{"id":684,"date":"2024-02-07T19:10:09","date_gmt":"2024-02-07T19:10:09","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=684"},"modified":"2024-02-14T01:39:24","modified_gmt":"2024-02-14T01:39:24","slug":"yuceltilere-ve-kliselere-karsi-kliselerle-bezenmis-bir-kavga-denemesi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2024\/02\/07\/yuceltilere-ve-kliselere-karsi-kliselerle-bezenmis-bir-kavga-denemesi\/","title":{"rendered":"\u00a0\u201cY\u00fcceltilere\u201d ve \u201cKli\u015felere\u201d Kar\u015f\u0131 Kli\u015felerle Bezenmi\u015f Bir Kavga Denemesi"},"content":{"rendered":"\n

De\u011fi\u015fik ki\u015filer \u201cKemal Tahir \u00fczerine hala s\u00f6ylenecek bir \u015fey kald\u0131 m\u0131?\u201d sorusunu sorup kalmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine bakarak, kalmas\u0131na kalmad\u0131 ama deyip sadece \u201cy\u00fcceltiye ve kli\u015felere bakarak da olsa hesab\u0131 g\u00f6receklerini\u201d, savunular\u0131n defterini d\u00fcreceklerini san\u0131yorlar. Eksik kalan\u0131n sadece ele\u015ftirel mahiyette s\u00f6ylenenlerden kalkarak s\u00f6yleyecekleri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yaz\u0131lan metinlerin temel \u00f6zelli\u011fi kabataslak b\u00f6yle kotar\u0131l\u0131yor. Ancak bu tarz \u00f6zel say\u0131larda, dergilerin \u00f6zel say\u0131lar\u0131nda herhangi bir yerli ayd\u0131n \u00fczerine genellikle g\u00fczelleme yaz\u0131l\u0131r. Bu muhafazak\u00e2r \u00e7evrelerde de b\u00f6yle, modernist \u00e7evrelerde de. \u00d6rnek olarak Birikim<\/em>\u2019in \u00fc\u00e7 adet tekil ayd\u0131n \u00fczerine dergi say\u0131lar\u0131na bak\u0131labilir. Tabii s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da. S\u0131ras\u0131yla Tanp\u0131nar (397), O\u011fuz Atay (345-46) ve Kemal Tahir (416) \u00fczerine. O\u011fuz Atay ve Kemal Tahir say\u0131lar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yazarlar, \u00fczerine say\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lan yazarlar \u00fczerine. Ancak Tanp\u0131nar say\u0131s\u0131nda yaz\u0131lar\u0131n hepsi Tanp\u0131nar \u00fczerine de\u011fil. Tanp\u0131nar ve O\u011fuz Atay \u00fczerine yaz\u0131lan metinler neredeyse b\u00fct\u00fcn\u00fcyle olumluluk arzediyorsa, Kemal Tahir \u00fczerine say\u0131daki yaz\u0131lar da neredeyse b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Kemal Tahir ele\u015ftirisine y\u00f6neliyor. Tipik bir\u00f6rnek de\u011ferlendirme. Birikim<\/em>\u2019in olumsuz anlamda bir\u00f6rnek de\u011ferlendirmesini o \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015fka \u00f6rneklerde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Olumlu bak\u0131\u015f tarz\u0131na gelince de neredeyse her \u00f6zel say\u0131da birbirine benzer yaz\u0131lar arz\u0131 endam ediyor. Neredeyse ulusal \u00e7apta b\u00f6ylesi bir benze\u015fme var. Olumlu olup olmamas\u0131na dikkat etmeye gerek olmadan foto\u011fraf aynile\u015fiyor. Sadece Birikim a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil neredeyse hi\u00e7bir dergide bir say\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle bir yazar\u0131 ele\u015ftirmek amac\u0131yla kotar\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu durumun somut bir ba\u015fka \u00f6rne\u011fini g\u00f6stermenin neredeyse m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Belki bir tek istisnas\u0131 Stalinizm say\u0131s\u0131. Belki de bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yeni ku\u015faktaki yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imi \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekiyor. \u00a0\u0130ki yerde de bir koronun varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Son d\u00f6nemde Kemal Tahir \u00fczerine yo\u011fun metin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fcceltici ifadeler kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde kanaatin bir bi\u00e7imde sorgulanmas\u0131 gerekiyor. Hakikaten Kemal Tahir \u00fczerine metinlerin yaz\u0131lmas\u0131 do\u011fumunun 100. y\u0131l\u0131 ve T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131 \u00fczerine sempozyum yapma gelene\u011fi olan iki kurum, bir belediye ve bir dergi vesilesiyle olmu\u015ftur. Haliyle Kemal Tahir \u00fczerine T\u00fcrk Dili ve Edebiyat\u0131 ve Sosyoloji b\u00f6l\u00fcmlerinde bir zamanlar fazla olsa da giderek azalan say\u0131da lisans\u00fcst\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmaktad\u0131r. Kendisiyle ilgili ele\u015ftirel mahiyette metinler de 2013 y\u0131l\u0131ndan itibaren belli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131pra\u015fmakta ve fazlala\u015fmaktad\u0131r. Bu y\u00fcceltici mahiyette oldu\u011fu varsay\u0131lan metinlerden birinde, Zeytinburnu Belediyesi\u2019nin yay\u0131n\u0131nda benim hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla ele\u015ftirellik dozu y\u00fcksek \u015fekilde Kavga say\u0131s\u0131ndaki \u00fc\u00e7 yazar\u0131n da ele\u015ftirel mahiyetteki yaz\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Ayr\u0131ca 2013 y\u0131l\u0131na kadar Kemal Tahir \u00fczerine metin yazmayan ayd\u0131nlar\u0131n yaz\u0131lar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum giderek artan bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Ele\u015ftirel mahiyetteki metinlerin de a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Kemal Tahir\u2019in metinlerinin d\u00fc\u015f\u00fcnsel boyutu \u00fczerinde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca yaz\u0131lan metinlerin kahir ekseriyetinin Kemal Tahir\u2019in kitaplar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kaynak\u00e7alar\u0131n\u0131n hemen tamam\u0131n\u0131n 2000 y\u0131l\u0131 sonras\u0131 olmas\u0131 bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n da 2010 y\u0131l\u0131ndan sonra kaleme al\u0131nmas\u0131 ilgin\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ele\u015ftirel mahiyetteki metinlerin geldi\u011fi odak da bellidir. 1980\u2019li Y\u0131llar<\/em> kitab\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnce hayat\u0131, 1960-1980 y\u0131llar\u0131 aras\u0131 siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihi \u00fczerine yaz\u0131lan metinde \u00fc\u00e7 isim an\u0131larak d\u00f6nemin edebi ele\u015ftirisini onlar\u0131n temsil etti\u011fi belirtilmi\u015ftir. \u201cKad\u0131n yazarlara tahamm\u00fcl etmeme\u201d durumuna i\u015faret eden yazar ve onun bu noktada g\u00f6sterdi\u011fi \u00f6rne\u011fe ilaveten bir de d\u00f6nemin edebiyat ele\u015ftirmenlerinin yazd\u0131klar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman onlar\u0131n Kemal Tahir \u00fcst\u00fcne metin yazmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Fethi Naci, Semih G\u00fcm\u00fc\u015f ve Murat Belge gibi isimlere Hasan B\u00fclent\u2019i de ekleyerek onlar\u0131n Kemal Tahir metinleri \u00fczerine derinlikli d\u00fc\u015f\u00fcnce beyan etmediklerini s\u00f6ylemenin \u00f6tesinde onlar\u0131n Kemal Tahir\u2019in metinlerinin sadece d\u00fc\u015f\u00fcnsel yan\u0131na de\u011findiklerini, onun metinlerinin edebi boyutunu \u0131skalad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Bu noktada en geni\u015f bi\u00e7imde Kemal Tahir\u2019in metinlerinin hem edebi hem d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00f6n\u00fcne en derinlikli \u015fekilde n\u00fcfuz eden metinleri Tahir Alangu\u2019nun yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekmektedir. Bu a\u015famada ilgin\u00e7 olan nokta Kemal Tahir\u2019in edebi ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel y\u00f6n\u00fcne dair de\u011fi\u015fik do\u011frultuda yazanlar\u0131n hemen hepsinin Tahir Alangu\u2019nun bu noktada yazd\u0131klar\u0131n\u0131 toptan ihmal ettikleri ger\u00e7e\u011fidir. S\u00f6z konusu kavga say\u0131s\u0131nda da durumun hi\u00e7 de farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 rahatl\u0131kla s\u00f6ylenebilir.     <\/p>\n\n\n\n

Dikkat edilirse daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi bu tarz say\u0131lar genellikle olumlu bir yakla\u015f\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla derginin y\u00fcceltici ve kli\u015fe yakla\u015f\u0131mlar\u0131 de\u011ferlendirece\u011fi \u015feklindeki anlay\u0131\u015f tuhaf g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Say\u0131n\u0131n kotar\u0131lma gerek\u00e7esi bir anlamda k\u0131sa takdim yaz\u0131s\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u015eu anla\u015f\u0131l\u0131yor ki bu tarz ayd\u0131nlar \u00fczerine say\u0131lar bir t\u00fcr koro halinde telaffuzlarla sonu\u00e7lan\u0131yor, \u015fekilleniyor. Bunlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde koro halinde d\u00fc\u015f\u00fcnce ifadelendirilen metinler. Bu \u00e7er\u00e7evede Kemal Tahir gibi istisnai yazarlar d\u0131\u015f\u0131nda vasat yazarlar hakk\u0131nda da s\u00f6ylenecek yeni ve de\u011fi\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcnceler olmas\u0131 laz\u0131m. Fakat b\u00f6ylesi bir mesaiye y\u00f6nelinmiyor. Kemal Tahir \u00fczerine metinlerde onun gibi d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u015fahsi damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir entelekt\u00fcel i\u00e7in daha uzun y\u0131llar yeni saptamalar\u0131n yap\u0131labilece\u011fi,  yepyeni g\u00f6r\u00fc\u015flerin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Nitekim etnik sorun, feminizm ve din konusuna yakla\u015f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan Kemal Tahir\u2019in de\u011ferlendirilmek gereken g\u00f6r\u00fc\u015fleri var. Zaten bu say\u0131daki yaz\u0131lar\u0131n \u00f6nemlice bir k\u0131sm\u0131 yazarlar\u0131n bunlar\u0131n biri \u00f6rt\u00fck olacak tarzda bu noktalarda odaklanmalar\u0131 nedeniyle olu\u015fuyor ve de\u011fi\u015fik ele\u015ftiriler g\u00fcndeme geliyor. Belki de \u00f6yle kotar\u0131l\u0131yor say\u0131. Bunu yaz\u0131lan metinlerden \u00f6rt\u00fck olarak fark etmek m\u00fcmk\u00fcn. Ancak bu yaz\u0131lar da durdu\u011fu yer konusunda fazlas\u0131yla