{"id":639,"date":"2023-11-21T12:42:14","date_gmt":"2023-11-21T12:42:14","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=639"},"modified":"2024-02-14T01:40:23","modified_gmt":"2024-02-14T01:40:23","slug":"israilin-arap-ulkeleriyle-normallesme-surecinin-serencami","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2023\/11\/21\/israilin-arap-ulkeleriyle-normallesme-surecinin-serencami\/","title":{"rendered":"\u0130srail\u2019in Arap \u00dclkeleriyle Normalle\u015fme S\u00fcrecinin Serencam\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p>Emre Karaca<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130srail\u2019in 30 y\u0131ll\u0131k \u0130ngiliz y\u00f6netiminin ard\u0131ndan ya\u015fanan bir\u00e7ok s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma ve siyasi hadisenin ard\u0131ndan kurulu\u015funu ilan etti\u011fi 1948\u2019den bu yana kom\u015fu Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkisi b\u00f6lgenin ana g\u00fcndem maddelerinin ba\u015f\u0131nda yer ald\u0131. D\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131n\u0131 en iyi anlatan eserlerin ba\u015f\u0131nda gelen gazeteci k\u00f6kenli iki yazar\u0131n (Larry Collins&amp;Dominique Lapierre) \u00fcr\u00fcn\u00fc\u00a0 \u201cKud\u00fcs Ey Kud\u00fcs\u201d kitab\u0131nda da 1948 y\u0131l\u0131n\u0131n may\u0131s ak\u015fam\u0131nda i\u015fgalci \u0130ngiliz askerlerinin kenti terk edi\u015finin, geride kalan Arap ve Yahudi n\u00fcfus \u00fczerinde yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 karma\u015f\u0131k ruh hali \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u015fekilde tasvir edilir. Bu metinde yer alan \u00f6nemli kesitlerin birinde Kud\u00fcs\u2019\u00fc terk etmeye haz\u0131rlanan \u0130ngiliz g\u00f6revlisi Sir Alan Cunningham\u2019\u0131n zihnini okumaya \u00e7abalayan yazarlar, \u201cS\u0131rada, Balkonun alt\u0131nda, y\u00fcz altm\u0131\u015f bin Kud\u00fcsl\u00fc birbirini bo\u011fazlamak i\u00e7in onun (\u0130ngilizlerin) gidi\u015fini bekliyordu\u201d c\u00fcmlesiyle k\u0131yametin habercisi olacak olumsuz beklentilerin panoramas\u0131n\u0131 sunuyordu.<br><br>T\u00fcm bu olas\u0131 olumsuz senaryolar maalesef ilerleyen y\u0131llarda b\u00f6lgede tatbik edildi, kurulu\u015fun ard\u0131ndan s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmalar eksik olmad\u0131. 1967\u2019de Alt\u0131 G\u00fcn Sava\u015f\u0131\u2019nda Arap devletlerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hezimetin yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131lman\u0131n ard\u0131ndan \u0130srail, i\u015fgal etti\u011fi topraklarla hakimiyetini tasdik etti. Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi&#8217;nin (BMGK) 242 say\u0131l\u0131 karar\u0131na g\u00f6re hukuki olarak da \u201ci\u015fgal edilmi\u015f topraklar\u201d ilan edilen Bat\u0131 \u015eeria ve Gazze \u015eeridi\u2019nde d\u00fc\u011f\u00fcm y\u0131llard\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulamad\u0131. Tabi bu illegal stat\u00fckonun do\u011fal uzant\u0131s\u0131ysa \u0130srail\u2019in (s\u0131n\u0131r kom\u015fusu ya da de\u011fil) Arap \u00fclkeleriyle aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ili\u015fkiler oldu.