{"id":651,"date":"2023-11-21T12:56:04","date_gmt":"2023-11-21T12:56:04","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=651"},"modified":"2024-02-14T01:40:04","modified_gmt":"2024-02-14T01:40:04","slug":"afrikanin-otekileri-falasalar","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2023\/11\/21\/afrikanin-otekileri-falasalar\/","title":{"rendered":"Afrika\u2019n\u0131n \u00d6tekileri: Fala\u015falar"},"content":{"rendered":"\n

Emre Karaca<\/strong><\/p>\n\n\n\n


Afrika k\u0131tas\u0131 derin ihtilaflar\u0131n ve y\u0131llar s\u00fcren i\u00e7 sava\u015flar\u0131n platformu olarak insanl\u0131k tarihinin en ac\u0131 kesitlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n vuku buldu\u011fu yer oldu. Dini, etnik, nesepsel fay hatlar\u0131n\u0131n aktif hale geldi\u011fi olaylar neticesinde olduk\u00e7a elim olaylara varan s\u00fcre\u00e7ler ya\u015fand\u0131.<\/p>\n\n\n\n


T\u00fcm bu \u00e7at\u0131\u015fma hatlar\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde k\u0131tan\u0131n nicelik olarak olduk\u00e7a m\u00fctevazi Yahudi n\u00fcfusu, \u00e7o\u011fu zaman g\u00f6z ard\u0131 edilen bir toplulu\u011fu te\u015fkil ediyor. Her ne kadar Ortado\u011fu b\u00f6lgesinde k\u00fcmelense de Yahudi inanc\u0131 d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok b\u00f6lgesine da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6stermi\u015ftir, Afrika d\u0131\u015f\u0131nda Hindistan\u2019da ve Kuzey Kafkasya\u2019da da Yahudilerin varl\u0131\u011f\u0131 mevcut.<\/p>\n\n\n\n


Afrika k\u0131tas\u0131n\u0131n Sahra alt\u0131 olarak da tasvir edilebilecek k\u0131sm\u0131na 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda yakla\u015f\u0131k 45 bin Yahudi, Almanya ve Britanya\u2019dan g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdi. Var\u0131lan ana rota G\u00fcney Afrika\u2019yd\u0131. Bu g\u00f6\u00e7 momenti Do\u011fu Avrupa\u2019da bask\u0131 alt\u0131nda tutulan Yahudilerin s\u0131\u011f\u0131nacak yeni bir liman bulma umuduyla k\u0131taya ad\u0131m atmalar\u0131yla devam etti.  2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan \u0130srail\u2019in kurulmas\u0131 Avrupa- Afrika hatt\u0131ndaki g\u00f6\u00e7te istikamet de\u011fi\u015fimine neden oldu. Bir zamanlar son durak olarak g\u00f6r\u00fclen k\u0131tan\u0131n sakinleri de yeni kurulan devlete do\u011fru g\u00f6\u00e7\u00fcn par\u00e7as\u0131 olacaklard\u0131.

K\u0131tan\u0131n kuzeydo\u011fusunda yer alan Etiyopya\u2019da ikamet eden-etmi\u015f olan Yahudiler, \u201c\u0130srail Ahalisi\u201d anlam\u0131na gelen \u201cBeyt-i \u0130srail\u201d olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131yor. Kendilerinin uygunsuz bir hitap olarak addettikleri \u201cFala\u015fa\u201d ise Etiyopya\u2019daki Yahudi olmayan kesimin kendilerine kar\u015f\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131n kullan\u0131m.  Fala\u015fa art\u0131k literat\u00fcrde kullan\u0131lan genel terim haline gelmi\u015f durumda. Kelimenin anlam\u0131ysa, \u201cyurtsuzlar, ba\u015f\u0131bo\u015flar\u201d.<\/p>\n\n\n\n


Asl\u0131nda hikayeleri olduk\u00e7a \u0131st\u0131rapl\u0131 kesitler bar\u0131nd\u0131ran Fala\u015falar uzun y\u0131llar boyunca \u201cYahudi\u201d olup olmad\u0131klar\u0131 konusunda konsens\u00fcs sa\u011flanamayan ve bu tan\u0131mlaman\u0131n sa\u011flayaca\u011f\u0131 potansiyel getirilerden (uluslararas\u0131 a\u011flardan gelebilecek maddi-manevi destekler) faydalanamayan bir topluluktu. Etiyopyal\u0131 Yahudilerin, Afrika\u2019n\u0131n kendine has geleneklerini dinleriyle harmanlamalar\u0131 farkl\u0131 bir \u00f6\u011fretiye sahip olmalar\u0131na neden oluyor.