g\u00fcvenilir yazarlara ihale edilemiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bir de i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncelerin, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik metinlerde d\u00fczeltilmesi neredeyse imkan\u0131 olmayan bir durum. Dergideki metinlerde, yaz\u0131larda Kemal Tahir\u2019in zaman i\u00e7inde farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri telaffuz etti\u011finin belirtilmesi nedeniyle bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n do\u011fru oldu\u011fu da rahatl\u0131kla s\u00f6ylenebilir. Onun gene yan\u0131lm\u0131\u015f\u0131z deyi\u015fini ciddiyetle dikkate almak gerekiyor. \u0130\u015fte bu anlamda onun genel yakla\u015f\u0131m dinami\u011fini hesaba katmak gerekiyor. Kemal Tahir\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerini bir b\u00fct\u00fcn halinde nitelemek gibi bir endi\u015fe de s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu nedenle de belli konular \u00fczerinde odaklanan bir ele\u015ftirel \u00e7aba g\u00fcndeme girmi\u015f. Belki de de\u011ferlendirme tarz\u0131 \u00f6ncelikler s\u0131ras\u0131na g\u00f6re yerle\u015ftirilmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ya\u015fan\u0131lan d\u00f6nemin belli bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel oda\u011f\u0131n\u0131n mantalitesi taraf\u0131ndan. Ama gene de b\u00fct\u00fcnl\u00fckten uzak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Bir \u00f6rnek olarak etnik sorun \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve iki yaz\u0131 da bu \u00e7er\u00e7evede form\u00fcle edilmi\u015fe benziyor. Etnik konulara bak\u0131\u015f tarz\u0131 itibariyle ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi baz\u0131 saptamalar tart\u0131\u015f\u0131lsa da Fuat D\u00fcndar\u2019\u0131n bir genellemesi ger\u00e7ek\u00e7i g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: \u201cT\u00fcrk edebiyat tarihinin \u2018Milli Edebiyat\u2019 d\u00f6nemi, az\u0131nl\u0131k ve yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n doru\u011fa t\u0131rmand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir\u2019. Bu d\u00f6nem, \u00f6zellikle 60\u2019l\u0131 y\u0131llarda, Tahir, farkl\u0131 bir tarz tutturan nadir yazarlardan biri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar. \u00dcstelik, Ermeni k\u0131r\u0131m\u0131 gibi, T\u00fcrk toplumu ve siyasetinin en hassas tarihi olay\u0131na yer veren ve bunun yolunu a\u00e7an ki\u015fidir.\u201d[1]<\/a> Fuat D\u00fcndar\u2019\u0131n Milli Edebiyat konusundaki abart\u0131l\u0131 nitelemesinin d\u0131\u015f\u0131ndaki k\u0131smi do\u011fru, ger\u00e7ek\u00e7i yorumu d\u0131\u015f\u0131nda insan\u0131n akl\u0131na Kemal Tahir\u2019in yan\u0131nda bir ba\u015fka romanc\u0131 ekleme konusunda, sayabilme konusunda rahat oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bu durumun yan\u0131nda bir ba\u015fka yazar\u0131n Fuat D\u00fcndar\u2019\u0131n bu tarz de\u011ferlendirme yapmas\u0131 konusunda rahats\u0131z oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir: \u201cKemal Tahir\u2019in Ermeni sorunu konusunda ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 oldu\u011fundan, burada Kurt Kanunu<\/em>\u2019na ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan bakmay\u0131 deneyece\u011fim.\u201d[2]<\/a> diyor. Tabii o c\u00fcmlenin hemen arkas\u0131nda da \u201cBat\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131\u201d kelimeleri yer almaktad\u0131r. Bu a\u015famaya gelmeden \u00f6nce Fuat D\u00fcndar\u2019\u0131n s\u00f6ylediklerinin genel \u00e7er\u00e7evesini anlamland\u0131rmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir iki noktaya daha de\u011finmek gerekmektedir. Bu de\u011finiler yukar\u0131da yap\u0131lan genellemedeki tutumu daha da muhkemle\u015ftirecek olan k\u0131sm\u0131d\u0131r: \u201cBelge\u2019nin de belirtti\u011fi gibi \u2018Kemal Tahir\u2019de \u00e7e\u015fitli etnik \u00f6nyarg\u0131lar g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama bilin\u00e7li ve sistemle bir zenofobi yoktur. Ermenilere ise \u00f6zellikle sempati duyar\u201d[3]<\/a>   Kemal Tahir\u2019in de benzeri s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131yan yakla\u015f\u0131m \u015feklini \u015fu \u015fekilde ifadelendirir: \u201cOsmanl\u0131-T\u00fcrk roman\u0131n\u0131n yok sayd\u0131\u011f\u0131, hatta tersini iddia etti\u011fi Ermeni katiam\u0131na da Tahir \u00e7ekinmeden de\u011finir. Ancak burada da mutlak ma\u011fduriyet betimlemez. Resmi tarih yaz\u0131m\u0131n\u0131n iddialar\u0131na da bir ba\u015fka b\u00f6l\u00fcm ya da diyalogda yer verir. Katliam\u0131 K\u00fcrtlerin yapmas\u0131, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin ma\u015fas\u0131 olmalar\u0131, arkadan vurma ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 katletme planlar\u0131 (bir anlamda Ziya G\u00f6kalp\u2019in ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 katliam) gibi noktalar\u2026\u201d[4]<\/a> Sonu\u00e7 olarak kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha iyimser mahiyette bir yorum yapar. Genel anlamda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 savunusu olarak nitelenebilecek yorumu, Kemal Tahir\u2019in yorumu ile \u00f6rt\u00fc\u015fmemektedir. Ana hatlar\u0131yla Kemal Tahir daha geni\u015f bir \u00e7er\u00e7evede yorum yapmakta, D\u00fcndar\u2019\u0131n metnindeki genelle\u015ftirici mahiyetteki yorumla \u00f6rt\u00fc\u015fmemektedir. Bir anlamda genelde T\u00fcrk roman\u0131n\u0131n bu noktadaki geli\u015fim dinami\u011fi \u00fczerinde durmakta, Kemal Tahir roman\u0131n\u0131 da bu \u00e7er\u00e7evede bir yere yerle\u015ftirmektedir. Kemal Tahir roman\u0131n\u0131n istisnai niteli\u011fini de solculu\u011funa, toplumcu-ger\u00e7ek\u00e7i niteli\u011fine vermekte tabiri caizse \u00f6rt\u00fck olarak s\u00f6z konusu d\u00f6nemde ba\u015fka bir toplumcu-ger\u00e7ek\u00e7i romanc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Bunun yan\u0131nda istisna oldu\u011funu s\u00f6ylemekle bir ba\u015fka \u00f6rne\u011fe de y\u00f6nelmemektedir. F\u0131rat D\u00fcndar\u2019\u0131n yazd\u0131klar\u0131 kimi yukar\u0131daki ifadelerden de anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi Murat Belge\u2019nin y\u0131llar \u00f6nce yazd\u0131klar\u0131yla \u00f6nemli paralellikler ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Nitekim S\u0131rr\u0131 S\u00fcreyya \u00d6nder\u2019in yaz\u0131s\u0131 da K\u00fcrtler konusundaki de\u011ferlendirmesine, Kemal Tahir\u2019in de\u011ferlendirmesine ele\u015ftirel bak\u0131\u015f i\u00e7erir. Milli M\u00fccadele s\u0131ras\u0131na ve \u00f6ncesi d\u00f6neme dair tahlillerini k\u0131smi bir olumlu yakla\u015f\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirir: \u201c Kemal Tahir\u2019in genel tarih anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde K\u00fcrtler, Osmanl\u0131yla birlikte M\u00fcsl\u00fcman bir halkt\u0131r ve olumludurlar. Kemal Tahir, bazen K\u00fcrtleri kollar: Ha\u00e7l\u0131-Bat\u0131l\u0131 soygunculara, daha do\u011frusu insan d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar T\u00fcrklerle bir miktar K\u00fcrtlerdir.\u201d[5]<\/a> Yeni d\u00f6nem s\u00f6z konusu oldu\u011fu zaman adeta saymaca d\u00fczeyinde K\u00fcrt isyanlar\u0131na g\u00f6nderme yapt\u0131ktan sonra da g\u00fcndelik hayat i\u00e7inde D\u00fcndar\u2019la benzer romanlara bakarak K\u00fcrtleri a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. \u201cTan\u0131mlamalar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131lama oldu\u011funu belirtmeye gerek yok.\u201d[6]<\/a> Asl\u0131nda farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131n, co\u011frafyan\u0131n incelenmesi s\u00f6z konusudur. Sonraki d\u00f6nemde K\u00fcrtler genellikle, \u00e7o\u011funlukla, yo\u011funlukla Do\u011fu ve G\u00fcney Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinde odaklan\u0131rken \u00d6nder\u2019in deyi\u015fiyle \u201cKemal Tahir \u0130\u00e7 Anadolu B\u00f6lgesinden ilgin\u00e7 K\u00fcrt tipleri \u00e7izer.\u201d[7]<\/a> Asl\u0131nda yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 itibariyle b\u00f6ylesi bir tercih \u0130\u00e7 Anadolu\u2019nun folklorik zenginli\u011finin a\u00e7\u0131mlanmas\u0131 olarak da yorumlanabilir. Bununla birlikte tav\u0131r almak \u015feklinde bir de\u011ferlendirme yapmak yerine, K\u00fcrtlere bak\u0131\u015f tarz\u0131 olarak nitelenmesi yerine pekala ortam\u0131 tasvir etmek olarak da anla\u015f\u0131labilir. Belki de \u00d6nder\u2019in yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 bir nitelemesinden ve Kemal Tahir hakk\u0131ndaki bir nitelemeden aktar\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir: \u201cKemal Tahir\u2019in karamsar ve sevgisiz tipler yaratmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda \u2018k\u00f6le\u2019 bir anne ve s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir baba imgesinin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek pek zor olmasa gerek.