<\/p>\n\n\n\n
Ebuzer Demirci: Say\u0131n Dr. Leon Rozmarin \u00f6ncelikle T\u00fcrkiye Notlar\u0131 dergisinin r\u00f6portaj iste\u011fini geri \u00e7evirmedi\u011finiz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Ben te\u015fekk\u00fcr ederim. <\/strong>Uzun y\u0131llad\u0131r Amerika\u2019da ya\u015f\u0131yorum fakat T\u00fcrkiye benim do\u011fdu\u011fum topraklar olan Odessa\u2019ya \u00e7ok yak\u0131n bir yer. Her ne kadar T\u00fcrk\u00e7e bilmiyor olsam da sizin sayenizde \u2018T\u00fcrkiye Notlar\u0131\u2019 dergisi hakk\u0131nda bilgi edinme \u015fans\u0131n\u0131 elde ettim. Ayr\u0131ca ilk defa g\u00f6r\u00fc\u015flerimin T\u00fcrk\u00e7e dilinde yay\u0131nlanacak olmas\u0131 da benim i\u00e7in ayr\u0131 bir mutluluk kayna\u011f\u0131. Bu f\u0131rsat\u0131 bana verdi\u011finiz i\u00e7in tekrardan te\u015fekk\u00fcr ederim. Bundan sonra ki yay\u0131m hayat\u0131n da T\u00fcrkiye Notlar\u0131 dergisine ba\u015far\u0131lar dilerim.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Bu say\u0131m\u0131zda sizinle d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcndemini uzun s\u00fcredir i\u015fgal eden ve bundan sonrada uzun s\u00fcre i\u015fgal edece\u011fe benzeyen Venezuela Krizini konu\u015fmak istiyorum. Uluslararas\u0131 sistemdeki etkileri itibari ile Venezuela\u2019da ki kriz hakk\u0131nda neler s\u00f6ylemek istersiniz. Bu krizin temelinde yatan i\u00e7sel ve d\u0131\u015fsal sebepler nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Washington, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yerinde \u201creform\u201d yapmakla, Orta Do\u011fu\u2019yu istila etmekle, NATO\u2019yu geni\u015fletip eski Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde n\u00fcfuzunu artt\u0131rmak ile me\u015fgul iken, Latin Amerika\u2019da ki \u201carka bah\u00e7esinde\u201d tekrardan sola do\u011fru bir e\u011filim ger\u00e7ekle\u015fti. Brezilya ve Arjantin gibi b\u00fcy\u00fck \u00fclkelerde bile sol e\u011filimli ba\u015fkanlar iktidara geldi. Ancak ge\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 y\u0131l boyunca ABD, dikkatini b\u00f6lgeye daha fazla geri \u00e7evirdi ve sa\u011fc\u0131 politikac\u0131lar\u0131n iktidara geldi\u011fi Brezilya ve Arjantin’de sarkac\u0131n sa\u011fc\u0131 politikac\u0131lara do\u011fru tekrardan salland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. \u015eimdi ise Washington a\u00e7\u0131ktan Venezuela, Nikaragua, Bolivya ve K\u00fcba\u2019da kalan sol h\u00fck\u00fcmetleri bo\u011fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu \u00e7abalar\u0131 ABD\u2019nin Orta Do\u011fu\u2019daki etkisinin a\u015f\u0131nmas\u0131 ve \u00c7in\u2019in ekonomik ve muhtemel askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn k\u00fcresel y\u00fckseli\u015fi ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131rsak, ABD\u2019nin yeni bir Monroe Doktrini ile bah\u00e7esini temizlemek ve b\u00f6lgeyi yeniden d\u00fczenlemek i\u00e7in giri\u015fimlerde bulundu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu ad\u0131m Amerika i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemli \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00c7in\u2019in Latin Amerika\u2019daki ekonomik varl\u0131\u011f\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yor. Avrasya ve Afrika\u2019da \u2018One Belt One Road\u2019 ve benzeri projeleri ile \u00c7in h\u0131zla Amerikan hegemonyas\u0131na meydan okuyor. \u00c7in\u2019in b\u00f6lge ile olan ekonomik ili\u015fkileri ve buna ek olarak Rusya\u2019n\u0131n hem ekonomik hem de askeri ili\u015fkileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ABD, Latin Amerika\u2019daki \u00c7in\u2019in ve Rusya\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in ekonomik, politik ve bilgisel b\u00fct\u00fcn y\u0131k\u0131c\u0131 ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131yor. Venezuela konusu Amerikal\u0131lar i\u00e7in sadece insani bir durum de\u011fil. \u0130nsan haklar\u0131, demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler bundan \u00f6nce oldu\u011fu gibi \u015fimdide sadece bir maskedir. Bu konu Amerika\u2019n\u0131n d\u00fcnyada ki pozisyonu ve g\u00fcvenlik alg\u0131s\u0131 ile do\u011frudan alakal\u0131d\u0131r. Bu olay\u0131 Haiti \u00f6rne\u011fi \u00fczerinden olduk\u00e7a rahat\u00e7a anlayabiliriz. ABD ile iyi ili\u015fkiler i\u00e7erisinde olan bir Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00f6netiminde ki Haiti\u2019de tam bir insani dram\u0131 ya\u015fan\u0131yor. Bu felaketin boyutlar\u0131 Venezuela ile k\u0131yaslanabilir olsa da Washington\u2019\u0131n Venezuela i\u00e7in ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zde insani endi\u015felerini Haiti i\u00e7in ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Venezuela\u2019da ki m\u00fcdahale ve sa\u011fc\u0131 h\u00fck\u00fcmetlerin desteklenmesi ile Latin Amerika’daki bu yeni h\u00fck\u00fcmetlerin ticaretlerini ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 ABD’ye endeksli bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri bekleniyor. Bu geli\u015fmeler b\u00f6lgede \u00c7in\u2019in ekonomik ve siyasi rol\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rland\u0131racakt\u0131r. Bildi\u011fimiz gibi, Nikaragua ve \u00c7in, ABD’nin b\u00f6lgede ki etkisini azaltacak bir proje olan Panama Kanal\u0131’na alternatif bir kanal olu\u015fturma konusunda planlar yap\u0131yorlar. \u00c7in Venezuela\u2019da \u00e7ok say\u0131da fabrika a\u00e7t\u0131 ve elbette Venezuela\u2019dan \u00f6nemli miktarda petrol sat\u0131n al\u0131yor. Nihayetinde ABD, \u00c7in ve Rusya\u2019ya kom\u015fu b\u00f6lgelerdeki m\u00fc\u015fterilerini ve askeri \u00fcslerini korurken, bu devletlerin ABD\u2019ye yak\u0131n b\u00f6lgelerde yani Latin Amerika ve Karayipler\u2019de m\u00fc\u015fteriler elde edememelerini temin alt\u0131na almak istiyor. Venezuela krizinde bunlar \u00e7ok a\u00e7\u0131k ve herkes taraf\u0131ndan konu\u015fulan geli\u015fmeler. Fakat ben bu krizin direk d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ba\u011flam\u0131nda ki ba\u015fka bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc vurgulamak istiyorum. <\/p>\n\n\n\n \u015eimdi birlikte Washington\u2019\u0131n iki b\u00fcy\u00fck silah anla\u015fmas\u0131ndan \u00e7ekildi\u011fini hat\u0131rlayal\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc Washington\u2019\u0131n bu anla\u015fmalardan \u00e7ekilmesinin nedenleri ve sonu\u00e7lar\u0131 birazdan bahsedece\u011fim Venezuela krizinin temelini olu\u015fturuyor. 1972 ABM Antla\u015fmas\u0131\u2019ndan ve Washington\u2019un birka\u00e7 ay \u00f6nce \u00e7ekildi\u011fi 1987 INF (Orta N\u00fckleer Kuvvet) Antla\u015fmas\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fuyorum. N\u00fckleer istikrar\u0131 sa\u011flamada kilit \u00f6neme sahip olan bu anla\u015fmalardan \u00e7ekilmelerin n\u00fckleer stratejik istikrar\u0131 zay\u0131flataca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131 ve ba\u015fka bir n\u00fckleer silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtacakt\u0131. Fakat ABD bunlar\u0131 bile bile bu anla\u015fmalardan \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n Amerikal\u0131 ve Alman liderlerin Gorba\u00e7ov\u2019a verdi\u011fi s\u00f6zlere ra\u011fmen, NATO\u2019nun daha da do\u011fuya do\u011fru geni\u015fledikten sonra bug\u00fcn ABD\u2019nin askeri \u00fcslerinin ve f\u00fczelerinin Polonya\u2019da, Romanya\u2019ya ve Bulgaristan gibi Rusya ve Moskova\u2019ya daha yak\u0131n konu\u015fland\u0131r\u0131labilece\u011fini anlamak \u00f6nemlidir. Bu asl\u0131nda, Washington\u2019un uzun zamand\u0131r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir durum. Tabii ki ABD daha \u00f6nce Do\u011fu Avrupa\u2019daki ABM tesislerinin Rusya\u2019ya y\u00f6nelik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015fti. Daha sonras\u0131nda ise bu iddialar\u0131 Avrupa\u2019da orta menzilli karasal balistik ve seyir f\u00fczelerinin konu\u015fland\u0131rmayaca\u011f\u0131 gibi iddialar\u0131 takip etti. <\/p>\n\n\n\n ABD ve Rusya, orta menzilli f\u00fcze programlar\u0131n\u0131 bir kenarda tuttuklar\u0131 gibi \u00c7in, \u0130ran, Kuzey Kore ve Pakistan\u2019da bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelerde ki askeri-politik durumu de\u011fi\u015ftiren kendi orta menzilli balistik f\u00fczelerini (500-5.500 km) geli\u015ftirmeye devam etti. Bu yeni ba\u011flamda, \u00f6rne\u011fin \u00fclkenin merkezinde veya hatta kuzeyindeki bir b\u00f6lgede konu\u015fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir karayolu ile ta\u015f\u0131nabilen mobil bir \u0130ran balistik f\u00fczesi, 5-15 dakika gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede ABD u\u00e7ak gemilerine, kara kuvvetlerine veya hava \u00fcslerine sald\u0131rabilir. Fakat ABD’nin Tomahawk seyir f\u00fczeleri veya avc\u0131 u\u00e7aklar\u0131 bu b\u00f6lgelere ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7ok daha uzun bir s\u00fcre harcamas\u0131 gerekiyor bu da kabaca 17-60 dakika gibi bir s\u00fcre. Bu senaryoda, \u00fczerinde milyonlarca dolar de\u011ferinde u\u00e7aklar\u0131n bulundu\u011fu, 13 milyar dolar de\u011ferinde ki \u0130ran k\u0131y\u0131lar\u0131ndan 500-1000 km uzakta olan bir ABD u\u00e7ak gemisi, 5-15 dakika i\u00e7inde i\u015flevsizle\u015ftirilebilir. <\/p>\n\n\n\n Bu Amerika\u2019y\u0131 g\u00f6receli olarak zay\u0131f olan \u00fclkelerin k\u0131y\u0131lardan uzak durmaya zorlayan bir durum. Ayr\u0131ca bu durum Amerika\u2019n\u0131n bu \u00fclkeleri korkutmas\u0131n\u0131 ve tehdit etmesini zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6rece zay\u0131f bu \u00fclkeler ABD\u2019nin askeri sistemlerine harcad\u0131\u011f\u0131 miktara k\u0131yas ile \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlar harcayarak balistik f\u00fczeler geli\u015ftiriyorlar ve bu f\u00fczeler ABD\u2019ye asimetrik tepkiler verebilecek g\u00fcce ula\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi Do\u011fu Asya’daki de\u011fi\u015fen askeri dengeye bakarsak, 3.000-4.000 km uzakl\u0131ktaki b\u00fcy\u00fck y\u00fczey gemilerine sald\u0131rabilen \u00e7ok say\u0131da orta menzilli balistik f\u00fcze ile desteklenen, geni\u015fleyen ve modernle\u015fen bir \u00c7in donanmas\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu g\u00f6lgede, genel askeri denge, \u00f6zellikle \u00c7in ile Tayvan\u2019\u0131n yeniden birle\u015fmesi engellemek isteyen ABD\u2019nin lehine de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Bize \u00e7izmi\u015f oldu\u011funuz bu tabloda Venezuela krizi nereye oturuyor?