<br><br>ARABULUCULARIN SAHNES\u0130 ARAP-\u0130SRA\u0130L GERG\u0130NL\u0130\u011e\u0130\u00a0<br><br>\u0130srail ile Filistin Y\u00f6netimi ya da Arap \u00dclkeleri aras\u0131nda var\u0131lan uzla\u015f\u0131lardaki t\u00fcm ikonik foto\u011fraflarda bir \u015fekilde \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerin-akt\u00f6rlerin de karede olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. \u015e\u00fcphesiz bu karelerin en \u00fcnl\u00fcs\u00fc olarak 1993 y\u0131l\u0131nda imzalanan Oslo Anla\u015fmas\u0131nda efsanevi Filistin lideri Yaser Arafat ve d\u00f6nemin \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Menahem Begin aras\u0131nda kollar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f, tarihi bir ana tan\u0131kl\u0131k etmenin bilincindeki d\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 Bill Clinton bulunuyor. D\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok yerinde ihtilafl\u0131 b\u00f6lgeler ve \u00fclkeler aras\u0131nda y\u0131llar boyunca \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen sorunlar olsa da kadim unsurlar\u0131n tesiriyle \u0130srail ve Arap \u00fclkeleri aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fmelerde aktif arabuluculuk rol\u00fc \u00fcstlenmek her akt\u00f6r i\u00e7in pek \u00e7ok getirisinin yan\u0131 s\u0131ra prestij anlam\u0131nda da \u00f6nemli birer rozet olarak an\u0131l\u0131yor. \u0130srail ve Arap \u00fclkeleri aras\u0131ndaki son sava\u015f olan 1973 Yom Kippur\u2019dan bug\u00fcne b\u00f6lgedeki \u00e7eki\u015fmelerde inisiyatif alan, arabulucu rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenen ana akt\u00f6r ABD oldu.<br><br>M\u0131s\u0131r Cumhurba\u015fkan\u0131 Enver Sedat, bir ilke imza atarak Kas\u0131m 1977&#8217;de \u0130srail&#8217;i ziyaret etmesi daha \u00f6nemli ad\u0131mlar\u0131n habercisi olmu\u015ftu. 17 Eyl\u00fcl 1978\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019la \u0130srail aras\u0131nda d\u00f6nemin ABD Ba\u015fkan\u0131 Jimmy Carter arabuluculu\u011funda imzalanan Camp David S\u00f6zle\u015fmesi uzun y\u0131llar boyunca milat te\u015fkil etmi\u015fti. 6 ay sonra iki \u00fclke aras\u0131nda imzalanan bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131yla \u0130srail, Sina Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan \u00e7ekilmeyi kabul etmi\u015f, buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u0130srail gemileri S\u00fcvey\u015f Kanal\u0131\u2019ndan ge\u00e7i\u015f hakk\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131.<br><br>1993\u2019\u00fcn \u00fcnl\u00fc ve \u00e7etrefilli Oslo Anla\u015fmas\u0131 da her ne kadar vaat ettiklerini ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcremese de Filistin cenah\u0131ndaki otoritelerin \u0130srail taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 kayda de\u011fer bir ger\u00e7ek olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<br><br>Oslo Bar\u0131\u015f S\u00fcreci\u2019nin estirdi\u011fi r\u00fczgar\u0131n k\u0131sa vadeli sonu\u00e7lar\u0131ndan biri de \u0130srail\u2019in \u00dcrd\u00fcn ile vard\u0131\u011f\u0131 1994 Vadi Arabe Anla\u015fmas\u0131 olmu\u015ftu. D\u00f6nemin \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 \u0130zak Rabin ve \u00dcrd\u00fcnl\u00fc mevkida\u015f\u0131 Abdusselam el-Mecali aras\u0131nda imzalanan akit do\u011frultusunda iki \u00fclke aras\u0131ndaki teknik olarak devam eden sava\u015f hali sona erdirildi. Anla\u015fman\u0131n en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan biriyse g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00e7ok akt\u00fcel s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fmaya zemin te\u015fkil eden Kud\u00fcs\u2019\u00fcn fiili olarak y\u00f6netilmesi durumuyla ili\u015fkindi.\u00a0 Anla\u015fma do\u011frultusunda, \u00dcrd\u00fcn&#8217;e Kud\u00fcs&#8217;teki dini i\u015fleri denetleme hakk\u0131 verildi.