\u201d[8]<\/a> B\u00f6ylesi bir niteleme vaktiyle Fethi Naci\u2019nin Kemal Tahir\u2019in bir roman\u0131 hakk\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201cKimse Kimseyi Sevmiyordu\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131n iyice genelle\u015ftirilmesine \u201cKemal Tahir hi\u00e7 kimseyi sevmiyordu\u201d gibi bir genellemeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Genelde bu noktadaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 bir noktada odakland\u0131rmaktad\u0131r. T\u00fcrkleri de sevmemektedir mi? Genelde az\u0131nl\u0131klara y\u00f6nelik olarak tepkisini neye ba\u011flad\u0131klar\u0131nda da durum bir noktada sabitle\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte \u00d6zkul \u201cBat\u0131 \u00fclkeleri\u201d tabiri kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman yazar so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmekte, her bir \u015feyi, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin, bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin Ermeniler konusundaki etkisini hepten hikaye olarak nitelemektedir. S\u0131rr\u0131 S\u00fcreyya \u00d6nder ve Fuat D\u00fcndar belirgin olarak sakin bir \u015fekilde Ermeni K\u0131r\u0131m\u0131 olarak niteledi\u011fi husus konusunda Kemal Tahir\u2019in Almanyay\u0131 m\u00fcsebbip olarak g\u00f6sterdi\u011fini ifade etmektedir. (s.14 ve s.24) D\u0131\u015f \u00fclkelerin bu konularda hi\u00e7bir dahlinin olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki bir kanaat son d\u00f6nemlerde fazlas\u0131yla yayg\u0131nd\u0131r. Bir elli sene \u00f6nce T\u00fcrkiye\u2019de sorunlar \u00f6zellikle sol cenahta emperyalizmin \u015fekillendirdi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 olarak anla\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Bir de az\u0131nl\u0131klara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman az\u0131nl\u0131klar T\u00fcrk iktisat ve siyaset bilimi literat\u00fcr\u00fcnde 1960\u2019lar ve \u00f6ncesinde emperyalist odaklar\u0131n i\u015fbirlik\u00e7isi olarak nitelenirdi. Komprad\u00f6r tabiri o d\u00f6nemlerde yayg\u0131nd\u0131 ve genellikle az\u0131nl\u0131klar kastedilerek kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Bu tarz konularda meseleler, T\u00fcrkiye\u2019de 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda farkl\u0131 bir tarzda g\u00fcndeme gelmeye ba\u015flad\u0131. Ve bittabi ondan sonra Varl\u0131k Vergisi ve 6\/7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131 T\u00fck sosyal bilim literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn en ba\u015fat konusu oldu. Son d\u00f6nem liberal sol d\u00fc\u015f\u00fcnce hemen hemen emperyalizmi pir\u00fc pak g\u00f6stermek hevesinde oldu. B\u00f6ylesi bir anlay\u0131\u015f da yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Ve T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelik her d\u0131\u015f etki telaffuzu paranoya olarak nitelenir oldu.<\/p>\n\n\n\n

Murat Belge\u2019nin \u201cHatas\u0131yla sevab\u0131yla Kemal Tahir\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda daha \u00f6nceki d\u00f6nemde – ki bunlar aras\u0131na 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131ndan 2013 y\u0131l\u0131 dahil yazd\u0131klar\u0131 girer – daha bir olumlu g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc tutum vard\u0131r. 2023\u2019te yazd\u0131\u011f\u0131 makalede milliyet\u00e7ilik kavram\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 ba\u011flam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse daha bir ele\u015ftirel tutum tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu noktada bir al\u0131nt\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olabilir: \u201cKitab\u0131 okuyunca derin bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131m. Ruhen d\u00fcped\u00fcz milliyet\u00e7i bir romand\u0131 bu. Olduk\u00e7a \u2018marazi bir Bat\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 her yere sinmi\u015fti.\u2019\u201d[9]<\/a> Burada ifadesini bulan d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6nceki d\u00f6nemlerde de s\u00f6z konusu olsa orada Kemal Tahir\u2019i olsa olsa sosyal demokrat olarak nitelemesi s\u00f6z konusu olamazd\u0131. Nitekim T\u00fcrk Roman\u0131nda Ermeniler <\/em>ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitapta da benzeri farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7eren k\u0131s\u0131mlar vard\u0131r. Yabanc\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 olarak nitelemesi bu noktada d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde fark olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u0130\u015fte marazi bat\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 Kurt Kanunu <\/em>\u00fczerine yazan yazarla frekans uyumu oldu\u011funu da net bir \u015fekilde g\u00f6sterir. Onun, Belge\u2019nin \u0130ngiltere\u2019nin Milli M\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda ikili tavr\u0131, iki ayr\u0131 partinin farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 konusundaki nitelemesi (s.9) on y\u0131llar \u00f6nce \u0130dris K\u00fc\u00e7\u00fck\u00f6mer\u2019in ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi tahilinin somut alanda bir izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu makalede az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131 i\u015flenmemekte, daha do\u011frusu az\u0131nl\u0131klar \u00fczerinde durulmamaktad\u0131r. Bu metinde ayr\u0131ca Bozk\u0131rdaki \u00c7ekirdek <\/em>\u00fczerine yaz\u0131lan metinde oldu\u011fu gibi Kemal Tahir\u2019in Alangu\u2019nun anlat\u0131m\u0131ndan, bir k\u00f6y enstit\u00fcs\u00fcndeki deneyiminden kalkarak anlatt\u0131klar\u0131ndan, bu roman\u0131 kotard\u0131\u011f\u0131na dair tevat\u00fcr\u00fc esas alarak niteleme yap\u0131lmaktad\u0131r. (s.10 ve s.71) Ancak roman\u0131n tahlili Belge\u2019nin metninde daha geli\u015fkin bir d\u00fczlemde seyretse de T\u00fcrkiye\u2019de daha sonraki d\u00f6nemde Kemal Tahir\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131na benze\u015fen yorumlara, Enstit\u00fcler konusundaki sol i\u00e7i yorumlara hi\u00e7 y\u00f6nelmeden kald\u0131\u011f\u0131 yerde durmaktad\u0131r. \u0130ki metin i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey s\u00f6ylenebilir. Ayr\u0131ca Kemal Tahir\u2019in 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u201cyo\u011fun tarih okumalar\u0131ndan\u201d bahsetse ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin ayn\u0131 y\u0131llarda de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylese de kendisinde beliren 1980\u2019li, 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardaki de\u011fi\u015fimden s\u00f6z etmemektedir. Bundan s\u00f6z etmemesinin \u00f6nemi s\u00f6z\u00fc edilen de\u011fi\u015fimin topluma bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bariz bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirmesidir. Zaten Kemal Tahir\u2019in resmi ideolojiye yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimine \u015f\u00f6yle ucundan k\u0131y\u0131s\u0131ndan s\u00f6z etse de bunu hi\u00e7bir bi\u00e7imde b\u00fct\u00fcnsel anlamda de\u011ferlendirmemektedir. Zaten son d\u00f6nemde Kemal Tahir\u2019i ele\u015ftirenlerin resmi ideoloji ele\u015ftirisini post post Kemalizm lafz\u0131yla k\u0131smen ele\u015ftirmelerinin bir nedeni olmal\u0131d\u0131r. Nitekim sol liberallerin Kemalizm ele\u015ftirileri i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir \u015fekilde milliyet\u00e7ilik anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n farkl\u0131la\u015fmas\u0131yla daha, \u00e7ok daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak milliyet\u00e7ili\u011fin temel kriter olarak al\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131n belli \u00e7evrelerde \u00f6zellikle Rumlarda, Ermenilerde ve K\u00fcrtlerde milliyet\u00e7ilik d\u00fc\u015f\u00fcncesinin hi\u00e7 zuhur etmedi\u011fini, etse de dozaj\u0131nda seyretti\u011fini \u00f6rt\u00fck olarak ifadelendirmi\u015flerdir.<\/p>\n\n\n\n

Belki de en daralt\u0131lm\u0131\u015f ele\u015ftiri bir sosyolo\u011fun Kemal Tahir\u2019den kalkarak de\u011fil Baykan Sezer\u2019in Kemal Tahir yorumundan belki de daha do\u011fru ifadeyle Baykan Sezer sonras\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n Baykan Sezer\u2019den kalkarak Kemal Tahir yorumu yapma deneyimlerini Kemal Tahir d\u00fc\u015f\u00fcncesinin geldi\u011fi nihai merhale olarak g\u00f6rmesinde somutla\u015fmaktad\u0131r. B\u00f6ylesi bir saptamay\u0131 sosyolojinin i\u00e7ine hapsolmu\u015f bir sosyolo\u011fun yapmas\u0131 anla\u015f\u0131labilir bir durumdur. Bunun i\u015faretlerini yaz\u0131da somut olarak fark etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Belki de daha do\u011frusu G\u00fcltekin bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u015fik\u00e2r bir tarzda ifadelendirmektedir: \u201cOnun en \u00f6nemli takip\u00e7ilerinden birisi olan ve Kemal Tahir hayattayken de konu\u015ftu\u011fu, tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Baykan Sezer\u2019in Do\u011fu-Bat\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerinin de eklemlendi\u011fi bir t\u00fcr paradigman\u0131n in\u015fa edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.\u201d[10]<\/a> B\u00f6ylesi bir Kemal Tahir metnine eklemlenme ve onu geli\u015ftirme e\u011filimi belirgin bir \u015fekilde daha da farkl\u0131 bir bi\u00e7im alma noktas\u0131na evrilmi\u015f gibidir. Bunun tespitini G\u00fcltekin\u2019in sat\u0131rlar\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: \u201cS\u00f6z konusu paradigman\u0131n, Kemal Tahir\u2019in romanlar\u0131 ve Notlar\u2019<\/em>\u0131na dayansa da as\u0131l formunu Baykan Sezer\u2019in okumalar\u0131ndan ve Sezer\u2019in sosyolojik tahayy\u00fcl\u00fcn\u00fc ve y\u00f6ntemini takip eden yazarlar taraf\u0131ndan yeniden ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.