Etiyopya\u2019l\u0131 Fala\u015fa\u2019lar\u0131n k\u00f6kenleri hakk\u0131nda net bilgi yok, varsay\u0131mlarsa muhtelif.  En \u00f6ne \u00e7\u0131kan senaryoda, Hz. Yakup\u2019un o\u011flu Dan\u2019\u0131n soyundan gelen bir kabilenin miras\u00e7\u0131lar\u0131 olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. 
Bir ba\u015fka iddia da M\u0131s\u0131rl\u0131 misyonerlerin Yahudili\u011fe intisap ettirdi\u011fi Afrikal\u0131 bir kabile olduklar\u0131. Cevab\u0131n\u0131 bulman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011fu bu k\u00f6ken de\u015fme sorgusu bir kenara b\u0131rak\u0131lsa bile modern zamanlar\u0131n en kendine \u00f6zg\u00fc topluluklar\u0131ndan olduklar\u0131 vurgulanmaya de\u011fer.

Fala\u015falar\u0131n k\u0131tada egemen olan ba\u015fl\u0131ca iki semavi dini (\u0130slamiyet ve Hristiyanl\u0131k) benimsemeyip varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri kendilerini farkl\u0131 k\u0131l\u0131yor. Uzun y\u0131llar Etiyopya\u2019n\u0131n Hristiyan idarecilerinin ve misyonerlerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fekilde varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma sava\u015f\u0131 verdiler.<\/p>\n\n\n\n


Fala\u015falar\u0131n Etiyopya\u2019daki ya\u015famlar\u0131 k\u0131rsal kesimde tar\u0131mla u\u011fra\u015fan, yoksul bir topluluktu. \u0130nan\u00e7lar\u0131 Kutsal Kitap\u2019a dayal\u0131, Afrika \u00f6\u011fretilerinden izler ta\u015f\u0131yan akideler do\u011frultusunda in\u015fa edilmi\u015fti. Uluslararas\u0131 alanda varl\u0131klar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndaki kritik olaylar\u0131n ba\u015f\u0131nda Joseph Halevy ismindeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n 19 y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Etiyopya\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 gezi s\u0131ras\u0131nda grubun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tetkik etmesi yer al\u0131yor. Bu tespitlerin daha evrensel d\u00fcnyada da kabul g\u00f6rmesinin ard\u0131ndan art\u0131k kendi devletlerini kurmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131ran Yahudi toplulu\u011fu i\u00e7in Fala\u015falar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik olarak haline geldi.<\/p>\n\n\n\n


Nitekim uzun y\u0131llar g\u00f6z ard\u0131 edilen, \u00f6teki addedilen Fala\u015falar\u0131n tarihi 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde \u00f6nemli k\u0131r\u0131lma anlar\u0131na \u015fahitlik yapacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n



