Stefan Zweig, D\u00fcn\u00fcn D\u00fcnyas\u0131 isimli kitab\u0131nda radyonun gevezelikleriyle bizi oyalamad\u0131\u011f\u0131 zamanlardan \u00f6zlemle s\u00f6z eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu zamanlarda insanlar radyo ba\u015f\u0131na t\u00fcnemek yerine birbirleriyle sohbet ederlerdi. Sohbet veya daha geni\u015f bir ifadeyle insani etkile\u015fim, en iyi \u00f6\u011frenme yollar\u0131ndan biridir. Radyo, nazar\u0131 dikkatimizi ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7ekti\u011finden beri bundan mahrum kald\u0131k diye hay\u0131flan\u0131r. Zweig, 1881 do\u011fumludur. Onun i\u00e7in okuma \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insan\u0131 dememiz do\u011fru olur. Zweig\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda okumak, bilhassa gazete veya dergi, d\u00fcnyaya a\u00e7\u0131lan penceredir. \u0130nsan d\u0131\u015far\u0131da neler olup bitti\u011finin bilgisini ancak bu \u015fekilde edinebilir. Zweig\u2019den yakla\u015f\u0131k \u00e7eyrek as\u0131r \u00f6nce do\u011fmu\u015f Ubeydullah Efendi\u2019nin kendi gazetesini basabilmek i\u00e7in s\u0131rt\u0131nda bask\u0131 makinesi ile dola\u015fmas\u0131n\u0131n nedeni budur. \u00d6yle ya bug\u00fcn bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Ubeydullah Efendi\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 bize delilik olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Lakin efendim, onun da okuma \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insan\u0131 oldu\u011funu unutmam\u0131z gerekir.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Ubeydullah Efendi ile Zweig\u2019den daha ya\u015fl\u0131 olan divan \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckleri belki de bu gazete denen, insan\u0131n zihnini buland\u0131ran yaz\u0131lar birikimine ho\u015f bakmad\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc hikmet ile tezvirat burada birbirine kar\u0131\u015f\u0131yordu. \u00c7ar\u015famba pazar\u0131 gibiydi m\u00fcbarek. \u0130nsan gazete yerine mesnevi yahut divan ya da bir ahlaki risale okusa daha iyi de\u011fil miydi? Divan \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insanlar\u0131 gazetenin g\u00fcc\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda pek de dayanamad\u0131klar\u0131ndan onlar\u0131n s\u00f6ylediklerini \u00e7oktan unuttuk. Lakin daha ilginci Zweig\u2019in s\u00f6ylediklerini bile hat\u0131rlam\u0131yor olmam\u0131z. \u015eimdilerde radyo dinleyen birine bir k\u00fclt\u00fcr ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lm\u0131yor mu? Radyo televizyona g\u00f6re daha \u00fcst bir k\u00fclt\u00fcrel seviyeye, telefona g\u00f6re b\u00fcsb\u00fct\u00fcn aristokratl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131l\u0131k gelmiyor mu?<\/p>\n\n\n\n
Zweig\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 okuma \u00e7a\u011f\u0131 yerini radyoya b\u0131rak\u0131nca bizim yerimize okuyan birileri \u00e7\u0131k\u0131verdi. Radyonun d\u00fc\u011fmesini \u00e7evirince haberleri, romanlar\u0131, hik\u00e2yeleri sizin i\u00e7in okuyan biri \u00e7\u0131k\u0131yordu. Size kalan kula\u011f\u0131n\u0131z\u0131 verip dinlemekti. Okumak her zaman i\u00e7in dinlemekten daha yorucu oldu\u011fundan b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131kt\u0131 bu. Fakat okuma \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insanlar\u0131, sizin okuma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc elinizden al\u0131p kendi istedi\u011fini okuyan radyoya k\u0131zd\u0131lar. K\u0131zd\u0131lar k\u0131zmas\u0131na ama hepsinin evinde bir k\u00f6\u015fede radyo oldu. Belki radyo \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insanlar\u0131na g\u00f6re onun ba\u015f\u0131nda daha az vakit ge\u00e7irdiler. Arada s\u0131rada da olsa radyoyu dinlediler.<\/p>\n\n\n\n