\u201d[11]<\/a>      Burada ifade edilen d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00e7er\u00e7evesinde Kemal Tahir\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Baykan Sezer\u2019ce katk\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imi ve hatta ondan \u00f6te Baykan Sezer\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin daha sonra yorumlan\u0131\u015f tarz\u0131 bir t\u00fcr Kemal Tahir d\u00fc\u015f\u00fcncesinin daha sonraki d\u00f6neme damga vurmu\u015f bi\u00e7imi olarak kabullenilmekte ve Baykan Sezer\u2019in katk\u0131s\u0131n\u0131n daha geli\u015ftirilmi\u015f bi\u00e7imi i\u00e7in ise iki \u00fc\u00e7 \u00f6rnek verilmektedir. Yap\u0131lan al\u0131nt\u0131lardan Kemal Tahir\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncesine katk\u0131n\u0131n hangi noktalarda oldu\u011fu g\u00f6sterilmedi\u011fi gibi Do\u011fu\/Bat\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 tezinin Kemal Tahir metinlerinde olup olmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmamakta ve al\u0131nt\u0131larda an\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcncelerin Kemal Tahir\u2019de bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, ondan ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ayr\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da tart\u0131\u015f\u0131lmamaktad\u0131r. Hele neredeyse \u00fclke \u00e7ap\u0131nda Baykan Sezer\u2019den etkilendi\u011fi s\u00f6ylenen sosyologlar\u0131n hemen hepsinin Kemal Tahir \u2018in d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin Baykan Sezer\u2019in prizmas\u0131ndan ge\u00e7irilerek anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, anlamla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Ki b\u00f6yle bir yorumun yani Kemal Tahir\u2019in metinlerinin \u00f6yle bir prizmadan ge\u00e7erek anla\u015f\u0131labilece\u011fini s\u00f6yleyen G\u00fcltekin\u2019in kan\u0131tlar\u0131 al\u0131nt\u0131lar\u0131na g\u00f6re iki bilemedin \u00fc\u00e7 sosyolo\u011fun yazd\u0131klar\u0131d\u0131r. Geri kalanlar do\u011fru olan\u0131 yap\u0131p Kemal Tahir\u2019den kaynaklanarak de\u011ferlendirmeler yapmaktad\u0131r. Bu durum sadece G\u00fcltekin\u2019in temel kaynak olarak kulland\u0131\u011f\u0131 kitapta de\u011fil Sosyolocya <\/em>dergisinin bir say\u0131s\u0131nda da (Ocak-Haziran 2023) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu say\u0131da da sadece bir yazar\u0131n metinlerinde b\u00f6ylesi bir yorumu do\u011frulayacak dayanak vard\u0131r. Bir de Baykan Sezer\u2019in prizmas\u0131ndan ge\u00e7erek Kemal Tahir yorumuna dayanak olarak kulland\u0131\u011f\u0131 sosyologlar\u0131n Kemal Tahir\u2019e dair metin yazmalar\u0131 2003 y\u0131l\u0131ndan itibaren ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stanbul Sosyoloji\u2019nin hocalar\u0131n\u0131n Baykan Sezer, bir de Cahit Tanyol d\u0131\u015f\u0131nda olanlar\u0131n\u0131n Kemal Tahir ilgisi 2003 y\u0131l\u0131 ve sonras\u0131ndad\u0131r. Baykan Sezer\u2019in Kemal Tahir \u00fczerine metinleri de ola\u011fan\u00fcst\u00fc s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Meseleyi Ak Partiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir \u015fekilde niteleme e\u011filimi sosyologlar\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 Sosyolocya <\/em>dergisine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, orada kapaktan Gezi Direni\u015fi\u2019nin Teksim Kom\u00fcn\u00fc <\/em>olarak nitelendi\u011fini g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse G\u00fcltekin\u2019in bir tarz Ak Parti yanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 olarak nitelemesi konusunu sorgulamas\u0131 ve \u00fczerinde ciddi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmesi gerekmektedir. Kald\u0131 ki demin g\u00f6nderme yap\u0131lan say\u0131da gene \u00fc\u00e7 metinde mevcut iktidara y\u00f6nelik ele\u015ftiri \u00e7ok yo\u011fundur. G\u00fcltekin temelde 100. y\u0131l dolay\u0131s\u0131yla \u00e7\u0131kan kitaba yaslanarak de\u011ferlendirme yaparsa da g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131 metinlerin \u00f6nemlice bir kesiminin 2002 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla da Ak Parti zuhur etmeden Ak Parti yanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 nitelemesi ortaya \u00e7\u0131kar. G\u00fcltekin\u2019in mantalitesini sa\u011flam temeller \u00fczerine oturtmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse kendisine na\u00e7izane yap\u0131labilecek bir ba\u015fka tavsiye 2002-2013 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Birikim <\/em>ve Toplum Bilim <\/em>dergisi \u00fczerinde odaklanmas\u0131 suretiyle Ak Partiye nas\u0131l bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r. Malum G\u00fcltekin\u2019in meraki Ak Parti fikriyat\u0131yla yak\u0131nl\u0131k \u00fczerinde odakland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu mesele ciddiyetle incelenmelidir. B\u00f6ylesi bir inceleme Tan\u0131l Bora ve Bar\u0131\u015f \u00d6zkul\u2019un yakla\u015f\u0131m tarzlar\u0131 ve konumlanmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n

Notlar<\/em>\u2019\u0131n sistematik olmamas\u0131nda hakl\u0131 olan yazar Kemal Tahir\u2019in yazd\u0131klar\u0131n\u0131n \u2018Tahiriler\u2019 taraf\u0131ndan kurgu de\u011fil yanl\u0131\u015f bir bi\u00e7imde ger\u00e7ek olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 konusunda ele\u015ftiri getirirken, kendi yazd\u0131klar\u0131n\u0131n k\u0131smen belirgin bir \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u015fin edebi boyutuyla ilgili oldu\u011funu s\u00f6ylemesini kabullenmek m\u00fcmk\u00fcn. Ancak derginin, kendi yazd\u0131\u011f\u0131 derginin yazarlar\u0131n\u0131n bir iki istisnas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda alay\u0131n\u0131n Kemal Tahir\u2019in edebi metinlerinin edebi nitelikleri konusunda tek sat\u0131r yazmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bir yazara g\u00f6nderme yaparak Kemal Tahir \u00fczerine olumlu ve olumsuz anlamda s\u00f6ylenenlerin s\u00fcrekli olarak tekrarland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ifade edilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6yle bir derginin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n kendi yaz\u0131s\u0131 da dahil olarak gereksizli\u011fine i\u015faret yap\u0131lmaktad\u0131r sanki. Ancak biraz dikkat edildi\u011fi taktirde b\u00f6ylesi bir durumun fazla say\u0131da yazar i\u00e7in belirgin \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7eklik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek daha do\u011fru g\u00f6r\u00fcnmektedir. Kendi yazd\u0131klar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman da \u00f6zellikle devlet \u00fczerine yazd\u0131klar\u0131 itibariyle baya\u011f\u0131 eski d\u00f6nemlerde kotar\u0131lan yaz\u0131larla fazlas\u0131yla benzerlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekecektir. Devlet ve \u00fcretim bi\u00e7imi konusunda belirttikleri bariz bir \u015fekilde 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131n basit bir tekrar\u0131 mahiyetindedir.<\/p>\n\n\n\n

Meseleye daha genel bir perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Baykan Sezer\u2019in Do\u011fu\/Bat\u0131 konusunda oldu\u011fu gibi Osmanl\u0131 konusunda yakla\u015f\u0131m\u0131 da T\u00fcrkiye ger\u00e7e\u011fine te\u011fet ge\u00e7mektedir. Meselenin sosyolojik boyutu somutla\u015ft\u0131r\u0131lmadan bariz bir bi\u00e7imde \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rken tarihsel boyutu \u0131skalanmaktad\u0131r. Kemal Tahir ele\u015ftirilerinin, erken d\u00f6nem ele\u015ftirilerinin kahir ekseriyeti de tarih meselesini bir kenara itmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarih \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde eski d\u00f6nem sol d\u00fc\u015f\u00fcncesinin i\u00e7inde yoktur. Zaten belki de AT\u00dcT tart\u0131\u015fmas\u0131 bile T\u00fcrk sol d\u00fc\u015f\u00fcncesini tarihe y\u00f6neltmemi\u015f tarihe y\u00f6nelme 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve mikro alanlarla s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Kemal Tahir\u2019i etnik meselelere y\u00f6nelten hususlardan biri somutla ba\u011flant\u0131s\u0131 kopmayan tarih ilgisi olmu\u015ftur.  <\/p>\n\n\n\n

Kad\u0131n meselesi Kemal Tahir ele\u015ftirisinin en \u00f6ne \u00e7\u0131kan hususlar\u0131ndan biri olarak kendisini g\u00f6stermektedir. Asl\u0131nda Kemal Tahir zaman i\u00e7inde kad\u0131n konusuna yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fi\u015fik \u015fekilde ele\u015ftirilir. Bu noktada ele\u015ftirinin dozaj\u0131 da bir on y\u0131l \u00f6ncesinde daha \u015fedit bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim kad\u0131n eksenli metni yazan \u00c7imen G\u00fcnay Erkol da yirmi y\u0131l\u0131 ge\u00e7kin bir zaman \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131 Suat Dervi\u015f metninde \u00f6zellikle onun Fosforlu Cevriye <\/em>kitab\u0131 \u00fczerine kendi yazd\u0131klar\u0131na baksa kesinlikle durumu \u201cerkek egemen ideolojinin etkisinde kalm\u0131\u015f\u0131m\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirir gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bunun i\u015faretini \u201csosyal bilimci\u201d bir perspektif olu\u015fmasa da Orhan Kemal eksenli bir \u015fekilde beliren tart\u0131\u015fmas\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yazar\u0131n ifadesiyle \u201cOrhan Kemal\u2019in frengili tipleri anlatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in karanl\u0131k bularak ele\u015ftirdi\u011fi K\u00f6y\u00fcn Kanburu<\/em>\u2019nda, Yedi\u00e7\u0131nar serisinin romanlar\u0131nda veya asker karakterleri oda\u011fa alan Yorgun Sava\u015f\u00e7\u0131, Kurt Kanunu <\/em>gibi romanlarda, Anadolu \u2018\u015fuuru\u2019 tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n cinsiyetlendirilmi\u015f bir yorumunu buluruz.\u201d[12]<\/a> B\u00f6ylesi bir de\u011ferlendirme ekseninde Orhan Kemal ve di\u011fer yazarlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirildi\u011finde cinsiyetle\u015ftirilmi\u015f bir mikro yorumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131n m\u0131 umudu g\u00fcndemdedir? Benzeri genellemelerin ba\u015fka yazarlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u00f6z konusu olabilece\u011fi ve bunun da makro tarzda bir yorum olarak kendisini g\u00f6sterebilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. B\u00f6ylesi bir durumun hayat\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplara y\u00f6nelerek sorgulanmas\u0131 bamba\u015fka bir durum olup de\u011fi\u015fik yazarlara, insanlara uyarlanmas\u0131, onlar\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde sorgulanmas\u0131 sonras\u0131nda ortaya hakikaten farkl\u0131 bir durum mu \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 san\u0131lmaktad\u0131r? Hatta b\u00f6ylesi bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131n Fakir Baykurt ve Mahmut Makal gibi k\u00f6y romanc\u0131lar\u0131n\u0131n romanlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ne t\u00fcr bir durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131laca\u011f\u0131 anlam\u0131nda \u00f6nemsenmelidir. Onun d\u00f6neminin en modernist yazarlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da farkl\u0131 bir sonu\u00e7 vermez. Bu tarz bir niteleme kendisini bariz bir \u015fekilde g\u00f6stermektedir. Ancak cinsiyet meselesi ile ilgi anlam\u0131nda Kemal Tahir\u2019in \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131ndan farkl\u0131 bir yerde durdu\u011fu a\u015fik\u00e2r g\u00f6r\u00fcnmektedir. Hakikaten bu noktada anlaml\u0131 bir tart\u0131\u015fma yapacaksa bir ki\u015finin kendisini \u00f6rne\u011fin Y\u00fccel Kay\u0131ran\u2019\u0131n G\u00fclten Ak\u0131n \u015fiirini de\u011ferlendirirken onun kad\u0131n kimli\u011finden kalkarak yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeye benzer bir \u015fekilde bir tahlil denemesinde bulunmas\u0131 daha anlaml\u0131 olur.