\u2018EVE D\u00d6N\u00dc\u015e\u2019 D\u00d6NEM\u0130<\/p>\n\n\n\n


1973 ve 1975 y\u0131llar\u0131nda \u0130srail Sefarad ve A\u015fkenaz ba\u015fhahamlar\u0131n arka arkaya Fala\u015falar\u0131n da \u201cYahudi\u201d oldu\u011funu kabul etmelerinin ard\u0131ndan, \u0130srail Parlamentosu da \u201cGeri D\u00f6n\u00fc\u015f Yasas\u0131\u201d kapsam\u0131nda \u0130srail vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herhangi bir engelin olmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirdi. 1950\u2019de kabul edilen bu yasa d\u00fcnya geneline da\u011f\u0131lm\u0131\u015f Yahudi cemaati \u00fcyelerinin \u0130srail\u2019e getirilebilmelerini \u015fiar ediniyor. On y\u0131llar s\u00fcren bu  \u2018Yahudi olarak tan\u0131nma\u2019 d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fcn en \u00fcst perdeden \u00e7\u00f6z\u00fclmesi sonras\u0131nda art\u0131k Fala\u015falar i\u00e7in de geri d\u00f6n\u00fc\u015f zemini olu\u015ftu. Etiyopya\u2019da ba\u015flayan i\u00e7 sava\u015f\u0131n Fala\u015falar\u0131n hayat\u0131n\u0131 dayan\u0131lmaz k\u0131lmas\u0131, Yahudi ailesinin \u00fcvey evlatlar\u0131 i\u00e7in yurda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ba\u015flatan olaylara kap\u0131 aralad\u0131.<\/p>\n\n\n\n


Etiyopya\u2019daki i\u00e7 sava\u015f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullardan ka\u00e7an Beyt-i \u0130srail toplulu\u011fu kom\u015fu Sudan\u2019da yer alan m\u00fclteci kamplar\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131yordu. Bu kamplarda yer alan Fala\u015falar 1977\u2019de ba\u015fbakan se\u00e7ilen Menahem Begin\u2019in kumandas\u0131nda gizli operasyonlar kapsam\u0131nda \u0130srail\u2019e getirildi.

Fala\u015falar\u0131n \u0130srail\u2019e geli\u015f yolculuklar\u0131n\u0131n sonraki s\u00fcre\u00e7leri de herhangi bir aksiyon filmini aratmayacak bir operasyonlar zincirinin tatbik edilmesiyle ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. \u0130lk olarak 1984\u2019de Etiyopya genelinde ya\u015fanan k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n insani kriz boyutuna evrilmesinin tetiklemesiyle \u00fclkedeki Yahudi kesimin vadedilmi\u015f topraklara sevkedilmesi g\u00fcndeme gelmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n


Bu kapsamda d\u00fczenlenen Musa operasyonuyla Etiyopya\u2019da bulunan yakla\u015f\u0131k 8 bin Yahudi \u0130srail\u2019e g\u00f6nderilmi\u015fti. 1 y\u0131l sonras\u0131ndaysa bu kez ABD\u2019nin refakatinde d\u00fczenlenen Hz. Yu\u015fa operasyonuysa yakla\u015f\u0131k 800 ki\u015fiyi i\u00e7ermi\u015fti. Operasyon dizisinin bir di\u011fer halkas\u0131 da 1991\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve S\u00fcleyman Operasyonu\u2019nda 34 u\u00e7a\u011f\u0131n e\u015flik etti\u011fi 14 bin 500 Etiyopyal\u0131 Yahudi \u0130srail\u2019e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bu operasyonlar, \u0130srail\u2019in kendi mensuplar\u0131na d\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun sahip \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imi olmalar\u0131 itibariyle de sembolik bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yakla\u015f\u0131k 150 bin Etiyopyal\u0131 Yahudi \u0130srail\u2019de ya\u015f\u0131yor. Ancak y\u0131llar ge\u00e7se de toplumsal entegrasyonun tam olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u0130lk ba\u015flarda b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 hikayesi olarak g\u00f6r\u00fclen operasyonlar silsilesi yerini kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan temel sosyal sorunlara b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n


Ezici \u00e7o\u011funlu\u011funun kendi etnik grup \u00fcyeleriyle evlendi\u011fi Etiyopyal\u0131lar \u00fclke ortalamas\u0131n\u0131n alt\u0131nda bir refah seviyesine sahip. \u00d6zellikle i\u015fsizlik oranlar\u0131na da yans\u0131yan, toplumun di\u011fer kesimleriyle aralar\u0131ndaki \u00e7arp\u0131c\u0131 fark uyum sorununun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenden daha derin oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini ortaya koyuyor. D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 noktalar\u0131nda g\u00f6zlemlenebilen farkl\u0131 etnik kimliklere sahip gruplar\u0131n toplumun ba\u015fat unsurlar\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gerilimin izleri \u0130srail \u00f6zelinde de vuku buluyor. Son olarak 2019\u2019da \u0130srail\u2019de bir Etiyopyal\u0131 gencin polis taraf\u0131ndan vurularak \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi protesto dalgalar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f, maruz kal\u0131nan ayr\u0131mc\u0131l\u0131k temas\u0131 \u00f6n planda tutulmu\u015ftu.  \u0130srail de anti-Siyonist kesim i\u00e7in Etiyopya k\u00f6kenlilerin Yahudili\u011fi hala tart\u0131\u015fma konusudur.