\u00a0<br><br>\u0130srail ve Arap Devletleri aras\u0131nda sulh atmosferine girildi\u011fi d\u00f6nemlerde ya\u015fanan baz\u0131 olaylar da olas\u0131 normalle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin de sekteye u\u011framas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bu olaylar\u0131n ba\u015f\u0131ndaysa; bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin \u0130srail kanad\u0131ndaki icrac\u0131s\u0131 olan (eskiden genelkurmay ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da yapm\u0131\u015f olan politikac\u0131 \u0130zak Rabin\u2019in fanatik bir Yahudi taraf\u0131ndan suikaste u\u011framas\u0131 geliyor. Bu suikast daha sonraki y\u0131llarda ba\u015fta \u0130srailli siyaset\u00e7iler olmak \u00fczere b\u00f6lgede denklem d\u0131\u015f\u0131 bar\u0131\u015f m\u00fczakere s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6netmek isteyen akt\u00f6rlerin belle\u011finde yer edinen tats\u0131z bir miras olageldi.<br><br>Gittik\u00e7e etkisini yitiren Oslo Bar\u0131\u015f S\u00fcreci r\u00fczgar\u0131 21. Y\u00fczy\u0131la girerken yerini umutsuz ve kaotik bir siyasi iklime b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131nda 2. \u0130ntifadan\u0131n etkilerinin duman\u0131 s\u00f6n\u00fcmlenmemi\u015f, Filistin\u2019in me\u015fru temsilcisi olarak konumland\u0131r\u0131lan Yaser Arafat\u2019\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015fti. Bu s\u00fcrecin ard\u0131ndan Filistin kanad\u0131nda do\u011fan otorite bo\u015flu\u011funu doldurmaya en ciddi aday olan Hamas uluslararas\u0131 me\u015fruiyetten bigane b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130srail\u2019in 2005 y\u0131l\u0131nda Gazze\u2019den \u00e7ekilmesi gibi tarihi kesitleri bar\u0131nd\u0131ran bu s\u00fcre\u00e7te ABD\u2019nin ilk siyahi lideri olan Barack Obama da sulh yolunda yeni bir soluk getirememi\u015fti.<br><br>Ancak b\u00f6lgede \u0130srail ile Arap \u00fclkeleri aras\u0131ndaki normalle\u015fme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 tetikleyen s\u00fcre\u00e7 2010\u2019un son g\u00fcnlerinde ortaya \u00e7\u0131kan Arap Bahar\u0131 ve sonras\u0131ndaki yeni siyasi d\u00fczlem oldu. Devrilen ya da i\u015flevsizle\u015fen liderlerin ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerdeki otorite bo\u015fluklar\u0131 \u0130srail\u2019in b\u00f6lgesel n\u00fcfuzunu artt\u0131rd\u0131, Arap \u00fclkeleri Filistin-Kud\u00fcs davas\u0131nda somut kazan\u0131mlar elde etmeyi bir kenara b\u0131rakarak ekonomik ve siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131na odakland\u0131, ABD \u015femsiyesi alt\u0131nda normalle\u015fme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 uygulamaya koydular.<br><br>DAMAT SAHNEYE \u00c7IKINCA- TRUMP D\u00d6NEM\u0130NDEK\u0130 PRO-\u0130SRA\u0130L ABD POL\u0130T\u0130KASI \u00a0<br><br>Bir \u00f6nceki ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump d\u00f6nemi tarihe \u0130srail\u2019in yak\u0131n d\u00f6nemde en somut kazan\u0131mlar\u0131n elde edildi\u011fi d\u00f6nem olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Trump y\u00f6netiminde Kud\u00fcs\u2019\u00fcn \u0130srail\u2019in ba\u015fkenti olarak kabul edilmesi, \u0130srail\u2019in Bat\u0131 \u015eeria\u2019da in\u015fa etti\u011fi yeni yerle\u015fim yerlerine kay\u0131ts\u0131z kal\u0131nmas\u0131 ve Filistin y\u00f6netimine yap\u0131lan para yard\u0131mlar\u0131n\u0131n kesilmesi gibi hamleler tahterevallideki dengeyi \u0130srail lehine de\u011fi\u015ftiren ivmeye yol a\u00e7t\u0131. \u00d6nceki \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Binyamin Netanyahu ile Trump aras\u0131ndaki i\u015f birli\u011finin r\u00fczgar\u0131n\u0131 arkas\u0131na alan \u0130srail, b\u00f6lgedeki akt\u00f6rlerle olan ili\u015fkilerinde de yeni bir d\u00f6nemin kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayacak f\u0131rsatlar\u0131 edinme imkan\u0131 buldu. Bu konuda (tarihin garip bir cilvesi olarak) \u00f6n plana \u00e7\u0131kan isimse Donald Trump\u2019\u0131n damad\u0131 olan i\u015f adam\u0131 Jared Kushner oldu. Yahudi as\u0131ll\u0131 olan Kushner, \u0130srail- ABD aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin h\u00fck\u00fcmetler nezdinde daha ileri bir seviyeye ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u0130srail\u2019in b\u00f6lgedeki Arap devletleriyle olan normalle\u015fme s\u00fcrecinde akt\u00f6rler \u00fcst\u00fc bir dan\u0131\u015fman olarak pozisyon almay\u0131 ba\u015fard\u0131.