[13]<\/a> Kemal Tahir\u2019in hakikaten kendi \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 yazarlardan ki bunlar aras\u0131nda kad\u0131n yazarlar da bulunmaktad\u0131r farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 vard\u0131r. Onun d\u0131\u015f\u0131nda yazar\u0131n \u0131skalad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer yazarlar\u0131n meseleye \u00e7ok daha net bir bi\u00e7imde ahlak\u00e7\u0131 olarak yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u00d6zellikle k\u00f6y romanlar\u0131 ekseninde cinsiyet meselesine temelde farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 Kemal Tahir roman\u0131n\u0131n \u0131skalanm\u0131\u015f mahiyetini fazlas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131karabilir. Kemal Tahir\u2019i \u015f\u00f6yle etnik mesele ve toplumsal cinsiyete yakla\u015f\u0131m konusunda \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 romanc\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak eyleminin \u0131skalanmas\u0131n\u0131n nedeni o kadar a\u015fik\u00e2rd\u0131r ki.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de kim ittihat\u00e7\u0131 olmaktan nasibini almad\u0131 ki Kemal Tahir almas\u0131n. Ancak Kemal Tahir\u2019in baz\u0131 konulardaki yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n zaman i\u00e7inde de\u011fi\u015fimi de s\u00f6z konusu. \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de her d\u00fc\u015f\u00fcnsel oda\u011f\u0131n i\u00e7inde m\u00fcndemi\u00e7 bulunup Kemal Tahir de genel anlamda ele\u015ftirel bir konum i\u00e7inde oldu\u011fundan de\u011ferlendirilmesi problemli oluyor. Zaten devlet yorumu ve Kemal Tahir\u2019in kerim devlet kavram\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 da bir ba\u015fka durumdan kaynaklan\u0131yor. Sultan Hamid yorumu da ister istemez \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k yorumuyla ilintili g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Devlet yorumuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda onun bu yorumunun Niyazi Berkes\u2019in do\u011fu t\u00fcr\u00fc devlet bat\u0131 t\u00fcr\u00fc devlet yorumuyla kimi yak\u0131nl\u0131klar\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir. Bu yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ilk fark edenlerden biri \u0130smet Bozda\u011f. Kemal Tahir kerim devletten s\u00f6z ederken Niyazi Berkes despotik devletten s\u00f6z ediyor. Berkes ayr\u0131ca Bat\u0131da s\u0131n\u0131flar devleti belirlerken T\u00fcrkiye\u2019de devletin s\u0131n\u0131flar\u0131 belirledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Niyazi Berkes\u2019in ve Kemal Tahir\u2019in bu noktada temel farklar\u0131 Osmanl\u0131 hakk\u0131nda bilgilenmelerinin \u00e7ok daha fazla olmas\u0131. Di\u011fer yazarlar\u0131n bu noktada d\u00fc\u015f\u00fcnce ifade etmelerinin nedeni Osmanl\u0131 ve T\u00fcrk toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc konusundaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerle hesapla\u015fmak nedeniyle oluyor. Tabii bu noktada Niyazi Berkes ve Kemal Tahir\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n kapsaml\u0131 ve derinlikli yakla\u015f\u0131mlar\u0131yla hesapla\u015fmak daha zor oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6rne\u011fin Cahit Tanyol gibi yazarlar\u0131n, akademisyenlerin d\u00fc\u015f\u00fcncelerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak \u015feklinde tezah\u00fcr ediyor. Bu noktada Behice Boran\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin yaslan\u0131lacak temel dayanak olarak g\u00f6r\u00fclmesi de galiba bu y\u00fczden. Behice Boran\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 k\u00f6kle\u015fmi\u015f bir yakla\u015f\u0131m olarak etkileyici olmu\u015ftur. Bir noktada yar\u0131 do\u011fru bir de\u011ferlendirme bulunmaktad\u0131r. Bu yar\u0131 do\u011fru de\u011ferlendirme \u015f\u00f6yle ifade edilmi\u015ftir: \u201c\u00dclk\u00fcc\u00fc-milliyet\u00e7i olmayan sa\u011f Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na sadece ve esasen \u0130sl\u00e2mi mahiyeti itibariyle sahip \u00e7\u0131kma hevesindedir. Dolay\u0131s\u0131yla Kemal Tahir\u2019e mukaddesat\u00e7\u0131 ve \u0130slamc\u0131 sa\u011fda \u00fclk\u00fcc\u00fc-milliyet\u00e7i \u00e7evrelerden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc oranda alaka ve sayg\u0131 g\u00f6sterilmemi\u015ftir.\u201d[14]<\/a>   Asl\u0131nda Kemal Tahir\u2019in de\u011fi\u015fik metinlerinin islami ve milliyet\u00e7i \u00e7evrelerde ne oranda \u00f6nemsenip benimsendi\u011fi daha \u00f6nceden yaz\u0131lm\u0131\u015f metinlerde belirtilmi\u015ftir. Kald\u0131 ki Kemal Tahir\u2019in romanlar\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde bu iki siyasal odak aras\u0131nda mesafe bir s\u00fcre sonraki d\u00f6nemdeki kadar da fazla de\u011fildir. Ayn\u0131 yaz\u0131da ayn\u0131 zamanda Kemal Tahir\u2019in k\u00f6y romanlar\u0131n\u0131n sa\u011fda Rahmet Yollar\u0131 Kesti <\/em>ve Bozk\u0131rdaki \u00c7ekirdek <\/em>d\u0131\u015f\u0131nda dikkat \u00e7ekmedi\u011fi ve bu romandaki cinselli\u011fe ve kurnazl\u0131\u011fa dair mevzulardan s\u00f6z edilmedi\u011fi belirtilir. Ve k\u00f6y enstit\u00fcleri konusunda Kemal Tahir\u2019in kurulu\u015f bi\u00e7imine kar\u015f\u0131 oldu\u011funa dair nitelemesi Tan\u0131l Bora\u2019n\u0131n \u201ck\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn k\u00f6t\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u201d konusundaki aktard\u0131klar\u0131 ile \u00e7ak\u0131\u015fsa da b\u00f6ylesi bir niteleme on y\u0131llar \u00f6nce Selim \u0130leri\u2019nin Kemal Tahir\u2019in \u00f6nemli olarak niteledi\u011fi vurgusuyla, a\u00e7\u0131klamas\u0131yla \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Ayn\u0131 yaz\u0131da AT\u00dcT konusuna yakla\u015f\u0131m bi\u00e7iminin sa\u011f d\u00fc\u015f\u00fcnce taraf\u0131ndan olumlu g\u00f6r\u00fclmeyece\u011fi \u015feklinde bir saptama da bulunmaktad\u0131r. Daha genel anlamda Kemal Tahir romanlar\u0131n\u0131n genelde sa\u011fda olumlu bulunmas\u0131n\u0131n nedenlerinden biri de islami sa\u011fda roman\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 ve milliyet\u00e7i sa\u011fda da meselenin siyasal, k\u00fclt\u00fcrel ve \u00f6zellikle d\u00fc\u015f\u00fcnsel boyutunun romana fazla yans\u0131mamas\u0131ndand\u0131r. Roman alan\u0131n\u0131n fazlas\u0131yla bo\u015f olarak g\u00f6r\u00fclmesi genel anlamda sa\u011f\u0131n Kemal Tahir romanlar\u0131na olumlu, k\u0131smen olumlu olarak yakla\u015fmas\u0131n\u0131n alt yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Toprak reformu konusuna yakla\u015f\u0131m\u0131 da dahil olmak \u00fczere, A\u015f\u00e7\u0131\u2019n\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131n bu konudaki yorumu da dahil olmak \u00fczere Kemal Tahir\u2019in Ak Parti\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131yla uyumlulu\u011fu konusunda dergideki yaz\u0131larda bir\u00e7ok yazar taraf\u0131ndan ifade edilen d\u00fc\u015f\u00fcncelere cevap mahiyetinde oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekmektedir. Ayn\u0131 metinde dillendirilen kerim devlet anlay\u0131\u015f\u0131na Kemal Tahir\u2019in baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden kalkarak ele\u015ftirel bakman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6ylemesi de ilgin\u00e7 ve k\u0131smen do\u011fru bir niteleme olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

Meselenin anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirini do\u011frulayan iki tespit \u00f6nem arzetmektedir. Bu hususlardan biri toplumun \u201cnevi \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r\u201d olmas\u0131na dairdir: \u201cBununla birlikte kitap (Devlet Ana<\/em> kastediliyor) Kemal Tahir\u2019in Osmanl\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019yi Marksizmin geleneksel \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, daha nev-i \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r bir yap\u0131 olarak g\u00f6rme e\u011filimlerinin sonucunda, siyasi s\u00f6ylem bak\u0131m\u0131ndan k\u00f6t\u00fc \u015fekillendirilmi\u015f imkans\u0131z bir \u00fctopya gibidir.\u201d[15]<\/a> B\u00f6ylesi bir de\u011ferlendirmeyi biraz daha ileri g\u00f6t\u00fcrecek tarzda soru \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r: \u201cOsmanl\u0131\u2019n\u0131n kerameti kendinden menkul-babacanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f- partimonyalizmini, klasik \u00e7a\u011f\u0131n beka politikalar\u0131n\u0131, \u2018devlet akl\u0131\u2019n\u0131 y\u00fcceltir; tarih boyunca Anadolu halklar\u0131 aras\u0131nda ekilmi\u015f oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 \u2018milliyet\u00e7ilik\u2019 tohumlar\u0131na dayanarak Sunni -\u0130slamla T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin yerlici bir sosyal adalet diskuruyla harmanlanmas\u0131n\u0131 \u00f6nerir.