G\u00fcn\u00fcm\u00fcz sosyal bilimlerinde bir kavrama odaklan\u0131p onun \u00fczerinden analiz yapmak e\u011filimi epey yayg\u0131n.\u00a0 Bilimsel g\u00fcndem de hangi kavram\u0131n \u201cmoda oldu\u011funa\u201d g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6steriyor. Bu dedi\u011fimizi \u015f\u00f6yle somutla\u015ft\u0131ral\u0131m. \u015eimdilerin en moda kavram\u0131 demokrasi. Buna feminizm, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 vb. ilave edilebilir. Ancak feminizm ve az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n da demokrasiyle yak\u0131n ili\u015fkisi vard\u0131r. \u00d6yleyse demokrasi son derece \u00f6nemli, kilit bir mefhumdur. Kavram odakl\u0131 sosyal bilim, d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131nda yayg\u0131n oldu\u011fundan sosyal bilimciye \u201canonim bir h\u00fcviyet\u201d de kazand\u0131r\u0131r. Efendim \u015eili\u2019yi, Fransa\u2019y\u0131, T\u00fcrkiye\u2019yi ve \u00c7ad\u2019\u0131 demokratikle\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele bir sosyal bilimcinin elinde \u201cnesnel\u201d bir \u00f6l\u00e7\u00fct vard\u0131r. Bu \u00fclkeleri demokrasi kavram\u0131 ekseninde de\u011ferlendiren bilim adam\u0131 s\u00f6z gelimi \u0130talyan da olabilir. \u00d6yle ya bunda herhangi bir beis yoktur. Bir kere odak noktam\u0131z \u201cnesnel\u201ddir. Sosyal bilimcinin bu \u00fclkelerdeki literat\u00fcr\u00fc okumak i\u00e7in dil engeli de yoksa sorun kalmamaktad\u0131r. Sosyal bilimci literat\u00fcr\u00fc okur, olaylar\u0131 demokrasi ekseninde yorumlar ve yorumlar\u0131n\u0131 yazar.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
D\u00fcnyada sosyal bilimlerde ge\u00e7erli bilgi \u00fcretim formu da makaledir. Buna ecnebiler paper diyorlar. Paper yahut makale s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00f6ylesine belirlenmi\u015f bir yaz\u0131 bi\u00e7imidir ki bunu hastanelerden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z biyokimya raporlar\u0131na benzetebiliriz. Neresinin nas\u0131l olaca\u011f\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7er\u00e7evesi evvelden \u00e7izilmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin sonucu en ba\u015fta ortaya koyup istatistik bilgileri en son veren bir \u2018paper\u2019\u0131n yazar\u0131 muhtemelen, hakemden ciddi bir azar i\u015fitir. Sosyal bilimci makalede, entelekt\u00fcel h\u00fcviyeti olan bir yazardan \u00e7ok bilgi sunan bir uzman gibidir. Dolay\u0131s\u0131yla kavram\u0131 \u201cdo\u011fru\u201d tespit edip, analizi \u201ciyi\u201d yapt\u0131ysa makaleyi de formuna uygun bi\u00e7imde yazd\u0131ysa sorun kalmamaktad\u0131r. Kendi de\u011ferlendirmelerinde kimli\u011finden bir iz bulunmamas\u0131, sosyal bilimcinin en \u00f6nemli ba\u015far\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u015eu yukar\u0131daki tahlil raporlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m, ka\u00e7\u0131m\u0131z raporu imzalayan biyokimya uzman\u0131n\u0131n ad\u0131na dikkat ederiz? \u00d6yle ya, ha benim ad\u0131m yazm\u0131\u015f ha sizin ne fark eder? \u00d6nemli olan kandaki \u015feker oran\u0131n\u0131n ka\u00e7 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 de\u011fil midir?<\/p>\n\n\n\n
Sosyal bilimlerdeki bu de\u011fi\u015fmelerin ona daha fazla bilim h\u00fcviyeti verdi\u011fi, nazari olmaktan kurtard\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur. D\u00fcnyan\u0131n \u015furas\u0131nda veya buras\u0131nda benzer \u00f6l\u00e7\u00fclerle yap\u0131lan bir bilimden hareketle d\u00fcnyay\u0131 anlamak kolay g\u00f6r\u00fcnebilir. Fakat acaba bu i\u015f g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar sorunsuz mudur? Birincisi entelekt\u00fcel kimli\u011fin yerini uzmanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla doldurmaya \u00e7al\u0131\u015fan sosyal bilimci mutlu olabilir mi? Bir zamanlar\u0131n sosyal bilimcisi \u015eerif Mardin, Osmanl\u0131 modernle\u015fmesi ile ilgilendi. Gen\u00e7 Osmanl\u0131lardan, J\u00f6n T\u00fcrkler\u2019e kadar uzanabildi. \u0130deoloji kavram\u0131n\u0131n analizine soyundu. Sonra T\u00fcrkiye\u2019deki dindarl\u0131\u011fa, Said Nursi\u2019ye bakt\u0131. Epeyce tarih okudu, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 entelekt\u00fcel ilgisine g\u00f6re \u015fekillendirdi. Ya g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn sosyal bilimcisi? Onun, b\u00f6yle bir hareket imk\u00e2n\u0131 var m\u0131? <\/p>\n\n\n\n