\u00a0 Kushner\u2019\u0131n lokomotifli\u011finde tasarlanan \u201cY\u00fczy\u0131l\u0131n Plan\u0131\u201d da \u0130srail\u2019i herhangi bir rezervden m\u00fcstesna k\u0131lacak \u015fekilde bir devlet olarak tan\u0131mlanmas\u0131nda nihai nokta olacakt\u0131. 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda a\u00e7\u0131klanan plan (\u015fimdilik) akamete u\u011frasa da ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 siyasi iklimin yans\u0131malar\u0131 etki etmeye devam ediyor.<br><br>NORMALLE\u015eME S\u00dcREC\u0130NDE DOM\u0130NO EFEKT\u0130<br><br>15 Eyl\u00fcl 2020\u2019de ABD\u2019nin ev sahipli\u011finde Beyaz Saray\u2019da imzalanan Abraham (\u0130brahim) Anla\u015fmas\u0131, BAE ve Bahreyn\u2019in \u0130srail\u2019le normalle\u015fme s\u00fcrecinin resmiyet kazand\u0131\u011f\u0131 akit olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Bu anla\u015fman\u0131n ard\u0131ndan Haziran 2021\u2019de \u0130srail D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Yair Lapid\u2019in resmi ziyaretinde \u0130srail Abu Dabi B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi resmi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu ziyaret maratonun nihai halkas\u0131ysa Aral\u0131k ay\u0131nda \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Naftali Bennett\u2019in BAE ziyareti oldu. Resmi olarak bir K\u00f6rfez \u00fclkesini ziyaret eden ilk \u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 olan Bennett\u2019in ad\u0131m\u0131 bir ba\u015fka kilometre ta\u015f\u0131 oldu. Asl\u0131nda \u0130brahim Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n mimar\u0131 olan sab\u0131k Ba\u015fbakan Binyamin Netanyahu\u2019da bir \u00e7ok kez BAE ziyareti yapmay\u0131 planlam\u0131\u015f ancak \u00e7e\u015fitli s\u0131cak geli\u015fmeler nedeniyle g\u00f6rev s\u00fcresinde b\u00f6yle bir ilke imza atmaya muvaffak olamam\u0131\u015ft\u0131.<br><br>\u0130brahim Anla\u015fmas\u0131na imza atan bir di\u011fer K\u00f6rfez \u00fclkesi de Bahreyn olmu\u015ftu. Bahreyn Kral\u0131 Hamed bin \u0130sa\u2019n\u0131n tarihi bir ba\u015far\u0131 olarak nitelendirdi\u011fi anla\u015fman\u0131n ard\u0131ndan \u0130srail\u2019in \u00fclkedeki ilk b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi de a\u00e7\u0131ld\u0131.<br><br>Sudan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, 23 Ekim 2020&#8217;de ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmetin, \u0130srail&#8217;le ili\u015fkileri normalle\u015ftirme anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurmu\u015ftu.\u00a0 Son olarak Fas, \u0130srail&#8217;le normalle\u015fmeye giden alt\u0131nc\u0131 Arap \u00fclkesi oldu. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak b\u00fcy\u00fckel\u00e7iliklerin a\u00e7\u0131lmas\u0131 konusunda s\u00f6zl\u00fc olarak edilen beyanlar d\u0131\u015f\u0131nda 2021 Kas\u0131m ay\u0131nda gelecekte iki \u00fclke aras\u0131nda g\u00fcvenlik ve istihbarat alan\u0131nda i\u015fbirli\u011fi i\u00e7in Rabat\u2019ta \u00f6n mutabakat zapt\u0131 imzaland\u0131. Fas t\u00fcm bu geli\u015fmelerin meyvesini ilk olarak Trump d\u00f6neminde ABD\u2019nin Bat\u0131 Sahra&#8217;da Fas&#8217;\u0131n hakimiyetini tan\u0131d\u0131klar\u0131na dair bir bildirge imzalad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131yla alm\u0131\u015ft\u0131. S\u00fcrecin artan bir ivmeyle devam edece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmek zor de\u011fil.