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015eu anda, \u00f6zellikle Avrupa ve Rusya\u2019n\u0131n umudu, Washington\u2019\u0131n, INF Antla\u015fmas\u0131\u2019ndan resmen \u00e7ekilirken, Avrupa’da hala gayri resmi olarak herhangi bir balistik f\u00fczeyi konu\u015fland\u0131rmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir durum Moskova\u2019n\u0131n buna ayn\u0131 \u015fekilde cevap vermesine neden olacakt\u0131r. Elbette Moskova\u2019n\u0131n Avrupa’da yeni bir f\u00fcze yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 ba\u015flatmak gibi niyeti yok. Fakat \u00d6zelliklede NATO geni\u015flemesi y\u00f6n\u00fcnde ki istekler devam ederken, ABM b\u00f6lgeleri ve Amerikan \u00fcsleri Rusya\u2019n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na daha fazla yakla\u015fm\u0131\u015fken, Ukrayna\u2019da ki darbe giri\u015fimi ve kriz ortada iken ve Washington\u2019\u0131n Libya ve Suriye\u2019de ki tutumu a\u00e7\u0131k iken Moskova g\u00fcvenli\u011fini ve Washington ile olan ili\u015fkilerini umutlara ba\u011flayamaz. Bu nedenle, Moskova i\u00e7in Bat\u0131 yar\u0131m k\u00fcredeki konu\u015fland\u0131rmalarla cevap verme y\u00f6ntemi her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla \u00f6nem kazan\u0131yor. Rusya kadar kritik \u00f6nemde olmasa da elinde bulundurdu\u011fu stratejik silahlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda birde \u00c7in var. Pekin \u015fu anda a\u00e7\u0131k\u00e7a okyanuslarda rahat\u00e7a yol alacak b\u00fcy\u00fck bir donanma in\u015fa ediyor. Nas\u0131l bug\u00fcnlerde \u00c7in ile Tayvan aras\u0131nda ve Japonya k\u0131y\u0131lar\u0131nda seyreden ABD\u2019ye ait kuvvetleri g\u00f6r\u00fcyorsak, muhtemelen yak\u0131nda Karayipler\u2019i ziyaret eden \u00c7ine ait destroyerleri, kruvaz\u00f6rleri ve u\u00e7ak gemilerini g\u00f6rece\u011fiz. ABD, Do\u011fu Asya\u2019daki \u00c7in kuvvetlerine ve \u015fehirlerine yak\u0131n b\u00f6lgelere balistik f\u00fczeler konu\u015fland\u0131r\u0131yorsa, Pekin\u2019in bu tehdide ayn\u0131 \u015fekilde cevap vermek istemeyece\u011fini ve bir Karayipler politikas\u0131 ile bunu telafi etmek istemeyece\u011fini kim s\u00f6yleyebilir? <\/p>\n\n\n\n B\u00f6yle bir senaryoda Washington i\u00e7in Monroe Doktrinini yeniden uygulamaya sokmak iyi bir yol gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu nedenle, Rusya ve \u00c7in\u2019e dost Latin Amerika\u2019daki devletlerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131, ABD f\u00fczelerinin Do\u011fu Asya\u2019ya ve belki de Do\u011fu Avrupa\u2019ya yerle\u015ftirilmesinin \u00f6nemli bir \u00f6n basama\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Amerika\u2019n\u0131n bu ad\u0131mlar\u0131na Rusya ve \u00c7in taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131l\u0131k verilmesini engellemek i\u00e7in bu devletlerin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. Rus ve \u00c7in gemilerinin, u\u00e7aklar\u0131n\u0131n, ya da f\u00fczelerinin ABD egemenli\u011fi alt\u0131nda ki Latin Amerika\u2019da demirleyecek liman, inecekleri pist ya da konu\u015flanacaklar\u0131 toprak bulamamas\u0131 gerekmektedir. Bu noktadan olaya bak\u0131nca Rusya ve \u00c7in\u2019in Amerika\u2019ya kar\u015f\u0131 ataca\u011f\u0131 hamleler i\u00e7in Venezuela stratejik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Venezuela krizi tek kutuplu d\u00fcnyan\u0131n sonuna yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sinyallerini mi veriyor? Bizim \u015fu an kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz durum \u00e7ift-kutuplulu\u011fun \u00f6tesinde bir \u00e7ok-kutupluluk mu?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin:<\/strong> Asl\u0131nda bu \u015femaya bak\u0131nca \u015funu anl\u0131yoruz tek kutupluluk azal\u0131rken, onun yerini alan bir \u00e7ift kutupluluk de\u011fil, ki \u00e7ift kutupluluk durumu Washington\u2019\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcr d\u00fcnyan\u0131n lideri\u201d olarak h\u00e2l\u00e2 ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir konuma b\u0131rakacakt\u0131. \u015eu an kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz durum d\u00fcnyan\u0131n kilit b\u00f6lgelerinde ki bir \u00e7ok kutupluluktur. \u00c7ok kutupluluk, her iki kutup i\u00e7in kesinlikle iki kutupluluktan daha az kontrol ve etki anlam\u0131na gelir. <\/p>\n\n\n\n Neo-realistlerin belirtti\u011fi gibi, sistemdeki g\u00fcc\u00fcn mevcut da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, tek-kutuplu bir d\u00fcnyadan \u00e7ok-kutuplu bir d\u00fcnyaya do\u011fru evirildi\u011fimizi g\u00f6steriyor. Fakat bence bu \u00e7ok kutupluluk mutlak k\u00fcresel bir\u00e7ok kutupluluk de\u011fildir. Demek istedi\u011fim \u015fu mesela \u00c7in g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde y\u00fckseliyor buna \u015f\u00fcphe yok fakat bu y\u00fckselme bir So\u011fuk Sava\u015f mant\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisinde ki y\u00fckselme de\u011fildir. Y\u00fckselen s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn illa ekonomik, finansal ve askeri olarak k\u00fcrenin tamam\u0131n\u0131 etkilemesine gerek yok. Bu eski mant\u0131k So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminden kalmad\u0131r. \u00c7ok kutuplu bir d\u00fcnya i\u00e7in yeni y\u00fckselen g\u00fc\u00e7lerin \u00f6zellikle \u015fu an \u00c7in i\u00e7in bu ge\u00e7erli, \u00c7in\u2019in t\u00fcm uluslararas\u0131 sistemi hesaba kat\u0131p d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesine gerek yok. <\/p>\n\n\n\n Ortado\u011fu i\u00e7in konu\u015fal\u0131m b\u00f6lgesel kilit g\u00fc\u00e7ler var y\u00fckselen \u0130ran, T\u00fcrkiye ve bunlara ek iki b\u00fcy\u00fck d\u0131\u015f oyuncu ABD ve Rusya. Hatta \u00c7in\u2019in de b\u00f6lgeye ilgisi onu b\u00f6lgede bir oyuncu k\u0131l\u0131yor ve bu ilgisinin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda daha da artaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Mesela G\u00fcney Asya\u2019da Hindistan ve Pakistan var. Bunlar askeri g\u00fc\u00e7leri ve ellerinde ki n\u00fckleer silahlar\u0131 ile \u00e7ok \u00f6nemli akt\u00f6rler. Bu iki \u00fclkeye ek olarak \u00c7in\u2019in burada ki pozisyonu yine \u00e7ok \u00f6nemli. Rusya\u2019y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce Avrupa, Orta Do\u011fu, Orta Asya’da ve bir dereceye kadar Do\u011fu Asya\u2019da askeri g\u00fcc\u00fc ve enerji arz\u0131 noktas\u0131nda oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir akt\u00f6r. Son olarak ta, Frans\u0131z-Alman ortakl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f politika ve g\u00fcvenlik noktas\u0131nda ayn\u0131 noktada bulu\u015fabilirse kesinlikle bir ba\u015fka b\u00fcy\u00fck g\u00fcce tan\u0131k olaca\u011f\u0131z. Farkl\u0131 g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerde topland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir d\u00fcnya var kar\u015f\u0131m\u0131zda. <\/p>\n\n\n\n So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n aksine, iki s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn uluslararas\u0131 sistemde b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131 belirleyip olaylar\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirdi\u011fi bir d\u00fcnya yok art\u0131k. Mesela Ortado\u011fu\u2019da ABD ve \u00c7in\u2019in anla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 art\u0131k \u00e7okta bir anlam ifade etmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgede art\u0131k T\u00fcrkiye, \u0130ran ve Rusya\u2019y\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ederek bir \u015fey yapamazlar. Ya da \u00c7in-ABD ili\u015fkileri, ABD-Sovyet\u2019in aksine veya ABD-Rus\u2019un aksine, Avrupa\u2019n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini belirleyemiyor. So\u011fuk Sava\u015f \u00e7ift kutuplu d\u00fcnyada