Fala\u015falar\u0131n Kutsal Kitaba g\u00f6sterdikleri ba\u011fl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131l\u0131k Talmud\u2019u inkar edip onun merkezinde \u015fekillenen medeni kanun, t\u00f6re ve di\u011fer s\u00f6zl\u00fc kurallardan kopuk bir hayat ya\u015famalar\u0131 \u0130srail toplumuyla aralar\u0131ndaki fark\u0131 keskin k\u0131lmaktad\u0131r. Yahudi \u015feriat\u0131n\u0131n temel kaidelerine inan\u00e7 sistemlerinde yer vermemeleri baz\u0131 g\u00fcndelik rutinlerde \u0130srail toplumunun di\u011fer kesimleriyle derin farklar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebeb olmaktad\u0131r. Evlenme, do\u011fum, cenaze gibi durumlarda uygulama farklar\u0131 g\u00f6zlemlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n

 
Konuyu daha da kar\u0131\u015f\u0131k hale getiren bir ba\u015fka boyutu da y\u0131llar i\u00e7inde hissettikleri g\u00fcvenlik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 sebebiyle din de\u011fi\u015ftiren Yahudi as\u0131ll\u0131 Etiyopyal\u0131lar. Hristiyanl\u0131\u011fa ge\u00e7mi\u015f olan Beyt-i \u0130srail \u00fcyelerine de \u201cFala\u015f Mura\u201d ad\u0131 veriliyor. Bu kesimin misyoner faaliyetler neticesinde zorunlu olarak din de\u011fi\u015ftirmeye mecbur edildikleri, bundan dolay\u0131 \u0130srail\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f hakk\u0131na sahip olduklar\u0131 savunulan bir arg\u00fcman.<\/p>\n\n\n\n


Fala\u015f Mura\u2019lar\u0131n Yahudi anlay\u0131\u015flar\u0131ndaki konumu da hayli tart\u0131\u015fmal\u0131. \u0130srail cephesinde resmi olarak, toplulu\u011fun Yahudi oldu\u011fu konusunda net bir mutabakat bulunmuyor. Olay\u0131 daha da ilgin\u00e7 hale getiren bir ba\u015fka boyutta \u0130srail\u2019de bulunan Fala\u015falar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da Fala\u015f Mura\u2019lar\u0131n Yahudili\u011finden emin olmamalar\u0131 ve geri d\u00f6nmeleri noktas\u0131nda \u00e7ekimser kalmalar\u0131. Nitekim Fala\u015f Mura\u2019lar geri d\u00f6n\u00fc\u015f a\u015famas\u0131nda \u0130srail topraklar\u0131na vard\u0131klar\u0131nda bile baz\u0131 Yahudi pratiklerini ihtiva eden bir i\u015flem a\u015famas\u0131ndan ge\u00e7meleri gerekiyor. Kendi atalar\u0131n\u0131n bir d\u00f6nem (bask\u0131 alt\u0131nda bile olsa) Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 benimsemi\u015f olmalar\u0131, t\u00f6hmet alt\u0131nda kalmalar\u0131na neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n