\u201d[16]<\/a>   Bir anlamda yerlici vurgusu ve \u00f6zg\u00fcnl\u00fck nitelemesiyle birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131ran niteleme korporatizm- ki yaz\u0131lar\u0131n birinde sehven de olsa kooperativizm olarak an\u0131lsa da – fa\u015fizme yap\u0131lan g\u00f6ndermeyle birbirini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u0130lkinde Avc\u0131o\u011flu\u2019nun yakla\u015f\u0131m\u0131na yak\u0131nla\u015ft\u0131rma denemesi ikincisinde Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019\u00fcn \u201cneofa\u015fist\u201d ideolojisiyle paralellik kurularak anlat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu noktada alt\u0131 \u00e7izilmesi gereken hususlardan biri Kemal Tahir\u2019in baz\u0131 konular hakk\u0131ndaki yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n neredeyse bile isteye atlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Son d\u00f6nem metinlerinde \u00f6zellikle \u00fczerinde en fazla durulan konular\u0131n Kemal Tahir metinlerinde incelemelerinin \u0131skalanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n ba\u015flar\u0131nda din, Kemalizm , toplumsal cinsiyet konular\u0131 gelmektedir. Belki de bu konular\u0131n ilk ikisine yakla\u015f\u0131m tarz\u0131 olarak ele\u015ftiri yapanlar\u0131n Kemal Tahir\u2019i ele\u015ftirdikleri noktaya daha yak\u0131n olmalar\u0131 s\u00f6z konusudur. Daha ilgin\u00e7 olan husus da toplumsal cinsiyet ve din konusuna islami muhafazak\u00e2rlar\u0131n da Kemal Tahir\u2019i tart\u0131\u015f\u0131rken de\u011finmemeleridir. Gene benzer bir \u015fekilde Kemalizm meselesine bak\u0131\u015f tarz\u0131 itibariyle belli bir d\u00f6nemde sol liberallerle islami muhafazak\u00e2rlar benzer \u015fekilde, en az\u0131ndan bir d\u00f6nemler yak\u0131n bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Bu noktada islami muhafazak\u00e2rlar Kemal Tahir\u2019in Kemalizm konusuna yakla\u015f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu tutum tak\u0131n\u0131rken sol liberaller bu noktada \u00f6rt\u00fck ifadeler kullanmakta ya da suskun davranmay\u0131 tercih etmektedirler. Bu noktada belki de en a\u015fik\u00e2r nitelemeyi yapan Bar\u0131\u015f \u00d6zkul\u2019dur:\u201cT\u00fcrk edebiyat\u0131nda resmi ideoloji ele\u015ftirisine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f yazarlardan olan Kemal Tahir\u2019in romanlar\u0131nda\u2026\u201d[17]<\/a>  diye ba\u015flayan c\u00fcmle belki de ikaz edilmedi\u011fi i\u00e7in bu noktada sol liberallere de \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011finin bir sol liberal taraf\u0131ndan belirtilmesinin ilk \u00f6rne\u011fidir. Tabii bu meseleyi yanl\u0131\u015f temellendirdi\u011fi, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yanl\u0131\u015f temellendirdi\u011fi \u015feklinde bir kanaat da ifade edilmektedir. Ve \u00d6zkul\u2019un yaz\u0131s\u0131nda Kemal Tahir\u2019in ittihat\u00e7\u0131l\u0131k konusundaki yakla\u015f\u0131m\u0131 dergideki di\u011fer yazarlardan farkl\u0131 bir \u015fekilde form\u00fcle edilmekte ve Kemal Tahir\u2019in yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n bir ittihat\u00e7\u0131l\u0131k ele\u015ftirisi olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine i\u015faret edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Dergideki Bozk\u0131rdaki \u00c7ekirdek <\/em>roman\u0131 \u00fczerine makale islami muhafazak\u00e2rlar\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n ne kadar Kemal Tahir\u2019den, onun yakla\u015f\u0131m\u0131ndan uzak oldu\u011funu somutla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131, k\u0131smen somutla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kadar sonraki d\u00f6nemde solda boy veren K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc ele\u015ftirisiyle, ki bunlardan biri de \u0130leti\u015fim yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan Orada Bir K\u00f6y Var Uzakta <\/em>kitab\u0131ndan da kalkarak somutla\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi gibi yayg\u0131n bir e\u011filim olarak benimsendi\u011finin g\u00f6stergesidir. Ancak yaz\u0131 Kemal Tahir kaynakl\u0131 bir etkilemenin de \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtme \u00e7abas\u0131 olarak \u015fekillenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Hem kitapta hem de s\u00f6z konusu makaleyle sorun zaman i\u00e7inde k\u00f6y ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fck gibi konularda, toprak reformunun gereklili\u011fi meselesinde Kemal Tahir\u2019in yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n da zaman i\u00e7inde solda genel kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bozk\u0131rdaki \u00c7ekirdek <\/em>\u00fczerine yaz\u0131 Kemal Tahir\u2019in Osmanl\u0131 toplumunun \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve reayan\u0131n h\u00fcr oldu\u011fu konusundaki yarg\u0131s\u0131n\u0131n, daha anlaml\u0131 olarak genel yarg\u0131s\u0131n\u0131n neredeyse s\u00f6z konusu kitaptaki yakla\u015f\u0131ma yedirildi\u011fini g\u00f6sterecek mahiyettedir. Ayr\u0131ca \u201cT\u00fcrkiye ger\u00e7ekli\u011fini a\u011falar\u0131n, \u015feyhlerin \u00fclk\u00fcc\u00fc \u00f6\u011fretmenlerden daha do\u011fru bir \u015fekilde tahlil ettikleri\u201d sav\u0131na ele\u015ftiri getirirken \u201cAnadolu insan\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten ne kadar h\u00fcr oldu\u011funu, biz ayd\u0131nlardan \u00e7ok onun i\u00e7inde yeti\u015fmi\u015f a\u011falar bilir\u201d ibaresinin, kendi al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131 c\u00fcmlenin s\u00f6z\u00fc edilen ele\u015ftiriyi \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc de a\u00e7\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yaz\u0131, Bozk\u0131rdaki \u00c7ekirdek <\/em>\u00fczerine yaz\u0131 antikom\u00fcnizme bak\u0131\u015f tarz\u0131 itibariyle Kemal Tahir\u2019in islami muhafazak\u00e2r ve milliyet\u00e7i \u00e7evrelerden ne kadar farkl\u0131 durdu\u011funa da g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r. Ha keza Kemal Tahir\u2019in sosyalist d\u00fcnyaya bak\u0131\u015f tarz\u0131 itibariyle T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00f6neminin sosyalist solundan da farkl\u0131 bir noktada durdu\u011fu a\u015fik\u00e2r g\u00f6r\u00fcnmektedir.  Tan\u0131l Bora Kemal Tahir konusunda ele\u015ftirel, bir say\u0131 haz\u0131rlarken bu yaz\u0131daki g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle kendisini korunakl\u0131 bir mevkiye \u00e7ekmi\u015f gibidir. T\u0131pk\u0131 Post-Post Kemalizm <\/em>kitab\u0131ndaki yaz\u0131s\u0131n\u0131n konumland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel mevzi gibi. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131 kurgulama becerisine ancak \u015fapka \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tan\u0131l Bora\u2019n\u0131n yaz\u0131s\u0131 ile Murat Belge\u2019nin yaz\u0131s\u0131nda yer alan Kemal Tahir\u2019in Bozk\u0131rdaki \u00c7ekirdek<\/em>\u2019i yazarken b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Tahir Alangu\u2019nun anlat\u0131m\u0131ndan yararland\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki tevat\u00fcr son derece eksik bilgiye dayanmaktad\u0131r. Her ikisinin de Enstit\u00fc k\u00f6kenli edebiyat\u0131n yazarlar\u0131n\u0131n bu husustaki iddialar\u0131ndan haberdar olmad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6ylesi bir niteleme bir anlamda Kemal Tahir\u2019in metni yazarken Tahir Alangu deneyimi kaynakl\u0131 bilgilenmesinin metni olu\u015fturdu\u011fu, \u015fekillendirdi\u011fi \u015feklindeki bir kanaate yaslanmaktad\u0131r. Kald\u0131 ki Tahir Alangu\u2019nun K\u00f6y Enstit\u00fcleri konusundaki kanaati ve Enstit\u00fc k\u00f6kenli edebiyat hususundaki de\u011ferlendirmeleri Kemal Tahir\u2019den farkl\u0131d\u0131r. Bu noktadaki fark da onun 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda Vatan <\/em>gazetesinde yay\u0131mlanan g\u00fcnl\u00fck notlar\u0131nda da yer almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca edebiyat \u00fczerine metinlerinde de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Kemal Tahir\u2019le Tahir Alangu aras\u0131nda T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan farklar konusu ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nemli bir inceleme konusu olabilir.   <\/p>\n\n\n\n

Bar\u0131\u015f \u00d6zkul\u2019un yaz\u0131s\u0131n\u0131n son c\u00fcmlesi \u201cTahirili\u011fin\u201d alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n son on y\u0131l oldu\u011funu belirtirken daha erken sat\u0131rlarda son yirmi k\u00fcsur y\u0131l\u0131n hep b\u00f6yle oldu\u011fu \u015feklinde bir \u00f6nkabul bulunmaktad\u0131r. Belki de Kemal Tahir\u2019in yazd\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc sar\u0131p sarmalayan, temelde ele\u015ftirel baksa da onun Marksizmdeki son d\u00f6nem tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 takip etmedi\u011fini s\u00f6ylese \u2013 ki T\u00fcrkiye\u2019de kim takip ediyordu ki sorusu sorulabilir \u2013 ve onu \u00f6nc\u00fc olarak nitelese de d\u00fc\u015f\u00fcncelerine daha bir vak\u0131f olan yaz\u0131 \u201cMa\u011fdur ve Ma\u011frur\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 metindir. S\u00f6z\u00fc edilen metinde TKP ile ili\u015fkisinin belirgin olarak mesafeli ve ondan \u00f6te kopuk oldu\u011fu \u015feklindeki tespiti \u00fczerinde, bu do\u011fru tespit \u00fczerinde ciddiyetle durulmal\u0131 ve onun Sovyet sosyalizmi ile mesafesi bu anlamda ciddiyetle tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Genellikle yaz\u0131lagelen anlamda Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u2019yla aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnsel ili\u015fki kurulsa da ve s\u00f6z\u00fc edilen metinde bu ezber d\u00fc\u015f\u00fcnce aktar\u0131lmaktan ziyade k\u0131smen a\u015f\u0131lsa da b\u00f6ylesi bir benzerli\u011fin abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilir. Bu anlamda K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u2019n\u0131n Osmanl\u0131 orijinalitesi \u00fczerine dair vurgusu Kemal Tahir\u2019de \u00e7ok daha farkl\u0131 bir form\u00fclasyon i\u00e7indedir. Bunun en g\u00fczel g\u00f6stergelerinden biri de 12 Mart\u2019tan hemen sonra Yol <\/em>dergisinde hemen her sol \u00e7evreden ayd\u0131n\u0131n Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131 hakk\u0131nda olumlu, temelde olumlu metin yazmas\u0131d\u0131r. Zaten bir metin de onun birikiminden s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde bir c\u00fcmleyle bitmektedir: \u201c2000\u2019lerin ilk on y\u0131llar\u0131nda, o mahfiller \u2013 K\u0131v\u0131lc\u0131mc\u0131lar \u2013 d\u0131\u015f\u0131nda da d\u00fc\u015f\u00fcncesinin zenginli\u011finin biraz olsun ke\u015ffedilmi\u015f olmas\u0131 k\u00e2rd\u0131r.