kapitalist blo\u011fun lideri olarak yani y\u00fcksek teknoloji sanayii \u00fcretiminin \u00e7o\u011funu tekelle\u015ftiren bir \u00fclke olarak Amerika\u2019ya ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir pozisyon sundu. \u015eu an ki durumda Amerika\u2019n\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131z ama en g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 sorunlar\u0131 tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6zece\u011fi bir d\u00fcnyay\u0131 ona sunmuyor. Tamda i\u015fte bu y\u00fczden \u00e7ok-kutupluluktan bahsediyoruz. B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan devletlerin art\u0131k daha fazla se\u00e7enekleri var. Bu g\u00fc\u00e7ler Washington, Moskova, Pekin’deki dileklere ayk\u0131r\u0131 politikalar izleyebiliyorlar. Rusya So\u011fuk Sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan zaten bununla y\u00fczle\u015fmi\u015fti. \u015eimdi ise Amerika i\u00e7in bunu anlama vakti. \u00c7ift kutupluluk bug\u00fcn Washington i\u00e7in daha iyi y\u00f6netilebilir olurdu, \u00f6zellikle hem sol hareketlerin hem de milliyet\u00e7i hareketlerin y\u00fckseli\u015fini durduracak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ideolojik d\u00fcrt\u00fc ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u015fekilde kendi kamp\u0131n\u0131 daha iyi dizginleyebilirdi. Fakat art\u0131k bunun \u00e7ok \u00f6tesindeyiz. <\/p>\n\n\n\n Washington, Venezuela\u2019da e\u011fer ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz ise, bu d\u00fcnyadaki de\u011fi\u015fen g\u00fc\u00e7 dengesinin bir ba\u015fka kan\u0131t\u0131 olacakt\u0131r. Fakat Washington, ba\u015far\u0131l\u0131 olur ise bu zamanda \u00e7ok-kutuplulu\u011fun s\u0131n\u0131rlar\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fmu\u015f olaca\u011f\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc Amerika \u00e7ok-kutuplulu\u011fun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 Bat\u0131 yar\u0131m k\u00fcrenin \u00e7ok \u00f6nlerine \u00e7izmi\u015f olacak ve Monroe doktrinine bir d\u00f6n\u00fc\u015f ya\u015fayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Bu Amerikan g\u00fcc\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na m\u0131 geliyor? E\u011fer bir a\u015f\u0131nma durumu var ise Venezuela krizi Amerika\u2019n\u0131n a\u015f\u0131nan g\u00fcc\u00fcne bir tepki mi?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Ortado\u011fu\u2019da ki Amerikan m\u00fcttefiklerinin, Amerika\u2019n\u0131n d\u00fc\u015fman g\u00f6rd\u00fckleri \u00fclkeler ile artan ortakl\u0131klar\u0131 bize art\u0131k Amerika\u2019n\u0131n kendi kutbunu bile kontrol etmekte nas\u0131l zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ise Ortado\u011fu\u2019da Amerika\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fc her ge\u00e7en g\u00fcn azal\u0131yor. Afganistan ve Irak \u00f6rnekleri ortada. Afganistan\u2019da harcanan milyonlarca dolara ra\u011fmen hala ba\u015far\u0131 elde edilemedi. Taliban ve buna ek olarak \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgede ki uzant\u0131lar\u0131 mesela Hazaralar, Amerika\u2019y\u0131 Afganistan\u2019dan atmak i\u00e7in \u00f6nemli \u00e7abalar harc\u0131yorlar. \u00d6rne\u011fin, 2018’de ABD\u2019nin Afganistan’da tahmini 45 milyar dolar harcad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor, ancak buna ra\u011fmen Taliban daha fazla toprak kazand\u0131! Pakistan ile ABD aras\u0131ndaki ili\u015fkiler tarihin en d\u00fc\u015f\u00fck seviyesinde ve \u0130slamabad silah al\u0131mlar\u0131nda, finansman temini konusunda ve ula\u015f\u0131m altyap\u0131s\u0131nda her ge\u00e7en g\u00fcn \u00c7in’e daha fazla eklemleniyor. Suriye’de Washington, NATO m\u00fcttefikleri ve Suudi Arabistan, \u0130ran’\u0131 ve Hizbullah’\u0131 zay\u0131flataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek Esad h\u00fck\u00fcmetini devirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Fakat Rus-\u0130ran ittifak\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve i\u015fler tersine d\u00f6nd\u00fc, \u0130ran’\u0131n b\u00f6lgede ki etkisi daha fazla geni\u015fledi. \u00dcstelik Temmuz 2016\u2019da ki darbeden sonra, \u015fimdi T\u00fcrkiye de taraflar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Suriye’de bir \u00e7e\u015fit \u00fc\u00e7l\u00fc-y\u00f6netim ile Rusya ve \u0130ran’a taraf\u0131nda yerini ald\u0131 ve sorunlar\u0131 bu \u00fclkeler aras\u0131nda \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00e7aba harc\u0131yor. Rusya ile bu iki b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fcyen bir diplomatik, ekonomik, askeri ve enerji ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu So\u011fuk Sava\u015f ba\u011flam\u0131ndan ne kadar uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6steriyor ki T\u00fcrkiye\u2019nin So\u011fuk Sava\u015f\u2019ta Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 pozisyonunu hat\u0131rlayal\u0131m. Fakat bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktada T\u00fcrkiye, Rusya ile birlikte Amerika\u2019ya kar\u015f\u0131 b\u00f6lgede m\u00fccadele vermektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin Washington\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kendi g\u00fcvenlik ajandas\u0131na sahip oldu\u011fu a\u00e7\u0131k. Buna y\u00fczden Washington, NATO \u00fcyesi olan T\u00fcrkiye\u2019yi, Moskova\u2019yla ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yapt\u0131r\u0131mlarla ve nihayetinde finansal ve ekonomik bask\u0131larla tehdit ediyor. Fakat T\u00fcrkiye buna kar\u015f\u0131 boyun e\u011fmedi. \u0130ran ve Rusya ile ekonomik ba\u011flar\u0131n\u0131 koruyarak Washington\u2019a cevap verdi. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n 2018 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 Maduro\u2019yu T\u00fcrkiye\u2019ye davet ederek T\u00fcrkiye’de kabul etti ve a\u00e7\u0131ktan Cumhurba\u015fkan\u0131 Maduro’ya destek verdi. \u015eunu da hat\u0131rlamakta fayda var, t\u00fcm bu devletler, devasa bir jeo-ekonomik ve jeo-politik proje olan \u2018One Belt One Road\u2019 giri\u015fimi vas\u0131tas\u0131yla \u00c7in ile ekonomik ortakl\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftiriyor ve art\u0131r\u0131yorlar. Birde, 1970’lerde ve 1980’lerde Pekin ve Washington aras\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 sessiz bir g\u00fcvenlik ittifak\u0131 varken, bug\u00fcn 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131nda ba\u015flayan ve her ge\u00e7en g\u00fcn geni\u015fleyen Rusya ve \u00c7in aras\u0131nda ki bir g\u00fcvenlik ve stratejik ortakl\u0131\u011f\u0131 var. ABD\u2019nin \u2018Arap Bahar\u0131\u2019ndan sonra, M\u0131s\u0131r ve Libya\u2019yla olan ili\u015fkileri de \u00c7in ve Rusya\u2019n\u0131n bu b\u00f6lgelerde ekonomik ve diplomatik ba\u011flar\u0131n\u0131 kuvvetlendirmeleri ile bir miktar azald\u0131. Yine Sahra alt\u0131 Afrika ki \u00fclkeler, her ge\u00e7en g\u00fcn \u00c7in’in daha fazla ekonomik ve diplomatik ortaklar\u0131 haline geliyorlar.<\/p>\n\n\n\n E\u011fer bunlar Amerika\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermiyorsa daha ba\u015fka ne Amerika\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilir ki? Ba\u015fta da dedi\u011fim gibi Venezuela konusu i\u015fte zaten bu noktada \u00f6nemli. Venezuela Krizi Amerika i\u00e7in k\u00fcresel anlamda erozyona u\u011frayan g\u00fcc\u00fcn\u00fc dengelemek i\u00e7in bir manada \u2018ev temizli\u011fi\u2019 olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz bir olay. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131na f\u00fczelerinizi, sava\u015f gemilerinizi, sald\u0131r\u0131 u\u00e7aklar\u0131n\u0131z\u0131 koydu\u011funuz g\u00fc\u00e7lerin buna tepki vermemesini bekleyemezsiniz. Venezuela krizini muhtemel bir tepkiye kar\u015f\u0131 \u00f6nceden at\u0131lm\u0131\u015f bir ad\u0131m olarak g\u00f6rebiliriz. <\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: G\u00f6r\u00fcnen o ki Venezuela Krizi daha \u00f6ncesinde 1962 K\u00fcba F\u00fcze Krizinde oldu\u011fu gibi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan bir etkiye sahip. Peki sizce Amerika\u2019n\u0131n Venezuela\u2019ya askeri bir m\u00fcdahale ger\u00e7ekle\u015ftirmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedir? Olas\u0131 bir m\u00fcdahalenin sonu\u00e7lar\u0131 neler olacakt\u0131r?