\u0131na koyar. \u0130nsan bu mektubu okuyunca Be\u015fir Fuad\u2019\u0131n intihara y\u00f6nelmesinde materyalizmin ne gibi bir g\u00fcnah\u0131 bulundu\u011funu anlayamaz. Mektupta Be\u015fir Fuad intihar\u0131n\u0131n sebebini \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: Annesi delirmi\u015ftir. Kendisi de sinirlerinde bir yorgunluk hissetmi\u015f bir g\u00fcn annesinin ak\u0131betine u\u011frayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu bertaraf edebilmek i\u00e7in doktora m\u00fcracaat etmi\u015ftir. Doktor bir m\u00fcddet zihnini dinlendirmesinin, e\u011flenece\u011fi \u015feyler yapmas\u0131n\u0131n do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u0130\u015fte b\u00f6ylece sefahat alemine dalar. Sefahat alemlerinde epey para harcar. Bu arada metresi vard\u0131r, metresinden de \u00e7ocu\u011fu olur. Kar\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131na gidince metresi, metresinin yan\u0131na gelince kar\u0131s\u0131 \u015fik\u00e2yet edip ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131t\u0131rlar. Aileden kalan serveti de iyice azalm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7olu\u011fun \u00e7ocu\u011fun r\u0131zk\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle t\u00fcketmemek i\u00e7in intihar etmeye karar verir. Mektubunda bu kadar a\u00e7\u0131k ve samimi bi\u00e7imde intihar\u0131n nedenini yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Fakat nedense koca Hace-i Evvel, Be\u015fir Fuad hi\u00e7 bunlar\u0131 anlatmam\u0131\u015f gibi kitapta onun intihar\u0131n\u0131 getirip materyalizme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ya materyalizm dinsizliktir. Dinsizin de manevi dayana\u011f\u0131 yoktur. \u00d6yleyse materyalizme inanan biri kolayl\u0131kla intihara y\u00f6nelir gibi basit bir mant\u0131ktan hareket eder. Peki ama Be\u015fir Fuad ile ayn\u0131 d\u00f6nemde ya\u015fayan intihar eden dindar insanlar yok muydu? Bir insan\u0131n intihara y\u00f6nelimini maneviyat\u0131, her zaman engelleyebilir mi? Kabul etmek gerekir ki intihar, dindar\u0131 da materyalisti de vuran \u00e7ok trajik bir insani tecr\u00fcbedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ntihar\u0131 do\u011frudan materyalizmle ili\u015fkilendirmek d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir tembelli\u011fe de tekab\u00fcl etmez mi? Madem bu materyalizm Be\u015fir Fuad gibi ak\u0131ll\u0131 bir ad\u0131m\u0131n, gencecik ya\u015fta can\u0131na k\u0131ymas\u0131na sebep olmu\u015ftur, o h\u00e2lde k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Ondan uzak durmak, onunla ilgili bir \u015fey okumamak gerektir. D\u00fc\u015f\u00fcnce vasat\u0131n\u0131n bu oldu\u011fu bir yerde anlama \u00e7abas\u0131 da olmaz. Herkes kar\u015f\u0131 tarafa do\u011fru bildi\u011fini anlatmak derdine d\u00fc\u015f\u00fcp, reddiye yazar. Nitekim materyalizmle ilgili bol miktarda reddiye de yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r yaz\u0131lmas\u0131na ama vulgar materyalizm denilen, bir zamanlar\u0131n pop\u00fcler ama s\u0131\u011f d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi yayg\u0131n olmaya devam etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fcchner\u2019in Madde Kuvvet\u2019inin 1857\u2019lerde Hoca Tahsin Efendi ile okunmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul edersek kitap bizim memlekette yar\u0131m as\u0131rdan fazla etkili olmu\u015ftur diyebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1910\u2019larda \u0130ttihat\u00e7\u0131lar bu kitab\u0131 okumaya devam ediyorlard\u0131. Kitab\u0131 okuyan adamlar\u0131n k\u0131sm\u0131 azam\u0131 dinsiz de olmad\u0131klar\u0131na g\u00f6re san\u0131r\u0131m ba\u015fka \u015feyler de anlat\u0131yordu. \u0130\u015fte d\u00fc\u015f\u00fcnmek, anlat\u0131lan neydi onun pe\u015fine d\u00fc\u015fmek ile ilintilidir. Her \u015fey gibi d\u00fc\u015f\u00fcnme i\u00e7in de bir \u00f6n haz\u0131rl\u0131k, bir birikimin olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Mevleviler yere \u00e7ivi \u00e7ak\u0131p ayak parmaklar\u0131n\u0131n aras\u0131na ge\u00e7irerek d\u00f6nmeyi me\u015fk ederlermi\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00f6nmek denilen \u015fey ancak bu me\u015fk ile \u00f6\u011frenilebilir. D\u00fc\u015f\u00fcnmek de bana kal\u0131rsa d\u00f6nmek gibi \u201cme\u015fk\u201d edilecek i\u015ftir. B\u00f6yle haz\u0131rl\u0131ks\u0131z, tennureyi \u00e7ekip d\u00f6nmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131nca yere kapaklanmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye\u2019de okuma yazma, d\u00fc\u015f\u00fcnme i\u015finin kendine g\u00f6re zorluklar\u0131 malumdur. Bunlardan biri de Be\u015fir Fuad\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi s\u00f6ylersek (tabi o ba\u015fka bir ba\u011flamda s\u00f6yl\u00fcyordu), hayal sermayesi ile hakikati aramaya \u00e7\u0131kmakt\u0131r. Be\u015fir Fuad, bu dedi\u011fi \u015feyin bir g\u00fcn kendisiyle ilgili s\u00f6z konusu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":713,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,3,41],"tags":[],"class_list":["post-712","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hasan-huseyin-bahadir","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":0,"views":67,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=712"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/712\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":714,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/712\/revisions\/714"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/713"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}