Sonra televizyon \u00e7\u0131kt\u0131. Televizyon \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda okuma \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insanlar\u0131 hem ya\u015fl\u0131 hem de az\u0131nl\u0131kt\u0131lar. Radyo \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insanlar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ezici bir \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahipti. Radyo ba\u015f\u0131nda \u00e7ok vakit ge\u00e7iren gen\u00e7lere muhtemelen b\u0131rak\u0131n bunu, gazete kitap okuyun tavsiyesinde bulunuyorlard\u0131. Televizyon hem kula\u011fa hem de g\u00f6ze hitap etti\u011finden radyonun yerini tez vakitte ald\u0131. Televizyon \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insanlar\u0131 radyo ba\u015f\u0131nda oturup, haber okuyan adam\u0131n gen\u00e7 mi, ya\u015fl\u0131 m\u0131, g\u00fczel mi, \u00e7irkin mi oldu\u011funu hayal etmek zorunda de\u011fillerdi. Her \u015fey kar\u015f\u0131lar\u0131nda olup bitiyordu. \u00dcstelik televizyondaki insan sadece s\u00f6yledikleriyle de\u011fil hareketleriyle de y\u0131\u011f\u0131nla \u015fey anlat\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
Durum b\u00f6yle olunca radyo k\u00f6\u015feye kalkt\u0131, televizyon radyonun yerini ald\u0131. Televizyon ba\u015f\u0131nda t\u00fcneyen ku\u015faktan olan bizlere televizyonun t\u00fcrl\u00fc zararlar\u0131 \u00e7ocuklu\u011fumuz boyunca anlat\u0131ld\u0131. G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc de ahlak\u0131m\u0131z\u0131 da bozard\u0131 bu meret\u2026 O y\u0131llarda radyo ba\u015f\u0131nda otursak ebeveynlerimiz sevin\u00e7ten zil tak\u0131p oynarlard\u0131 herhalde. Sonra doksanlarda radyo adeta yeniden ke\u015ffedildi. \u0130ki binli y\u0131llarda ben kendimi radyo tiyatrosu dinlerken buluverdim. \u0130yi bir i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131ma inanc\u0131m tamd\u0131. \u00d6yle televizyon ba\u015f\u0131nda vakit \u00f6ld\u00fcrm\u00fcyor, tiyatro dinliyordum. Fakat bir zamanlar radyo i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi televizyonun taht\u0131n\u0131n sars\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 G\u00fcn\u00fcn birinde cep telefonu diye bir \u015fey \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrl\u00fc numaralar\u0131 ile hayat\u0131m\u0131za h\u0131zl\u0131ca girdi. Televizyon ku\u015fa\u011f\u0131ndan olan bizlerin \u00e7ocuklar\u0131 telefonlu hayatlar\u0131n i\u00e7ine do\u011fuverdiler. Art\u0131k istedi\u011fin \u015feyi, istedi\u011fin zaman, istedi\u011fin yerden izliyor yahut dinliyordun. Biz \u015fimdi telefon \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insanlar\u0131na, telefonun t\u00fcrl\u00fc zararlar\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 bunun zararlar\u0131ndan korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ge\u00e7enlerde televizyon \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n insan\u0131 olan ben, \u00e7ocu\u011fuma \u201cTelefonu b\u0131rak, televizyondan \u00e7izgi film izle\u201d derken buldum kendimi. Radyo \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ebeveynleri bunu duysa beni ne kadar ay\u0131plarlard\u0131. Zweig san\u0131r\u0131m ay\u0131plamakla kalmaz bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc d\u00fc\u015f\u00fc\u015f \u00fczerine uzunca bir hik\u00e2ye yazard\u0131. Tevfik Fikret ger\u00e7e\u011fi bir as\u0131r evvelinden ke\u015ffetmi\u015f. Hakikaten de insan putunu kendi yap\u0131p kendi tap\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Stefan Zweig, D\u00fcn\u00fcn D\u00fcnyas\u0131 isimli kitab\u0131nda radyonun gevezelikleriyle bizi oyalamad\u0131\u011f\u0131 zamanlardan \u00f6zlemle s\u00f6z eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu zamanlarda insanlar radyo ba\u015f\u0131na t\u00fcnemek yerine birbirleriyle sohbet ederlerdi. Sohbet veya daha geni\u015f bir ifadeyle insani etkile\u015fim, en iyi \u00f6\u011frenme yollar\u0131ndan biridir. Radyo, nazar\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":678,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,3,41],"tags":[],"class_list":["post-677","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hasan-huseyin-bahadir","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":0,"views":54,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/677","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=677"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/677\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":679,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/677\/revisions\/679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/678"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=677"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=677"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=677"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}