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin:<\/strong> Irak, Libya ve Suriye\u2019de oldu\u011fu gibi bir askeri m\u00fcdahale ger\u00e7ekle\u015fir mi tahmin etmek zor ama Amerika\u2019n\u0131n ekonomik krizi kendine f\u0131rsat bilerek Venezuela\u2019da ki muhalefete ve generallere r\u00fc\u015fvet yedirip bu i\u015fi askeri m\u00fcdahale noktas\u0131na gelmeden \u00e7\u00f6zmeyi tercih edecektir. Ne de olsa, silahl\u0131 sald\u0131rganl\u0131k, ileri d\u00f6nemde s\u00f6zde \u2018demokrasi maskesi\u2019 alt\u0131nda iktidara gelecek olan ve \u00fclkelerinde sol muhalefete maruz kalacak Latin Amerikal\u0131 sa\u011fc\u0131 politikac\u0131lara vurulacak bir darbe olur. Ayr\u0131ca, ABD\u2019nin Venezuela\u2019ya askeri bir m\u00fcdahalesi ya da i\u015fgali -\u00e7\u00fcnk\u00fc Kolombiya\u2019n\u0131n bunu yapmak isteyebilece\u011fine dair \u015f\u00fcphelerim var- ABD\u2019nin dahil oldu\u011fu bir i\u00e7 sava\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015febilir \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6yle bir m\u00fcdahale durumunda Chavezciler bir anda ortadan kaybolmayacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n B\u00f6yle bir durumda, Washington\u2019un i\u015fgal g\u00fc\u00e7leri bir partizan sava\u015f\u0131n\u0131n hedefi haline gelebilir. Amerika\u2019n\u0131n bask\u0131s\u0131 ve Venezuela\u2019da ki kukla y\u00f6netim b\u00f6lgede ki farkl\u0131 dinamikleri de harekete ge\u00e7irebilir. Bu noktada FARQ ve K\u00fcba\u2019da ki baz\u0131 kesimler bu sava\u015fa dahil olabilirler. Fakat bu durum Amerika\u2019n\u0131n uluslararas\u0131 imaj\u0131n\u0131 lekeleyecektir. Ayr\u0131ca i\u00e7 sava\u015f, Venezuela\u2019ya ve petrol end\u00fcstrisine kesinlikle yard\u0131m etmeyecektir. E\u011fer ger\u00e7ekten Washington\u2019da ki politikac\u0131lar\u0131n\u0131n istedi\u011fi buysa, i\u00e7 sava\u015f Venezuela\u2019ya yard\u0131m etmek yerine zaten zor olan durum daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fecektir.<\/p>\n\n\n\n Fakat Washington’un bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcm istedi\u011finden \u00e7okta emin de\u011filim. Amerika a\u00e7\u0131ktan Venezuela\u2019da sponsorlar\u0131na sad\u0131k olan ve ileride de sad\u0131k olmaya devam edecek yeni bir grup, yeni bir rejim istiyor. Buna sahip olamazsa, Venezuela\u2019y\u0131 sabote etmeye ve ger\u00e7ek bir i\u00e7 sava\u015f\u0131 k\u00f6r\u00fcklemeye devam etme \u015fans\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Askeri sald\u0131r\u0131lar \u201cs\u00f6zde demokrasinin zaferine” yard\u0131m etmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Ancak Venezuela’daki \u00f6nemli bir kesim Chavezci d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ve Cumhurba\u015fkan\u0131 Maduro’yu destekledi\u011finden bir i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fma sorununu \u00e7\u00f6zmeyecektir.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte, \u015fu anda Venezuela i\u00e7in hala \u00f6nemli bir tehlike var: Washington \u015fu ana kadar Venezuela\u2019daki durumu darbeye do\u011fru eviremedi. Maduro ve ortaklar\u0131 petrol ticareti, mal ithalat\u0131n\u0131 bir \u015fekilde devam ettiriyorlar. Bunun \u00f6tesinde \u00c7inli, Rus, T\u00fcrk ve Hintli ortaklar\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lan i\u015flemlerle para ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 devam ettiriyorlar. Fakat burada ki tehlike \u015fudur ki Amerika olay\u0131 e\u011fer biz kazanam\u0131yorsak rakiplerimizde kazanmas\u0131n, bizim olmayan onlar\u0131nda olmas\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile Venezuela\u2019y\u0131 kaosa s\u00fcr\u00fckleyebilirler. Bu durumda ne Amerikal\u0131lar ne Ruslar ne \u00c7inliler ne de Chavezciler kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Bu arada Amerika, Venezuela halk\u0131na yard\u0131m etme ad\u0131 alt\u0131nda \u00fclkeye m\u00fcdahaleye kap\u0131 aralamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ama b\u00fct\u00e7esinin \u00e7o\u011funu fakirlere y\u00f6nelik g\u0131da sa\u011flamak ve sosyal hizmetleri s\u00fcbvanse etmek i\u00e7in kullanan bir \u00fclkenin 7 milyar dolar\u0131na el koyuyor. Buna ek olarak \u0130ngiltere\u2019nin de 1 milyar dolarl\u0131k Venezuela alt\u0131n\u0131na el koydu\u011funu hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Venezuela konusunda Rusya ve \u00c7in asl\u0131nda do\u011frudan rol almaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar. Topu ABD\u2019nin \u00fcst\u00fcne at\u0131p ABD\u2019nin pozisyonuna g\u00f6re \u015fekil al\u0131yorlar. Bence ikisinin de \u00e7ok iyi bildi\u011fi bir \u015fey var: Washington\u2019\u0131n politikalar\u0131 Latin Amerika ve Venezuela\u2019da artan bir ho\u015fnutsuzlu\u011fa neden oluyor. Guiado\u2019nun Amerika ile olan ili\u015fkisi ona herhangi bir pop\u00fclerlik getirmiyor aksine onu art\u0131k bir\u00e7ok insan kukla olarak tan\u0131ml\u0131yor. Maduro kar\u015f\u0131tlar\u0131 aras\u0131nda bile Guiado i\u00e7in bu y\u00f6nde d\u00fc\u015f\u00fcnceler var. Fakat bir yandan da \u00c7in’in ve Rusya’n\u0131n bildi\u011fimiz gibi, Venezuela’n\u0131n enerji ve metal end\u00fcstrisine yat\u0131r\u0131mlar\u0131 var, birde bu \u00fclkeye sa\u011flanan krediler var. Tabii ki, Washington ba\u015far\u0131l\u0131 olursa bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 kaybedecekler. Fakat Washington ba\u015far\u0131l\u0131 olmaz ise Rusya ve \u00c7in uzaktan y\u00f6nettikleri d\u0131\u015far\u0131dan dahil olduklar\u0131 fakat i\u00e7inde birebir bulunmad\u0131klar\u0131 krizden kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kacaklar.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: <\/strong>K\u00fcresel bir akt\u00f6r olma y\u00f6n\u00fcnde h\u0131zl\u0131 ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131 iddia edilen \u00c7in i\u00e7in b\u00f6yle uzakta durmak ne kadar anlaml\u0131?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Burada do\u011frudan m\u00fcdahaleden ka\u00e7\u0131n\u0131lmadan bahsederken, eli kolu ba\u011fl\u0131 olmaktan bahsetmiyorum. \u00c7in\u2019in b\u00f6lgede \u00f6nemli yat\u0131r\u0131mlar\u0131 var bunlardan kolay vazge\u00e7emez. Bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fini Libya krizi s\u0131ras\u0131nda g\u00f6rd\u00fck. Paris, Londra ve Washington Arap Bahar\u0131 d\u00f6neminde \u2018Libya halk\u0131na yard\u0131m\u2019 etme i\u015fine giri\u015fti\u011fi i\u00e7in \u00c7in\u2019in yat\u0131r\u0131mlar\u0131 sekteye u\u011frad\u0131. Sadece \u00c7in de\u011fil Rusya\u2019n\u0131n silah sat\u0131\u015flar\u0131 baltaland\u0131. Fakat bu durumdan \u00c7inlilerin ders ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc Venezuela\u2019da Maduro h\u00fck\u00fcmetine destek olunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ya da ba\u015fka bir yol bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u00c7in\u2019in b\u00f6lgede tutunmas\u0131 zor olacak. Bunun da \u00f6tesinde sormak istiyorum e\u011fer Maduro d\u00fc\u015ferse, Afrika da ve Latin Amerika da ki \u00c7in\u2019in deste\u011fini ard\u0131na alan h\u00fck\u00fcmetler ne d\u00fc\u015f\u00fcnecek? Ne d\u00fc\u015f\u00fcnecekleri ortada \u00f6ncelikle kendilerini g\u00fcvenliksiz hissedecekler ve \u00c7in ile olan ekonomik ve siyasi ili\u015fkilerinde Amerika ak\u0131llar\u0131na gelecek ve bundan sonra att\u0131klar\u0131 her ad\u0131mda iki kere d\u00fc\u015f\u00fcnecekler. Amerika ve m\u00fcttefiklerinin zorba ve k\u00f6t\u00fc ilan ettikleri bir Maduro ve hukuksuz bir \u015fekilde me\u015frulu\u011funu tan\u0131d\u0131klar\u0131 Guiado var kar\u015f\u0131m\u0131zda. Bu olay ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na da gelebilir. Bug\u00fcn \u00c7in, Venezuela h\u00fck\u00fcmetinin ard\u0131nda ekonomik ve politik olarak hatta askeri olarak durmaz ise bu yar\u0131n ba\u015fka h\u00fck\u00fcmetlerin yan\u0131nda durmayaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca \u00c7in kendini \u00e7evreleyen Amerika\u2019y\u0131 bir \u015fekilde \u00e7evrelemek istiyor ise bu tabi ki de Latin Amerika\u2019dan olmal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn Venezuela\u2019da Maduro\u2019nun yan\u0131nda durmayan \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 di\u011fer Latin Amerika \u00fclkelerinin de g\u00fcveni k\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Bu durum \u00c7in\u2019i ileride b\u00f6lgede partner bulma noktas\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n \u00c7in bu noktada Venezuela\u2019da Maduro\u2019nun ard\u0131nda duran ve onun i\u015fini kolayla\u015ft\u0131racak \u00f6nemli bir akt\u00f6r olabilir. Yuan ile para ak\u0131\u015f\u0131 devam edebilir, petrol sat\u0131n almas\u0131 ve bu petrole kar\u015f\u0131l\u0131k \u00fcr\u00fcnler satmas\u0131 \u00f6nemli bir can damar\u0131 olabilir. Hatta askeri bir sald\u0131rganl\u0131k durumunda askeri olarak yard\u0131m yapabilece\u011fini bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ama bunlar\u0131 bize zaman g\u00f6sterecek.