<br><br>\u015e\u00fcphesiz Arap \u00fclkelerini y\u00f6neten rejimlerin \u0130srail ile normalle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerindeki ana motivasyonu, \u00fclkelerindeki rejimlerinin istikbalini g\u00fcvence alt\u0131na almak ve kendilerine ABD taraf\u0131ndan sunulan ekonomik girdilerin devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak. 1948\u2019den bu yana b\u00f6lge bir\u00e7ok akt\u00f6r\u00fcn izledi\u011fi farkl\u0131 siyasetlerin sahnelendi\u011fi bir arena h\u00fcviyetinde oldu. Burada alt\u0131 \u00e7izilmesi gereken \u00f6nemli bir nokta \u0130srail\u2019in Arap rejimleriyle tarihlerinde hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar yak\u0131n ili\u015fki kurmay\u0131 ba\u015farabildi\u011fi bir iklime sahip oldu\u011fu. \u00dcstelik toplumsal reaksiyonlar da bir \u015fekilde g\u00f6rmezden geliniyor ve ABD\u2019nin uzatt\u0131\u011f\u0131 havu\u00e7lar \u00f6d\u00fcl olarak kabul ediliyor.<br><br>Muhatab\u0131 belirsiz Filistin otoritesinin eksikli\u011fi de \u0130srail\u2019in g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131ran bir di\u011fer etken olarak g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Filistin halk\u0131 2006 y\u0131l\u0131ndan bu yana kendi y\u00f6neticilerini se\u00e7mekten mahrum. \u0130srail\u2019in baltalad\u0131\u011f\u0131 ve t\u0131kad\u0131\u011f\u0131 demokratik kanallar\u0131n yoklu\u011funda ortaya \u00e7\u0131kan muhatap eksikli\u011fi de kendilerinde sorumluluk hissetme duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gittik\u00e7e azalan Arap liderlerinin daha kolay hareket etmelerine neden oluyor. B\u00f6lge sakinleri ve ilgililerin elinde kalansa i\u015fgal etti\u011fi topraklar konusunda herhangi bir \u00f6d\u00fcn verme sinyali vermeyen \u0130srail ile teslim bayra\u011f\u0131n\u0131 \u00e7eken Arap rejimleri aras\u0131ndaki normalle\u015fme ad\u0131mlar\u0131n\u0131n artan momentini izlemek oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f bir yorum olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu yaz\u0131 Emre Karaca taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye Notlar\u0131 dergisinin 21. say\u0131s\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Emre Karaca \u0130srail\u2019in 30 y\u0131ll\u0131k \u0130ngiliz y\u00f6netiminin ard\u0131ndan ya\u015fanan bir\u00e7ok s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma ve siyasi hadisenin ard\u0131ndan kurulu\u015funu ilan etti\u011fi 1948\u2019den bu yana kom\u015fu Arap \u00fclkeleriyle ili\u015fkisi b\u00f6lgenin ana g\u00fcndem maddelerinin ba\u015f\u0131nda yer ald\u0131. D\u00f6nemin ko\u015fullar\u0131n\u0131 en iyi anlatan eserlerin ba\u015f\u0131nda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":640,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78,88],"tags":[79,80,75,40],"class_list":["post-639","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-emre-karaca","category-uluslararasi-politika","tag-emre-karaca","tag-israil","tag-orta-dogu","tag-turkiye-notlari"],"gutentor_comment":0,"views":9,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=639"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":641,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/639\/revisions\/641"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/640"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}