 
\u0130srail, 2015\u2019de ilan etti\u011fi Etiyopya topraklar\u0131nda kalan Fala\u015f Mura\u2019lar\u0131 getirme plan\u0131 esas\u0131nda 10 bin ki\u015fiyi kaps\u0131yordu. \u0130srail 2020\u2019nin ekim ay\u0131nda ay\u0131nda 2 bin ki\u015finin vatan topraklar\u0131na getirilme plan\u0131n\u0131n onayland\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurmu\u015ftu. Say\u0131n\u0131n toplulu\u011fun tamam\u0131n\u0131 de\u011fil 2 bin ki\u015fiyi (yakla\u015f\u0131k olarak 5\u2019de birine tekab\u00fcl ediyor) kapsamas\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi olarak b\u00fct\u00e7e noktas\u0131nda ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Daha \u00f6nceki taahh\u00fct\u00fcn yerine getirilmemesi Fala\u015f Mura toplumu ve temsilcileri taraf\u0131ndan hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131land\u0131.  Son olarak 2020\u2019de bir k\u0131sm\u0131 getirilse de geride Etiyopya\u2019da ya\u015fayan 8 bin civar\u0131nda Fala\u015f Mura ya\u015f\u0131yor. Beklentiler a\u00e7\u0131klanan takvim neticesinde k\u0131sa vadede (birka\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir tahliye program\u0131 \u00e7ekilmi\u015f durumda) \u0130srail s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015fmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde.<\/p>\n\n\n\n


Temelde bir g\u00f6\u00e7men \u00fclkesi olan \u0130srail\u2019e kurulu\u015fundan itibaren d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok farkl\u0131 noktas\u0131ndan kendine \u00f6zg\u00fc k\u00fclt\u00fcrel kodlara sahip gruplar yerle\u015ftirildi. Etiyopyal\u0131 Yahudiler \u00f6rne\u011finde, ten renginin daha farkl\u0131 olmas\u0131ndan m\u00fclhem olu\u015facak potansiyel \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k- yabanc\u0131la\u015fma tutumlar\u0131yla muhattap olunmalar\u0131n\u0131n da \u00f6tesinde baz\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar bulunuyor.  Bu noktada Afrika k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc y\u00fczy\u0131llarca ya\u015fam\u0131\u015f bir toplulu\u011fun \u00f6rflerinin Yahudi inanc\u0131yla tam \u00f6rt\u00fc\u015fmemesinin, her daim asimilasyonu\/ entegrasyonu zorla\u015ft\u0131racak fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda gelecektir.

Fala\u015falar\u0131n \u0130srail toplumundan temel beklentileri belli periyotlarda su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ayr\u0131mc\u0131 uygulamalar\u0131n sona ermesi ve e\u011fitim ba\u015fta olmak \u00fczere f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi konusundaki \u015fartlar\u0131n\u0131n daha iyile\u015ftirilmesi.  Etiyopyal\u0131 Yahudiler i\u00e7in bu dezavantaj\u0131 daha da talihsiz k\u0131lan unsursa ten renkleri-etnik kimlikleri ve dini inan\u00e7lar\u0131n\u0131n ortak bir zeminde bask\u0131n unsur oldu\u011fu bir b\u00f6lgenin yery\u00fcz\u00fcnde var olmamas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

KARACA, Emre<\/strong> (1990, Bursa) Lisans e\u011fitimini 2016 y\u0131l\u0131nda Marmara \u00dcniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. 2018 y\u0131l\u0131ndaysa Exeter \u00dcniversitesi’nde Politics and International Relations of the Middle East B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131 tamamlad\u0131. Medya sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Emre Karaca Afrika k\u0131tas\u0131 derin ihtilaflar\u0131n ve y\u0131llar s\u00fcren i\u00e7 sava\u015flar\u0131n platformu olarak insanl\u0131k tarihinin en ac\u0131 kesitlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n vuku buldu\u011fu yer oldu. Dini, etnik, nesepsel fay hatlar\u0131n\u0131n aktif hale geldi\u011fi olaylar neticesinde olduk\u00e7a elim olaylara varan s\u00fcre\u00e7ler ya\u015fand\u0131. T\u00fcm…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":652,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78,88],"tags":[84,79,86],"class_list":["post-651","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-emre-karaca","category-uluslararasi-politika","tag-afrika","tag-emre-karaca","tag-falasalar"],"gutentor_comment":0,"views":21,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=651"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":653,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/651\/revisions\/653"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/652"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}