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Bu dediklerinizi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nca Venezuela krizinin b\u00f6lgesel bir kriz olman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ip hem b\u00f6lgesel hem de k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin dahil oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n oda\u011f\u0131nda ki bir kriz halini ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Fakat ben buradan konuyu ba\u015fka bir tarafa y\u00f6netmek istiyorum, bu krizin b\u00fcy\u00fcmesinde Maduro h\u00fck\u00fcmetinin hi\u00e7 mi sorumlulu\u011fu yok? <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Bildi\u011fin gibi bu konular\u0131 \u2018K\u00fcreselle\u015fme, K\u00fcresel Politik ve K\u00fcresel Ekonomi\u2019 dersinde uzun uzun konu\u015ftuk. D\u00fcnya art\u0131k eski d\u00fcnya de\u011fil. <\/strong>Politik ve ekonomik olarak k\u00fcreselle\u015fmi\u015f bir d\u00fcnyada i\u00e7 krizlerin \u00e7ok az\u0131 asl\u0131nda i\u00e7sel olarak kal\u0131yor. Bu noktada trend krizin genelde ba\u015fka akt\u00f6rlerinde etkisi ile k\u00fcreselle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde ve bu Venezuela \u00f6rne\u011fi i\u00e7inde ge\u00e7erli g\u00f6r\u00fcnmektedir. Fakat Venezuela krizi hem i\u00e7sel hem de d\u0131\u015fsal dinamikleri bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Venezuela, uzun s\u00fcreden beri ABD\u2019nin yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 alt\u0131ndayd\u0131 ve bu yapt\u0131r\u0131mlar her ge\u00e7en g\u00fcn daha sertle\u015fti. Bu krizde Maduro h\u00fck\u00fcmetinin de sorumlulu\u011fu tabii ki b\u00fcy\u00fck. Maduro h\u00fck\u00fcmeti maliyesini ve rezervlerini iyi planlamam\u0131\u015f, para politikalar\u0131nda sorumsuz davranm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle s\u00fcbvansiyonlar\u0131n \u00f6nemli bir yeri olan \u00fclkede sosyal sekt\u00f6rler ac\u0131 \u00e7ekmektedir. Bununla birlikte Venezuela, son on y\u0131lda \u00c7in ve Hindistan’a y\u00f6nelik petrol ihracat\u0131n\u0131 ak\u0131ll\u0131ca \u00e7e\u015fitlendirdi. Venezuela i\u00e7in finansal \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelmi\u015fti. 1990’larda, 2009’da ve 2015’te ekonomik sorunlar nedeniyle Rus ekonomik dan\u0131\u015fmanlar\u0131 Venezuela’y\u0131 ziyaret etti. Venezuela i\u00e7in bizim hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey bildi\u011fimiz \u00e7e\u015fitli tedbirler \u00f6nerdiler.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Bat\u0131\u2019da Rusya\u2019n\u0131n art\u0131k eski g\u00fcc\u00fcnde olmad\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fc\u00e7 kaybetti\u011fi yak\u0131n bir gelecekte de ise \u015fu an ki rol\u00fcn\u00fc bile kaybedece\u011fine dair say\u0131sal veriler ile desteklenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan yayg\u0131n bir inan\u00e7 vard\u0131. Fakat K\u0131r\u0131m olay\u0131 ve Suriye\u2019de ki i\u00e7 sava\u015fta Rusya\u2019n\u0131n rol\u00fc bu varsay\u0131mlar\u0131 yalanlar nitelikteydi. Sizin Amerika\u2019ya g\u00f6\u00e7erken Sovyet pasaportu ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliyorum. Bu benim i\u00e7in olduk\u00e7a sembolik. O y\u00fczden bu soruyu size \u00f6zellikle sormak istiyorum. Sizce bu iki olay da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda Venezuela\u2019da Maduro\u2019nun hala iktidarda olmas\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n rol\u00fc nedir? Venezuela olay\u0131 \u00fczerinden Rusya\u2019n\u0131n d\u00fcnya siyasetinde ki yerini nas\u0131l okuyabiliriz. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Bu bana \u00e7ok ger\u00e7ek\u00e7i gelmiyor. Senin de dedi\u011fin gibi son s\u00fcre\u00e7 bunu ret eder \u015fekilde i\u015fliyor. Rusya zaten eski g\u00fcc\u00fcnde de\u011fil ve 1990’larda \u00e7\u00f6kt\u00fc, ancak a\u00e7\u0131k olan \u015fu ki \u015fimdi geri d\u00f6nd\u00fc. Yine d\u00fc\u015fecek mi? Daha ne kadar d\u00fc\u015febilir ki? 19. y\u00fczy\u0131lda zaten d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7ti, ancak be\u015f b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ten biri olarak kald\u0131. Daha sonra 1917-1921 devrimi ve i\u00e7 sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda tekrar \u00e7\u00f6kt\u00fc fakat II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ten biri olarak kald\u0131. Rusya d\u00fc\u015f\u00fcyor olsa bile \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 10-20 y\u0131l zarf\u0131nda hangi devletler Rusya\u2019y\u0131 ge\u00e7ebilecek? Bir ya da iki devlet fakat \u00fc\u00e7\u00fc g\u00f6rmek zor. E\u011fer Rusya d\u00fc\u015f\u00fcyorsa nas\u0131l oluyor da askeri g\u00fcc\u00fc, diplomatik yetenekleri, ekonomik potansiyeli ve politik arzular\u0131 ile Ortado\u011fu\u2019da T\u00fcrkiye ve \u0130ran ile birlikte hala oyun kurucu olabiliyor? Nas\u0131l \u00c7in ile ortaya \u00e7\u0131kan ortakl\u0131k ile Avrasya\u2019y\u0131 kas\u0131p kavurabiliyor? Bahsetti\u011fimiz co\u011frafyaya dikkat edin l\u00fctfen k\u00fc\u00e7\u00fck bir alandan bahsetmiyoruz. Rusya\u2019n\u0131n oyun sahas\u0131n\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu ortada.<\/p>\n\n\n\n Rusya Suriye’de ne kadar \u00e7aba ve kaynak kulland\u0131? Kabul edelim \u00e7ok de\u011fil. Operasyonlar\u0131n maliyeti y\u0131lda birka\u00e7 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Askeri mant\u0131k ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce Rusya s\u0131n\u0131rl\u0131 miktarda kara ve hava kuvveti konu\u015fland\u0131rd\u0131 fakat harcanan miktar ve \u00e7abaya g\u00f6re al\u0131nan sonu\u00e7lar olduk\u00e7a etkileyici. K\u0131s\u0131tl\u0131 konu\u015fland\u0131rma ve daha fazla kaynak sa\u011flanamamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden kolayca hatalar yapabilirdi, ancak Rusya bunun yerine tutumlu ve daha etkili bir yakla\u015f\u0131m izledi. Ba\u015fta da dedi\u011fim gibi ABD i\u00e7in Afganistan\u2019da ki m\u00fcdahalenin y\u0131ll\u0131k bedelinin 45 milyar dolar civar\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Fakat buna ra\u011fmen hala Taliban daha fazla toprak kazan\u0131yor. \u015eimdi bu kadar fazla harcama ve on binlerce askere ra\u011fmen Taliban\u2019\u0131n g\u00fc\u00e7 kazanmas\u0131 \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kt\u0131r. Fakat Rusya bunun tam tersi \u00e7ok az asker ve b\u00fct\u00e7e ile askeri manada \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131 operasyonlar yap\u0131yor. Birde \u015f\u00f6yle bak\u0131n Irak sava\u015f\u0131 Amerika\u2019n\u0131n tabiri caiz ise karizmas\u0131n\u0131 \u00e7ok fena \u00e7izdi, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn nas\u0131l k\u0131r\u0131lgan olabildi\u011fini g\u00f6sterdi. Buna ek olarak Amerika\u2019y\u0131 bor\u00e7 bata\u011f\u0131na soktu. Amerika\u2019n\u0131n hem Irak\u2019ta hem de Suriye\u2019de ki asker konu\u015fland\u0131rmas\u0131 kendi etkisini k\u0131rd\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7te hem \u0130ran hem Rusya hem de \u00c7in b\u00f6lgede ki etkisini art\u0131rd\u0131. \u00d6te yandan, Bat\u0131’n\u0131n yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u00f6kmekte olan enerji fiyatlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda b\u00fcy\u00fck d\u0131\u015f bor\u00e7lar \u00f6denmesi gereken ve s\u00f6zde g\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc iddia edilen Rusya bir anda Ortado\u011fu\u2019da belirdi ve m\u00fcttefikleri ile b\u00f6lgeyi \u015fekillendiriyor. T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fkilerini bunca bask\u0131ya ra\u011fmen nas\u0131l geli\u015ftirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Rusya \u015fu an ya da gelecekte \u0130ran ile elinde ki teknolojik bilgileri payla\u015fmas\u0131 durumunda bile Ortado\u011fu\u2019da ki b\u00fct\u00fcn politik, askeri ve diplomatik dengeler bir anda alt\u00fcst olabilir. Mesela e\u011fer Moskova, \u0130ran\u2019la askeri, sivil, n\u00fckleer ve uzay teknolojisini konusunda daha fazla ortakl\u0131\u011fa gidip, bilgi payla\u015fmas\u0131 ve alternatif bir \u00f6deme sistemi olu\u015fturmas\u0131 durumunda \u0130ran\u2019\u0131 Washington\u2019un yapt\u0131r\u0131mlar\u0131ndan kurtarabilir. Birde \u015fu var, unutmayal\u0131m ki, \u00c7in\u2019in elinde bulunan kara, hava ve deniz savunma sistemlerinin \u00e7o\u011fu, lisansl\u0131 olsun ve lisanss\u0131z olsun Rusya\u2019dan ithaldir ya da Rusya\u2019n\u0131n kopyalar\u0131d\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n teknolojisi ge\u00e7mi\u015fte \u00c7in\u2019in askeri ve ekonomik anlamda geli\u015fmesine \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 oldu. Bundan sonrada ayn\u0131 potansiyeli ta\u015f\u0131yor. Rusya ile \u00c7in aras\u0131nda ki enerji ili\u015fkisini ve Rusya\u2019n\u0131n burada ki rol\u00fcn\u00fc hat\u0131rlayal\u0131m. Moskova ile Pekin\u2019in ortakl\u0131\u011f\u0131 ile ABD askeri \u00fcslerini Orta Asya\u2019dan \u00e7\u0131karabilmesi mesela, g\u00fcc\u00fc azalan bir devlet bunlar\u0131 yapabilir mi sormak istiyorum? Ayr\u0131ca Avrupa \u00fcst\u00fcne konu\u015facak olursak burada Amerika\u2019ya kar\u015f\u0131 hem konveksiyonel hem de n\u00fckleer dengeyi sa\u011flayan \u00fclke Rusya\u2019d\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n elinde ki sistemler \u015fu an Amerika\u2019n\u0131n ABM sistemlerini delme kapasitesine sahiptir. Ben bundan sonrada bu g\u00fcce sahip olmaya devam edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n Buna daha fazla \u00f6rnek verebilirim. Sadece Gayri Safi Yurt \u0130\u00e7i Has\u0131la\u2019n\u0131n basit bir de\u011ferlendirmesi bile g\u00fc\u00e7 noktas\u0131nda bizim \u00f6n\u00fcm\u00fcze bir\u00e7ok soruyu do\u011furur. \u00d6rne\u011fin, burada k\u0131yaslama i\u00e7in Gayri Safi Yurt \u0130\u00e7i Has\u0131la (GSY\u0130H) yoksa Sat\u0131n Alma G\u00fcc\u00fc Paritesi (PPP) m\u0131 kullan\u0131yoruz? Ya da \u015f\u00f6yle bakal\u0131m neden Japonya bu kadar b\u00fcy\u00fck ekonomisi ile s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olarak say\u0131lm\u0131yor da \u0130ran k\u0131s\u0131tl\u0131 ekonomisi ile b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7 oluyor? Bu sorular yap\u0131lan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131n ne kadar kusurlu oldu\u011funu g\u00f6steriyor asl\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: G\u00fcc\u00fcn hesaplanmas\u0131nda rakamlar\u0131n yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc m\u00fc anlamal\u0131y\u0131z buradan?