\u201d [18]<\/a>  Buna mukabil, ilgin\u00e7 olan nokta Kemal Tahir hakk\u0131ndaki yaz\u0131n\u0131n  nihai tan\u0131mlay\u0131c\u0131 c\u00fcmlesi de Murat Belge\u2019nin Kemal Tahir\u2019i sosyal demokrasiyle bulu\u015fturan c\u00fcmlesi 1980 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesi Birikim<\/em>\u2019deki bir yaz\u0131s\u0131nda vard\u0131r. \u201cRuhen d\u00fcped\u00fcz milliyet\u00e7i\u201d bir tutumu sosyal demokrasiyle ba\u011fda\u015ft\u0131rman\u0131n ne kadar m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u201cKemal Tahir\u2019i sa\u011f(\u0131n) rahat\u00e7a kendi d\u00fc\u015f\u00fcncesine eklemleyebil(ece\u011fi) ve ancak m\u00fcmk\u00fcn olan en \u2018sol\u2019 yorumu ise d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde devlete \u2018iyilikperver \u00f6zne\u2019 olarak yer veren sosyal demokraside m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d[19]<\/a> Asl\u0131nda ilk d\u00f6nemki nitelemeyle son d\u00f6nemde s\u00f6ylenenler konusundaki \u00e7eli\u015fkiye ra\u011fmen Murat Belge\u2019nin bu c\u00fcmlede ifade edilen ilk nitelemesine  kat\u0131l\u0131nmas\u0131 ilgin\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n

Bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fc itibariyle T\u00fcrkiye Defteri <\/em>\u00fczerine metin de d\u00f6neminde bile Kemal Tahir\u2019e nas\u0131l yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 nispeten ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde g\u00f6stermektedir. Metinde s\u00f6ylenenler zaman zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a ve zaman zaman da \u00f6rt\u00fck bir \u015fekilde Kemal Tahir de\u011ferlendirmesini vermektedir. Derginin ilk say\u0131s\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi ve as\u0131l yorumunun ikinci say\u0131dan itibaren 16. say\u0131 da dahil olarak derginin de\u011ferlendirilmesi gere\u011fini belirtmesi de ger\u00e7ek\u00e7i g\u00f6r\u00fcnmektedir. Derginin \u00fc\u00e7 temel isminden Naci \u00c7elik\u2019in \u00f6b\u00fcrlerinden farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair kanaat daha fazla a\u00e7\u0131mlanmas\u0131 anlam\u0131nda ge\u00e7ek\u00e7idir. Hem Naci \u00c7elik\u2019in Kemal Tahir\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnceleri konusundaki hassasiyeti bariz olarak daha fazlad\u0131r. Hem de Hulki Aktun\u00e7 ve Taylan Altu\u011f neredeyse derginin kapat\u0131lmas\u0131ndan\/kapanmas\u0131ndan sonra biri 1975\u2019ten \u00f6l\u00fcm tarihi olan 2011 y\u0131l\u0131na di\u011feri de bug\u00fcne kadar neredeyse hi\u00e7 Kemal Tahir\u2019den bahsetmemi\u015flerdir. Hulki Aktun\u00e7\u2019un kendinin \u201cKemal Tahirci\u201d olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirti\u015f \u015fekli hayat\u0131n\u0131n iki y\u0131la yak\u0131n k\u0131sm\u0131n\u0131 hayat\u0131ndan \u00e7\u0131karma d\u00fc\u015f\u00fcncesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Hayat\u0131m\u0131n 40 Y\u0131l\u0131<\/em> kitab\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda muhtemelen bizzat yazd\u0131\u011f\u0131 kendisinin tan\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde ve sonradan yazd\u0131klar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye Defteri <\/em>d\u00f6nemi hi\u00e7bir bi\u00e7imde g\u00fcndeme gelmemektedir. Naci \u00c7elik ise o d\u00f6nemden sonra seyrek de olsa neredeyse g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar Kemal Tahir \u00fczerine metin yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Hulki Aktun\u00e7 ve Taylan Altu\u011f T\u00fcrkiye Defteri<\/em>\u2019nde Kemal Tahir\u2019e dair yazd\u0131klar\u0131 yaz\u0131lar\u0131 daha sonra hi\u00e7 yay\u0131mlamam\u0131\u015flar, yay\u0131mlamamaktan \u00f6te unutmaya terk etmi\u015flerdir. Onlar yazacak mekan bulurken Naci \u00c7elik bulamam\u0131\u015ft\u0131r. Zaten \u015f\u00f6yle bir bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Hulki Aktun\u00e7 ve Taylan Altu\u011f\u2019un dergide siyasal alana dair Kemal Tahir d\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnce adamlar\u0131n\u0131n metinlerine y\u00f6nelik de\u011ferlendirmeleri genel anlamda bulunmamas\u0131na kar\u015f\u0131n Naci \u00c7elik\u2019in yaz\u0131lar\u0131 daha a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak edebiyat alan\u0131n\u0131n i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131r. Onlara y\u00f6nelik olarak d\u00fc\u015f\u00fcnsel alanda kimi ele\u015ftiriler g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Bunlar aras\u0131nda en k\u00f6\u015feli olan\u0131 d\u00f6nemin bir k\u00f6\u015feli dergisinin bir k\u00f6\u015feli yazar\u0131n\u0131n, Tahir Abac\u0131\u2019n\u0131n de\u011finileridir.<\/p>\n\n\n\n

Kendilerinin sosyalist olarak nitelenmemeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, belki de bir savunma arac\u0131 olarak dergide \u201cDevrimciyle Konu\u015fmalar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir k\u00f6\u015fe a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r. Bir de \u00f6rne\u011fin Engin Ard\u0131\u00e7\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131nda da belirtilen Halit Refi\u011f ve Metin Erksan\u2019\u0131n bunlar Milli Sinema A\u00e7\u0131k Oturumu\u2019na kat\u0131ld\u0131klar\u0131 ve belki de ek olarak Halit Refi\u011f\u2019in Ulusal Sinema Kavgas\u0131<\/em> kitab\u0131n\u0131n Hareket Yay\u0131nlar\u0131ndan yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in uzak durmalar\u0131 \u00f6nerisine, muhtemelen benzeri gerek\u00e7elerle kendileri ba\u015f\u0131ndan beri uymu\u015flard\u0131r. Halit Refi\u011f\u2019in yay\u0131mlanan tek yaz\u0131s\u0131 da muhtemelen 1974 May\u0131s\u2019\u0131nda Kemal Tahir anmas\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma olup Kemal Tahir enstit\u00fcs\u00fc kurmay\u0131 \u00f6nerdi\u011fi i\u00e7indir. O say\u0131da yer verilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n bir ba\u015fka nedeni de gene 7. say\u0131da gene 6. say\u0131daki mantaliteye uygun bi\u00e7imde Attila \u0130lhan\u2019\u0131n \u201cDikkat \u0130sterim\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131na da yer verilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir de belli bir say\u0131 i\u00e7in, T\u00fcrkiye Defteri<\/em>\u2019nin Kemal Tahir\u2019i anma say\u0131s\u0131 i\u00e7in \u00e7ok geni\u015f bir kesime \u00e7a\u011fr\u0131 yapmas\u0131n\u0131n derginin her kesime a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 problemli g\u00f6z\u00fckmektedir. Bir kere derginin hi\u00e7bir say\u0131s\u0131 alt\u0131nc\u0131 say\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde Kemal Tahir\u2019e ele\u015ftirel bakacak \u00e7evrelere o kadar bir yana, hi\u00e7 de a\u00e7\u0131k de\u011fildir. Derginin Kemal Tahir say\u0131s\u0131 derginin herhangi bir say\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Bir de belki de o say\u0131da d\u00fc\u015f\u00fcnsel olarak Kemal Tahir\u2019e yak\u0131n olmayan edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131n da Kemal Tahir hakk\u0131nda olumlu d\u00fc\u015f\u00fcnceler belirtebilece\u011fi \u015feklinde bir kanaat vard\u0131r. Bu noktada en az\u0131ndan Naci \u00c7elik Dost <\/em>dergisinin bir alt\u0131 y\u0131l \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 soru\u015fturmadan haberdard\u0131r ve o say\u0131da bir \u00e7ok edebiyat\u00e7\u0131 ve ayd\u0131n\u0131n olumlu d\u00fc\u015f\u00fcnce belirttikleri malumdur. S\u00f6z konusu T\u00fcrkiye Defteri <\/em>say\u0131s\u0131nda da Adalet A\u011fao\u011flu ve Tekta\u015f A\u011fao\u011flu\u2019nun son derece anlaml\u0131 ve \u00f6nemli metinleri vard\u0131r. Bir de o dergiye kimlerin yaz\u0131 g\u00f6nderdi\u011fi belli olmad\u0131\u011f\u0131 gibi neden baz\u0131 yazarlardan yaz\u0131 istenmedi\u011fi \u00fczerinde de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemi\u015ftir. Yay\u0131mlanacak yaz\u0131lar i\u00e7in bir de \u201cayd\u0131nl\u0131ktan yana olan herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r\u201d ibaresinin konulmas\u0131 zaten bir \u00f6nemli durum olarak ortadad\u0131r. Bu da liste o d\u00f6nem Kemal Tahir\u2019i \u00f6nemseyen derginin Kemal Tahir konusunda baz\u0131 \u00e7evrelerin s\u00f6zlerine kapal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Belki de bunun en g\u00fczel g\u00f6stergesi olarak d\u00f6nemin muhafazak\u00e2r yazarlar\u0131ndan yaz\u0131 istenmemesi ilgin\u00e7 bir durumdur. Baz\u0131 yazarlar\u0131 yakla\u015ft\u0131rmama endi\u015fesi t\u0131pk\u0131 bug\u00fcnk\u00fc ortam gibi insanlar\u0131 belli bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel konumun d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fctalaa etmek eylemi gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel ter\u00f6r\u00fcn sonucudur. Bu noktada tam da bu y\u0131llarda d\u00fc\u015f\u00fcnsel ter\u00f6re maruz kalan Selim \u0130leri ve O\u011fuz Atay\u2019\u0131n durumu T\u00fcrkiye\u2019de Kemal Tahir konusunda d\u00fc\u015f\u00fcnsel ter\u00f6r yaratman\u0131n tarihinin hi\u00e7 de yeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bu hikayeler muvacehesinde konunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilk d\u00f6nemde Attil\u00e2 \u0130lhan ve Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck konusunda siyasal anlamda ele\u015ftiri getirilmi\u015ftir. Takriben 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren Attila \u0130lhan ve Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019e y\u00f6nelik olarak ulusalc\u0131l\u0131k nitelemesi e\u015fli\u011finde ele\u015ftiri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun, b\u00f6ylesi bir ele\u015ftirinin en net ifadelerini Cereyanlar <\/em>kitab\u0131nda g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ayn\u0131 zamanda 1980\u2019li Y\u0131llar<\/em> kitab\u0131n\u0131n siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnce yaz\u0131s\u0131nda da bulmak olas\u0131d\u0131r. Attil\u00e2 \u0130lhan ve Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ele\u015ftiriler, onlar\u0131n ele\u015ftirilmesi bariz bir \u015fekilde sol liberallere y\u00f6nelik ele\u015ftirilerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu iki ayd\u0131n bu ele\u015ftirilerin yan\u0131 s\u0131ra 1980 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131nda bariz bir sosyalizm vurgusu yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu iki durum onlara y\u00f6nelik ele\u015ftiriye neden olmu\u015ftur. \u0130ki ayd\u0131n\u0131n ele\u015ftirisi g\u00fcncel siyasetle de ilgili olarak g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. B\u00f6ylesi ele\u015ftiri Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019te daha ileri bir noktaya gitmi\u015f, \u00e7ok daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten K\u00fcf\u00fcr Romanlar\u0131<\/em>\u2019ndaki ele\u015ftirinin a\u011f\u0131rl\u0131k noktas\u0131 Varolman\u0131n Dayan\u0131lmaz Hafifli\u011fi <\/em>\u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ele\u015ftiri ayn\u0131 zamanda \u0130slamc\u0131l\u0131kla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en siyasal e\u011filime y\u00f6nelik olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu noktada yani daha \u00f6nceki bir tarih kesitinde geni\u015f bir Attil\u00e2 \u0130lhan ve Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck ele\u015ftirisi, kapsaml\u0131 bir ele\u015ftiri gelebilirdi. Belki paralel bir \u015fekilde \u0130smet \u00d6zel ele\u015ftirisi de ger\u00e7ekle\u015fmedi. Hatta ondan \u00f6te Murat Belge\u2019nin \u015fiir \u00fczerine son kitab\u0131nda da \u00e7ok miktarda an\u0131yla kar\u0131\u015f\u0131k, an\u0131yla s\u00fcslenmi\u015f \u0130smet \u00d6zel yaz\u0131s\u0131 bulunabilirdi. Ancak orada \u0130smet \u00d6zel incelemesi de yok. Meselenin getirilece\u011fi nokta Kemal Tahir ele\u015ftirisinin de di\u011fer ikisine y\u00f6nelik ele\u015ftiriden \u00e7ok daha kallavi ve kapsaml\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00f6nemsenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bunlar meseleyi getirip siyaset alan\u0131na kilitlemektedir. Siyaset alan\u0131na kilitlenmesi nedeniyle de meseleyi fazlas\u0131yla zorlayarak Ak Partiye yak\u0131nl\u0131k noktas\u0131na getirmi\u015flerdir. Attil\u00e2 \u0130lhan ve Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019\u00fcn kendilerine y\u00f6nelik ele\u015ftirilerinin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda ele\u015ftiri getirirken Kemal Tahir\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bir elli y\u0131l sonras\u0131 ses vermeleri problemlidir. Ancak hakikaten bunlar\u0131n Attil\u00e2 \u0130lhan\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden neredeyse bir yirmi y\u0131l ge\u00e7mesine, Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019\u00fcn yazmay\u0131 b\u0131rakmas\u0131n\u0131n bir on y\u0131la yak\u0131n olmas\u0131na mukabil bu tarz tav\u0131rlar\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n bariz oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Yaln\u0131z Kemal Tahir\u2019in temel fark\u0131 bunlar\u0131n alay\u0131ndan g\u00fcncel siyasete tutkun olmamas\u0131 anlam\u0131nda farkl\u0131 olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kemal Tahir\u2019in edebi metinleri \u00fczerine edebi ele\u015ftiri konusunda duraklama, duraklaman\u0131n \u00f6tesinde yazmama eylemi ola\u011fan\u00fcst\u00fc yayg\u0131n. Onlar, edebiyat yazarlar\u0131 muhtemelen nereden tutacaklar\u0131n\u0131 bilemiyorlar. Asl\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerine y\u00f6nelik ele\u015ftirilerin de ne zaman bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirece\u011fini ciddi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerek. Yaz\u0131lanlar takip edildi\u011finde bu aleni olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Dergideki yaz\u0131lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6ylenebilecek bir husus da Ergun A\u015f\u00e7\u0131, Osman \u00d6zarslan ve Sami \u00d6zbil\u2019in Kemal Tahir\u2019in metinlerinin siyasal konumunu ve Kemal Tahir\u2019in ba\u015fka solculardan farklar\u0131n\u0131 daha ger\u00e7ek\u00e7i bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131d\u0131r. Bir de bu \u00fc\u00e7 isimden birinin yeni yay\u0131mlanan yaz\u0131s\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlarla Demirel\u2019i Demirel <\/em>kitab\u0131ndan daha sahici bir \u015fekilde vermesidir. Bir de kendi tabirleriyle \u201cTahiriler\u201d lafz\u0131yla mu\u011flak olarak tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 \u201cTahiriler\u201d \u00fczerinde durmu\u015flard\u0131r. B\u00f6ylesi birbirine pek benzemez ki\u015fileri \u201cTahiri\u201d olarak tan\u0131mlarken kendilerinin zaman i\u00e7inde fazlas\u0131yla renkli bir \u015fekilde tan\u0131mlanmalar\u0131n\u0131 pe\u015finen i\u00e7lerine sindirmek durumundad\u0131rlar.     <\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Fuat D\u00fcndar, \u201cKemal Tahir\u2019in \u2018mal\u0131, m\u00fclk\u00fc ve Ermeniler\u201d, Birikim<\/strong>, No: 416, (Aral\u0131k 2023), s.24.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Bar\u0131\u015f \u00d6zkul, \u201cTahirli\u011fin Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u0131nda Kurt Kanununu<\/em>Tekrar Okumak\u201d, Birikim, <\/strong>No:416, <\/strong>s.64.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> D\u00fcndar, agm<\/strong>, s.28.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> agm.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

[5]<\/a> S\u0131rr\u0131 S\u00fcreyya \u00d6nder \u201cK\u00fcrt Halilao\u011fullar\u0131ndan Kemal Tahir\u2019in Halklar Sorunu, Birikim<\/strong>, No:416, s.15.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/a> agm<\/strong>, s.17.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> agm<\/strong>, s.16.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/a> agm<\/strong>, s.13.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/a> Murat Belge, \u201c\u2019Hatas\u0131yla sevab\u0131yla\u2019 Kemal Tahir\u201d, Birikim<\/strong>, No:416, s.7.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/a> Mehmet Nuri G\u00fcltekin, \u201cNeo-Tahiri Kabuller \u00dczerine birka\u00e7 not ya da \u2018Mavea\u00fcnnehir Nereye d\u00f6k\u00fcl\u00fcr?\u2019\u201d, Birikim <\/strong>, No: 416, (Aral\u0131k 2023), s.38.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a> agm<\/strong>, s.38-39.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> \u00c7imen G\u00fcnay Erkol, \u201cKemal Tahir ve erkekli\u011fe \u2018tahamm\u00fcl etmek\u2019 \u2018Fakat Gene de ben \u015earkl\u0131y\u0131m\u2019\u201d, Birikim<\/strong>, No:416<\/strong>, s.45.<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/a> Y\u00fccel Kay\u0131ran, \u201cG\u00fclten Ak\u0131n Problemcili\u011fi\u201d, Do\u011fu-Bat\u0131<\/strong>, No:105, (May\u0131s Haziran Temmuz 2023), ss.145-147.<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/a> Ergun A\u015f\u00e7\u0131, \u201cBir sol \u2013\u0130ttihat\u00e7\u0131 olarak Kemal Tahir ve T\u00fcrkiye sa\u011f\u0131n\u0131n Kemal Tahir\u2019den anlad\u0131\u011f\u0131\u201d, Birikim<\/strong>, No: 416,  s.54.<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/a> Osman \u00d6zarslan, \u201cS\u0131n\u0131fs\u0131z, z\u00fcmresiz, kayna\u015fm\u0131\u015f, m\u00fcte\u015fekkil toplum: Devlet Ana<\/em>\u201d, Birikim<\/strong>, No:416, s.63.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/a> Bar\u0131\u015f \u00d6zkul, \u201cTahirli\u011fin Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u0131nda Kurt Kanunu<\/em>\u2019nu Okumak\u201d , Birikim<\/strong>, No:416, s.70.<\/p>\n\n\n\n

[17]<\/a> agm., s. 68.<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/a> Tan\u0131l Bora, \u201cHikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u201d, Y\u00fcz Cumhuriyet Ayd\u0131n\u0131ndan 100 Portre,  <\/strong>der:  K\u0131van\u00e7 Ko\u00e7ak ve Tan\u0131l Bora, 2.b., \u0130leti\u015fim Yay., \u0130stanbul, 2024, s.154.<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/a> Emre Bay\u0131n, \u201cKemal Tahir\u201d, age<\/strong>., s.188-189.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De\u011fi\u015fik ki\u015filer \u201cKemal Tahir \u00fczerine hala s\u00f6ylenecek bir \u015fey kald\u0131 m\u0131?\u201d sorusunu sorup kalmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine bakarak, kalmas\u0131na kalmad\u0131 ama deyip sadece \u201cy\u00fcceltiye ve kli\u015felere bakarak da olsa hesab\u0131 g\u00f6receklerini\u201d, savunular\u0131n defterini d\u00fcreceklerini san\u0131yorlar. Eksik kalan\u0131n sadece ele\u015ftirel mahiyette s\u00f6ylenenlerden kalkarak…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":685,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,3,41],"tags":[],"class_list":["post-684","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kurtulus-kayali","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":0,"views":320,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":686,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/684\/revisions\/686"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/685"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}