Zaman\u0131m\u0131zda sosyal bilimcinin entelekt\u00fcel kimli\u011fi varsa bile bunun, uzmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerisinde kalmas\u0131 gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc akademik hayat i\u00e7erisinde ayakta kalabilmek b\u00f6yle m\u00fcmk\u00fcn olabiliyor. O y\u00fczden uzmanl\u0131\u011f\u0131 onun aya\u011f\u0131na tak\u0131lm\u0131\u015f bir prangaya d\u00f6n\u00fcyor. Diyelim ki sosyal bilimci akademik hayata Demokrat Parti\u2019yi \u00e7al\u0131\u015farak ad\u0131m atm\u0131\u015f. Bundan sonra b\u00fct\u00fcn \u2018paper\u2019lar\u0131 o d\u00f6nemle ilgili oluyor. Tarih deyince akl\u0131na 1950 ile 1960 aras\u0131ndaki T\u00fcrkiye\u2019nin gelmesi isteniyor. Hatta m\u00fczik denildi\u011finde bile o y\u0131llar\u0131n m\u00fczi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, onunla ilgili yazmas\u0131 ola\u011fan kabul ediliyor. Bundan s\u0131k\u0131ld\u0131m, b\u0131rak\u0131p Baha Tevfik\u2019in edebiyat \u00fczerine yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okuyaca\u011f\u0131m dedi\u011finde kimse kendisini ciddiye alm\u0131yor. Biraz abart\u0131l\u0131 bir benzetmeyle kavramsal sosyal bilim, sosyal bilimciyi i\u015fine yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor. Bu nedenle mekanik bir yap\u0131s\u0131 var sanki.<\/p>\n\n\n\n
Bir ba\u015fka husus da \u015fu: Kavramsal sosyal bilim zannedildi\u011fi gibi en iyi sonuca m\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor bizi? Yukar\u0131daki sosyal bilimcimiz Birinci Meclis\u2019i \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olsun. Elbette demokrasi \u00e7er\u00e7evesinden. E\u011fer bu i\u015fi 1970\u2019lerde yapm\u0131\u015f olsayd\u0131 y\u00fcksek ihtimalle Birinci Meclis\u2019in saltanat\u00e7\u0131, hilafet\u00e7i, gerici oldu\u011funa h\u00fckmedecekti. Doksanlardan sonra yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu kez Birinci Meclis\u2019i olduk\u00e7a demokratik olarak niteleyecektir. Olaylar\u0131n i\u00e7inde fazla bo\u011fulmay\u0131p kavramsal de\u011ferlendirmeye gidersek bu hakikaten b\u00f6yledir. Fakat \u015fu kavramdan biraz g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc kald\u0131r\u0131p \u0130brahim Tali \u00d6ng\u00f6ren\u2019in, Kaz\u0131m Karabekir\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 mektuba bakarsak ne demek gerekir?<\/p>\n\n\n\n
\n\u201cVekiller Heyeti Reisi ve Mustafa Kemal Pa\u015fa ve di\u011ferlerinin a\u011fz\u0131na bak\u0131l\u0131rsa fena bir Rus d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmekte. Ahmet Muhtar Bey ile d\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm. Yaln\u0131z onu zat\u0131alileri ile ayn\u0131 fikirde mutab\u0131k buldum. Milyonlara bali\u011f olan ve bug\u00fcn kafilelerle yollarda g\u00f6r\u00fclen ve bize \u0130kinci \u0130n\u00f6n\u00fc Zaferini temin eden m\u00fchimmat\u0131 bah\u015f ve hediye eden Bol\u015fevikler, a\u00e7\u0131k\u00e7a ya\u011fmac\u0131, e\u015fk\u0131ya tabiri ile tahkir olunuyorlar. Mecliste a\u011fz\u0131n\u0131n istikametini g\u00f6stermekten aciz bir herif toplant\u0131da kalk\u0131yor, a\u011f\u0131z dolusu k\u00fcf\u00fcrler savuruyor. Dinleyiciler aras\u0131nda ve Meclis\u2019in i\u00e7inde bunlar\u0131n casusu oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fcyor. Memleketin Bol\u015fevik olmas\u0131 aleyhtarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fiilen ispat ettim ve hizmet ettim. Hi\u00e7bir vakit memleketi Bol\u015fevik g\u00f6rmek istemem. Fakat biraz siyasi terbiye ve edep laz\u0131m.\u201d[1]<\/strong><\/a><\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
\u015eimdi buna ne demeli? Tart\u0131\u015fma adab\u0131 b\u00f6yle olan bir meclisi demokrasi \u00e7er\u00e7evesinden ele al\u0131p epey olumlu sonu\u00e7lara varabilmek ne derece m\u00fcmk\u00fcn? Olaylardan s\u0131yr\u0131l\u0131p kavramlara ko\u015fan sosyal bilim, hakikati yaln\u0131z bir cephe i\u00e7ine hapseder. Oysa Naz\u0131m Hikmet\u2019in \u015fiirinde dedi\u011fi gibi hakikat \u00e7ok tarafl\u0131d\u0131r.[2]<\/a> Epey \u00f6nemli bir Bat\u0131 \u00fcniversitesinde olsa bile bir sosyal bilim profes\u00f6r\u00fc hakikatin her cephesini kucaklayamaz. <\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n