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Tabi ki de. Ben bir devletin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ya da y\u00fckseli\u015finin sadece numaralar ile g\u00f6sterilebilir oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesine \u015f\u00fcphe ile bak\u0131yorum, \u00f6zelliklede Rusya konusunda. Birincisi, akademisyenler de dahil olmak \u00fczere rakamlar\u0131 kendilerine a\u015f\u0131lmaz \u015feyler olarak belirleyen insanlar\u0131n \u00e7o\u011funun ekonomik, demografik ve sosyal verilere uymad\u0131klar\u0131n\u0131 ya da bunlar\u0131 sapt\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Mesela bu ki\u015filer Rus askeri modernle\u015fmesinde at\u0131lan ad\u0131mlar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ediyorlar. Bir di\u011fer nokta ise Rusya konusunda bir\u00e7ok makro data Rusya\u2019n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de\u011fil y\u00fckseli\u015fini g\u00f6steriyor. Birde bu b\u00fcy\u00fcyen Rus ekonomisi Bat\u0131\u2019n\u0131n yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 alt\u0131nda b\u00fcy\u00fcyor. Bu b\u00fcy\u00fcmenin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu iddia edemem tabi ki ama sonu\u00e7ta bir b\u00fcy\u00fcme var. Mesela \u00fcretim sekt\u00f6r\u00fcnde son birka\u00e7 y\u0131lda ortalama y\u00fczde 2-2.5 gibi bir b\u00fcy\u00fcmeden bahsediyoruz. Bu arada n\u00fcfus \u00e7ok konu\u015fulan bir konu, fakat Putin d\u00f6neminde Rus demografisi \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde geli\u015fti ve 2012-2017 d\u00f6neminde Rus n\u00fcfusu y\u0131ldan y\u0131la artt\u0131. 2018’de bir kez daha azalmaya ba\u015flad\u0131, ancak 2006-2015 d\u00f6neminde artan do\u011fum oranlar\u0131 nedeniyle 2025 veya 2026’da yeniden b\u00fcy\u00fcmeye geri d\u00f6n\u00fclecektir. Su\u00e7 oranlar\u0131 ve intihar oranlar\u0131, 20 y\u0131l \u00f6ncesinin 1\/3\u2019\u00fcne inmi\u015f durumda. Devlet borcu 2000 y\u0131l\u0131nda GSYH\u2019nin %100’\u00fcnden bug\u00fcn %15’in alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunu AB ve ABD’deki e\u011filimlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n. Rusya da yoksulluk i\u00e7inde ya\u015fayan n\u00fcfus 2000 y\u0131l\u0131nda n\u00fcfusun %29 u iken 2018\u2019de %13,2’ye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Avrupa\u2019da ki Rus enerjisinin rol\u00fc son s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekten artt\u0131. Buna ek olarak enerji konusunda \u015fu an Rusya\u2019n\u0131n Asya\u2019da oynad\u0131\u011f\u0131 rol daha \u00f6nceki hi\u00e7bir d\u00f6nem ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacak boyuttad\u0131r. Eski Sovyet b\u00f6lgesinde, Rusya, Belarus ve Kazakistan’\u0131 i\u00e7eren Avrasya Ekonomik Birli\u011fi 2012 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu birlik, Vietnam ve \u0130ran ile serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131 imzalad\u0131 ve T\u00fcrkiye, M\u0131s\u0131r ve Hindistan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulundu. Dahas\u0131, Rusya \u00fclke genelinde bir\u00e7ok karayolu yoluna sahip oldu\u011fundan, \u00c7in’in One Belt One Road projesinden ekonomik olarak fayda sa\u011flamay\u0131da planl\u0131yor. Rus ordusu, pek \u00e7ok Bat\u0131l\u0131 analizcinin de belirtti\u011fi gibi, yeni silahlar geli\u015ftiriyor, kullan\u0131yor. Buna ek olarak e\u011fitim ve haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Asl\u0131nda benim uluslararas\u0131 ili\u015fkiler okumalar\u0131mdan \u00f6\u011frendi\u011fim \u015fu ki devletler aras\u0131nda ki g\u00fc\u00e7 dengesinde g\u00fc\u00e7l\u00fc olman\u0131n \u00f6tesinde g\u00f6receli olarak g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak daha \u00f6nemlidir. Bu noktada Rusya\u2019n\u0131n g\u00f6receli olarak d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia edemez miyiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>\u00c7ok \u00f6nemli bir noktaya parmak bast\u0131n. Burada belirtmeliyim ki benim ba\u015ftan beri bahsetti\u011fim zaten g\u00f6receli bir y\u00fckseli\u015f ya da d\u00fc\u015f\u00fc\u015f. Ben Rusya\u2019n\u0131n g\u00f6receli olarak ta d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc di\u011fer g\u00fc\u00e7lerin pozisyonlar\u0131na bak\u0131nca hepsinde ayn\u0131 miktarlarda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri g\u00f6r\u00fcyorum. B\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7lerde ki ayn\u0131 y\u00f6nl\u00fc bu ak\u0131m i\u00e7inde Rusya\u2019n\u0131n yerini belirliyorum zaten. \u00c7\u00fcnk\u00fc benim bak\u0131nca g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey Almanya\u2019n\u0131n da Amerika\u2019n\u0131n da d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. \u00d6zellikle Amerika \u00f6rne\u011finde artan e\u015fitsizli\u011fe, h\u0131zla y\u00fckselen uyu\u015fturucu krizine, artan federal bor\u00e7lara ve bir\u00e7ok ba\u015fka g\u00f6stergeye bakmak bize durumun ne oldu\u011funu g\u00f6sterecektir. Birde \u015fu var tabi Amerikan ordusu gittik\u00e7e daha fazla fon istiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok kutuplu d\u00fcnyaya ayak uyduram\u0131yor. Bu da Amerikan ordusunun giderlerini her ge\u00e7en g\u00fcn daha da art\u0131r\u0131yor. Art\u0131k Amerika \u00e7ok pahal\u0131 bir orduyu beslemek zorunda. So\u011fuk Sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan Rusya i\u00e7in \u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fti. Rusya’n\u0131n kaybedece\u011fi ya da s\u00fcrd\u00fcrmesi gereken elinde tuttu\u011fu fazladan bir g\u00fc\u00e7 yok zaten. Sovyetlerin nas\u0131l \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcne hepimiz \u015fahit olduk. Rusya i\u00e7in jeopolitik olarak tek yapmas\u0131 gereken b\u00f6lgesel g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak ve T\u00fcrkiye, \u0130ran, \u00c7in ve belki bir g\u00fcn Almanya gibi etkili kom\u015fularla ortakl\u0131klar olu\u015fturmakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Rotam\u0131z\u0131 Rusya\u2019dan tekrar Amerika\u2019ya geri d\u00f6nd\u00fcrmek istiyorum. Trump\u2019\u0131n ba\u015fkan se\u00e7ilmesi Harvard \u00dcniversitesinden Stephen Walt\u2019\u0131n \u2018the blob\u2019 diye isimlendirdi\u011fi Amerika\u2019da ki kurulu d\u00fczenin temsilcileri taraf\u0131ndan hi\u00e7te ho\u015f kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131. Trump\u2019\u0131n adayl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrecinde Hillary Clinton\u2019a destek \u00e7\u0131kan bu kitle, Trump\u2019\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 hala her y\u00f6n\u00fcyle ele\u015ftiriye tutmaktad\u0131r. Fakat Venezuela konusunda Trump\u2019\u0131n olas\u0131 bir askeri m\u00fcdahalesine kar\u015f\u0131 bu gruptan Trump\u2019a kar\u015f\u0131 bir itiraz gelmesi beklenmemektedir. Aksine bu grup Venezuela\u2019da m\u00fcdahaleyi desteklemektedir. Amerika\u2019da ki bir\u00e7ok kesimi birle\u015ftiren bir konu olarak olas\u0131 bir m\u00fcdahale i\u00e7 siyasette Trump\u2019\u0131n elini g\u00fc\u00e7lendirecek midir? Bu olas\u0131 m\u00fcdahalenin 2020\u2019de Amerika da ger\u00e7ekle\u015ftirilecek olan se\u00e7imlere etkisi ne olacakt\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Suriye\u2019de kimyasal silah kulland\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131n\u0131 ben \u015f\u00fcpheli buluyorum fakat bunu \u00fcst\u00fcne Trump, Suriye’ye sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda muhaliflerinin \u00e7o\u011fu bu k\u00f6t\u00fc niyetli ve sald\u0131rgan eylemi destekledi. Bu konuda \u00e7ok fazla sorgulama yap\u0131lmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Trump, bir Amerikan ba\u015fkan\u0131n\u0131n hareket etmesi gerekti\u011fi gibi davrand\u0131. \u00dclkenin \u00e7o\u011fu i\u00e7in bu \u015fimdi bir norm. Bununla birlikte Venezuela\u2019da Trump siyasi ve diplomatik olarak ba\u015far\u0131s\u0131z olursa ve fiili bir i\u015fgal operasyonu ba\u015flat\u0131rsa, muhalifleri Trump\u2019\u0131n pozisyonunu zay\u0131flatmak i\u00e7in bu f\u0131rsat\u0131 memnuniyetle kullanacaklard\u0131r. Muhalefetin bundan \u00f6nce ki Trump\u2019a kar\u015f\u0131 tutumunu hat\u0131rlayal\u0131m. Ben Trump\u2019\u0131n onlar\u0131n do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015feyi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in uzun d\u00f6nemde onlardan kredi alabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum, se\u00e7imlerinde yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesaba katarsak bu konu olduk\u00e7a ba\u015f a\u011fr\u0131t\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Fakat Trump, Venezuela\u2019da \u00f6yle ya da b\u00f6yle kazanmak isteyecektir. Bu ekonomik bo\u011fma, ya da muhtemel bir darbe ba\u015far\u0131s\u0131z olursa bir askeri m\u00fcdahale ile bu olay \u00e7\u00f6z\u00fclmek istenecektir. Ama Suriye\u2019de ki gibi hava sald\u0131r\u0131lar\u0131 Trump\u2019\u0131n imaj\u0131n\u0131 art\u0131rabilir. Bu sald\u0131r\u0131lar Trump\u2019a kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen kampanyay\u0131 susturmak i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olabilir. B\u00f6yle bir durumda \u00e7ok fazla can kayb\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ile Amerikan halk\u0131 genel olarak gururlu hissedecek ve bu tarz eylemleri onaylayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu noktada halka bunun \u201cdo\u011fru ve yanl\u0131\u015f\u201d oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131yor. Amerika\u2019da ki ana ak\u0131m medyan\u0131n bu konuda ki tutumu belli. B\u00f6yle bir m\u00fcdahale durumunda ilgilenilecek \u015fey sadece ba\u015far\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olacakt\u0131r. Bu y\u00fczden Trump\u2019\u0131n muhtemel bir ba\u015far\u0131s\u0131 2020 se\u00e7imleri i\u00e7in Trump\u2019a \u00f6nemli bir destek olacakt\u0131r. Fakat bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olmas\u0131 durumunda \u2018the blob\u2019 denilen kesim bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 2020 se\u00e7imlerinde Trump\u2019a kar\u015f\u0131 kullanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Birde zaten ABD kamuoyu Maduro rejimine, K\u00fcba\u2019ya, Rusya ve \u00c7in\u2019e yeterince d\u00fc\u015fman \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar Maduro\u2019nun ve Maduro ile iyi ili\u015fkileri olan bu \u00fclkelerin Venezuela\u2019y\u0131 mahvettiklerini, Amerika\u2019ya ve Amerikan demokrasisine d\u00fc\u015fman olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Fakat bu kamuoyu kendili\u011finden olu\u015fmad\u0131, bunun olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli \u00e7abalar harcand\u0131. Ba\u015fta da dedi\u011fim gibi bir sald\u0131r\u0131 i\u00e7in zemin \u00e7oktan haz\u0131rland\u0131. ABD Venezuela\u2019ya hava ve denizden, do\u011frudan i\u015fgal etmeden sald\u0131r\u0131rsa ve Venezuela ile s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fanmadan bu i\u015f \u00e7\u00f6z\u00fclebilirse, halk\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kesinlikle buna itiraz etmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Dahas\u0131, ABD \u00fcniversitelerindeki akademisyenlerin \u00e7o\u011funlu\u011funun Washington\u2019\u0131n fikirlerinden \u00e7okta farkl\u0131 fikirler ortaya atmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ne de olsa, ABD’nin s\u00f6zde insan\u0131 nedenler ile kriz s\u0131ras\u0131nda 7 milyar dolarl\u0131k Venezuela fonunu dondurdu\u011fu ger\u00e7e\u011fini kim protesto edebilir?<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Olas\u0131 bir m\u00fcdahalenin Avrupa\u2019da ki yans\u0131malar\u0131 ne olacakt\u0131r? Brexit krizi ile bo\u011fu\u015fan Avrupa\u2019n\u0131n Venezuela krizinde ki pozisyonu hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? <\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>ABD, 2002\u2019de ve 2003\u2019te Irak\u2019a sald\u0131r\u0131s\u0131 \u00f6ncesi ve sonras\u0131nda Avrupa taraf\u0131ndan olduk\u00e7a ele\u015ftirildi. Alman ve Frans\u0131z liderler i\u015fgale kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar ayn\u0131 zamanda halklar\u0131 da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 buna. \u0130ngiltere, \u0130talya ve \u0130spanya\u2019da gibi bir\u00e7ok \u00fclkede halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu kendi \u00fclkelerinin Irak sava\u015f\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131ktan belirtti ve bu s\u00fcre\u00e7te bir\u00e7ok kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Fakat buna ra\u011fmen \u0130talya, \u0130spanya ve \u0130ngiltere h\u00fck\u00fcmetleri yine de Washington\u2019\u0131n yan\u0131nda saf tutmay\u0131 tercih etti. Washington Venezuela\u2019ya sald\u0131rmay\u0131 planl\u0131yorsa, ABD\u2019de ve NATO\u2019ya dahil Avrupa\u2019daki \u00fclkelerde ana ak\u0131m medya bunun i\u00e7in temel haz\u0131rlayacakt\u0131r ki \u00e7oktan haz\u0131rlad\u0131 bile. Bu noktada \u201cMaduro rejiminin\u201d k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri ve su\u00e7lar\u0131, hatta \u015feytanl\u0131klar\u0131 dile getirilecektir. Belki de kad\u0131nlara ve \u00e7ocuklara sald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatta onlara kar\u015f\u0131 kimyasal silah kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddia edilecektir. Bunlarla da yetinilmeyip cesur Venezuela halk\u0131n\u0131n insanlara zul\u00fcm eden Maduro rejimine kar\u015f\u0131 nas\u0131l cesur davrand\u0131\u011f\u0131, Amerikal\u0131lar\u0131n onlar\u0131 nas\u0131l esaretten kurtard\u0131klar\u0131 gibi yapay sahneler g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilecektir. Avrupa\u2019n\u0131n Amerika\u2019dan daha farkl\u0131 bir ses \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum bu y\u00fczden.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Objektif bir g\u00f6zle bakt\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye’nin Venezuela krizindeki rol\u00fcn\u00fc nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? T\u00fcrkiye, Venezuela krizinde Transatlantik ortaklar\u0131ndan farkl\u0131 bir pozisyon ald\u0131. Bunun T\u00fcrkiye ve Transatlantik ittifak a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlam\u0131 nedir? Ya da bir anlam\u0131 var m\u0131?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin: <\/strong>Daha \u00f6ncede bahsetti\u011fimiz gibi son \u00fc\u00e7 y\u0131lda Erdo\u011fan ve Maduro bir\u00e7ok kez bulu\u015ftular. Hem Erdo\u011fan hem de Maduro kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretlerde bulundular. Erdo\u011fan ve iktidar partisi bir\u00e7ok kez a\u00e7\u0131ktan Maduro\u2019ya kar\u015f\u0131 deste\u011fini yeniledi. En son Amerika\u2019n\u0131n Guiado\u2019yu me\u015fru lider olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve Maduro h\u00fck\u00fcmetini devirmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda da T\u00fcrkiye\u2019nin tutumu olduk\u00e7a a\u00e7\u0131kt\u0131. Washington\u2019\u0131n onca bask\u0131s\u0131na ra\u011fmen T\u00fcrkiye karar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi ve alt\u0131n ticaretine de devam etti. Ancak s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgim ile \u015funu ifade edebilirim ki, Rusya ve \u00c7in i\u00e7in bile ikincil \u00f6nemde olan bir b\u00f6lgeden bahsediyoruz. Bu y\u00fczden ben T\u00fcrkiye\u2019nin Venezuela\u2019da ve Karayipler de herhangi bir stratejik bir \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n oldu\u011funu ya da olabilece\u011fini g\u00f6remiyorum. Tabi bu soru T\u00fcrkiye uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan belki daha iyi bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye, stratejik konumu nedeniyle Ortado\u011fu, Karadeniz ve Do\u011fu Akdeniz’de kesinlikle \u00f6nemli bir b\u00f6lgesel akt\u00f6r. Bir yandan da NATO \u00fcyesi olmas\u0131na ra\u011fmen, NATO standartlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00fclke T\u00fcrkiye. Her \u015feyden \u00f6nce d\u0131\u015f politikas\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00fclke. Bir\u00e7ok durumda Washington’dan farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar pe\u015finde ko\u015fan egemen bir devletten bahsediyoruz. T\u00fcrkiye, bir\u00e7ok NATO \u00fclkesinden bu \u00f6zelli\u011fi nedeniyle farkl\u0131la\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc NATO\u2019da ki bir\u00e7ok \u00fclke Washington ve NATO\u2019ya kar\u015f\u0131 en ufak bir itiraz y\u00fckseltemez iken T\u00fcrkiye bir\u00e7ok durumda fark\u0131n\u0131 ortaya koyarak kendi ajandas\u0131n\u0131 di\u011ferlerine dayatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu y\u00f6nden bak\u0131nca T\u00fcrkiye\u2019nin zaten farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Bulgaristan\u2019\u0131n G\u00fcney Ak\u0131m Projesi\u2019nde ki ve Belene N\u00fckleer \u0130stasyonu olay\u0131nda ki tutumunu hat\u0131rlayal\u0131m. Bulgaristan\u2019\u0131n ne gibi f\u0131rsatlar\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcnden \u00e7\u0131kmamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hat\u0131rlay\u0131m. Bunun yan\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin T\u00fcrk Ak\u0131m\u0131 ve Akkuyu ile ilgili tutumuna bak\u0131n arada ki fark zaten a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcnecektir. Asl\u0131nda NATO\u2019da ki bir\u00e7ok \u00fclke edilgen iken T\u00fcrkiye kendi karalar\u0131n\u0131 kendi alabilen etken bir akt\u00f6r. \u015eunu da s\u00f6yleyebilirim ki Washington T\u00fcrkiye\u2019nin de ayn\u0131 Bulgaristan gibi bir tarz\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 istiyor yani kendi kararlar\u0131na itiraz edilmesini istemiyor. Oysa Moskova\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye ile olan ili\u015fkisinde b\u00f6yle bir \u015fey yok. Rusya i\u00e7in kendi kararlar\u0131n\u0131 kendisi veremeyen bir akt\u00f6rden ise kendi kararlar\u0131n\u0131 kendisi verebilen fakat zor m\u00fczakere eden bir akt\u00f6rle anla\u015fmas\u0131 daha kolay.<\/p>\n\n\n\n Ayn\u0131 zamanda Ankara, ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a yapaca\u011f\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 reddetti, petrol ve do\u011fal gaz\u0131n\u0131 almaya devam etti, Rusya ile T\u00fcrk ak\u0131m\u0131 projesini tamaml\u0131yor bunun \u00f6tesinde ise S-400 hava savunma sistemleri \u00fczerine yap\u0131lan anla\u015fmay\u0131 ve bug\u00fcnlerde ki tart\u0131\u015fmalar\u0131 hat\u0131rlayal\u0131m. Dahas\u0131, T\u00fcrkiye, Moskova\u2019y\u0131 Rus-T\u00fcrk ticaretinde dolar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n en aza indirilmesi y\u00f6n\u00fcnde te\u015fvik ediyor ve Avrasya Ekonomik Birli\u011fi ile serbest ticaret anla\u015fmas\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor Asl\u0131nda, Kazakistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Nazarbayev, T\u00fcrkiye\u2019yi serbest ticaret anla\u015fmas\u0131na imza atmak yerine birli\u011fin tam \u00fcyesi olarak g\u00f6rmek istedi\u011fini de s\u00f6yledi ve \u00f6neride bulundu. Suriye\u2019de de art\u0131k Amerika\u2019n\u0131n aksine Rusya ve \u0130ran ile bir \u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6netim alt\u0131nda Astana da bu soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm arad\u0131lar. Buna ek olarak T\u00fcrkiye\u2019nin Katar ku\u015fatmas\u0131na kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7ip Amerika\u2019n\u0131n bug\u00fcnler de ki en sad\u0131k m\u00fcttefiki olan Suudi Arabistan\u2019\u0131n yan\u0131nda durmayarak Katar\u2019\u0131 nas\u0131l destekledi\u011fi de ortadayd\u0131. Ayr\u0131ca Rusya, \u0130ran ve T\u00fcrkiye \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc b\u00f6lgede ba\u011f\u0131ms\u0131z bir grup olu\u015fturdular. T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130srail\u2019in Filistin de ki faaliyetlerine kar\u015f\u0131 da tutumu ortada. T\u00fcrkiye, Amerika destekli K\u00fcrt gruplara kar\u015f\u0131da b\u00f6lgede operasyonlar yap\u0131yor. Daha fazlas\u0131 \u0130ran ile anla\u015ft\u0131lar ve PKK\u2019ya kar\u015f\u0131 Irak\u2019\u0131n kuzeyinde ki b\u00f6lgelerde operasyon d\u00fczenleyecekler. Son d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131 hadisesinde Ankara\u2019n\u0131n hem Trump y\u00f6netimini hem de en b\u00fcy\u00fck m\u00fcttefiki Suudi Arabistan\u2019\u0131 nas\u0131l k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l bir diplomasi izledi\u011fini de hepimiz g\u00f6rd\u00fck. B\u00fct\u00fcn bunlar olurken \u015funlar\u0131 da hat\u0131rlamam\u0131z laz\u0131m T\u00fcrkiye, Amerika\u2019n\u0131n incirlik \u00fcst\u00fcne ev sahipli\u011fi yap\u0131yor ve F-35 projesinin ana akt\u00f6rlerinden birisi ve bu u\u00e7aklar\u0131 almak i\u00e7in planlar yap\u0131yor. Birde T\u00fcrkiye ne Esad kar\u015f\u0131t\u0131 retori\u011fini de terk etti ne de NATO\u2019dan askerlerini \u00e7ekiyor. Bu iki y\u00f6nl\u00fc s\u00fcrecin bize anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015fey \u015fu T\u00fcrkiye kendi g\u00fcvenlik ajandas\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 dayat\u0131rken, Bat\u0131 blo\u011fundan da tamamen kopmak gibi bir niyeti oldu\u011fu da g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Amerika\u2019n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye ve T\u00fcrk liras\u0131na sald\u0131rarak ekonomik bask\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini de unutmamal\u0131y\u0131z. Buna ek olarak Amerika, \u0130srail ile i\u015f birli\u011fi halinde Suriye\u2019de ki ve Kuzey Irak\u2019ta ki K\u00fcrt gruplar\u0131 silahland\u0131r\u0131p destekliyor. Temmuz 2016 da ger\u00e7ekle\u015ftirilen darbe s\u0131ras\u0131nda Washington, Berlin, Paris ve Londra Erdo\u011fan\u2019a ve iktidar partisine hi\u00e7bir diplomatik destek vermedi\u011fi gibi buna ek olarak ta olaylar\u0131n seyrinin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 izlediler ve sessiz kalmay\u0131 tercih ettiler. Her \u015fey g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra destekleyici a\u00e7\u0131klamalar yapt\u0131lar. B\u00f6yle bir durumda tabi ki de \u00fc\u00e7 maymunu oynayan bu \u00fclkelerin Erdo\u011fan ile sorun ya\u015famamalar\u0131 bekleniyor olamaz. Erdo\u011fan\u2019\u0131n her f\u0131rsatta Amerika ve m\u00fcttefiklerini demokrasiye kar\u015f\u0131 sayg\u0131lar\u0131 olmamakla su\u00e7lamas\u0131 gayet normal bu y\u00fczden. Bence Erdo\u011fan, Venezuela konusunda da bu \u015fekilde bak\u0131yor olaya. Kendisine yap\u0131lan darbe giri\u015fimi onun bu konuda ki fikirlerinin geli\u015fmesinde \u00f6nemli bir yer tutuyor. <\/p>\n\n\n\n \u015eu an Washington\u2019\u0131 takip ederek Guiado\u2019yu \u2018ge\u00e7ici ba\u015fkan\u2019 ilan edenler \u00f6nemli bir hata yapt\u0131lar. Bu hata Venezuela\u2019y\u0131 kaosa itmekten ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye hizmet etmiyor. Guiado\u2019nun Venezuela da ger\u00e7ek ve i\u015flevsel bir yetkisi yok. Zaten iktidara gelmesi durumunda onu oraya getirenlere minnet edecek ve kuklal\u0131k yapmaktan ba\u015fka bir i\u015flev g\u00f6rmeyecektir. Bu y\u00fczden T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fu an ki pozisyonu olduk\u00e7a do\u011fru ve \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n Son olarak \u015funu belirterek konu\u015fmama son vereyim. Amerika\u2019n\u0131n k\u00fcresel etkisi her ge\u00e7en g\u00fcn azal\u0131yor ver art\u0131k tek kutupluluktan \u00e7ok kutuplulu\u011fa do\u011fru evirilen s\u00fcreci ya\u015f\u0131yoruz. Bu y\u00fczden de ABD hem Rusya\u2019n\u0131n hem de \u00c7in\u2019in arka bah\u00e7elerine f\u00fczelerini yerle\u015ftirmeden \u00f6nce kendi arka bah\u00e7esini temizlemek istiyor. Bu y\u00fczden do\u011frudan ABD\u2019nin askerini Venezuela\u2019da belki g\u00f6remeyebiliriz ama ABD \u00f6nce ekonomik bask\u0131 ile di\u011fer y\u00f6ntemler ile \u00fclkeyi yola getirmeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Mesela ge\u00e7enlerde ger\u00e7ekle\u015ftirilen siber sald\u0131r\u0131 buna g\u00fczel bir \u00f6rnek. Ya da petrol tesislerine d\u00fczenlenen sabotajlar. Buda \u00e7\u00f6z\u00fcm vermez ise muhtemelen dolayl\u0131 yoldan bir askeri sald\u0131r\u0131 ile Amerika\u2019n\u0131n f\u00fczelerini Venezuela\u2019da g\u00f6rebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu s\u00fcreci Amerikal\u0131lar i\u00e7in h\u0131zland\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ebuzer Demirci: Konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu kadar uzun bir r\u00f6portaj olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim ama \u015fimdi dolu dolu hem Venezuela \u00fczerine hem de d\u00fcnyada ki dengeler \u00fczerine bir konu\u015fma yapm\u0131\u015f olduk. Sabr\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Leon Rozmarin:\u00a0<\/strong>Bende te\u015fekk\u00fcr ederim. Sizlere yay\u0131m hayat\u0131n\u0131zda ba\u015far\u0131lar dilerim.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Bu r\u00f6portaj Ebuzer Demirci taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye Notlar\u0131 dergisinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc say\u0131s\u0131 i\u00e7in Venezuela ve ABD aras\u0131ndaki \u00e7alkant\u0131l\u0131 ili\u015fkilerin derinle\u015fti\u011fi g\u00fcnlerde Leon Rozmarin ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Kimdir?<\/strong>\u00a0: Leon Rozmarin bir Sovyet vatanda\u015f\u0131 olarak Odessa da do\u011fdu. Hen\u00fcz \u00e7ocukken ailesinin Amerika\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmesi nedeniyle bundan sonraki hayat\u0131n\u0131 Amerika\u2019da bir Amerikan vatanda\u015f\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Lisans derecesini Suffolk \u00dcniversitesi Tarih b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, y\u00fcksek lisans\u0131n\u0131 Chicago \u00dcniversitesi\u2019nde ve doktoras\u0131n\u0131 ise Boston \u00dcniversitesi\u2019nde Siyaset Bilimi alan\u0131nda tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcksek lisans tezini, 18. y\u00fczy\u0131l Rusya\u2019s\u0131nda ki soylular \u00fczerine yazan Rozmarin, doktora derecesini ise Avrasya jeopoliti\u011fi ve Amerikan k\u00fcresel varl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flam\u0131nda, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 muhtemel Rus dengelemesi konulu tezi ile alm\u0131\u015ft\u0131r. Uluslararas\u0131 ili\u015fkiler, siyaset felsefesi ve Rusya \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam eden Rozmarin, Northeastern ve Suffolk \u00dcniversitelerinde dersler vermektedir.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ebuzer Demirci: Say\u0131n Dr. Leon Rozmarin \u00f6ncelikle T\u00fcrkiye Notlar\u0131 dergisinin r\u00f6portaj iste\u011fini geri \u00e7evirmedi\u011finiz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz. Leon Rozmarin: Ben te\u015fekk\u00fcr ederim. Uzun y\u0131llad\u0131r Amerika\u2019da ya\u015f\u0131yorum fakat T\u00fcrkiye benim do\u011fdu\u011fum topraklar olan Odessa\u2019ya \u00e7ok yak\u0131n bir yer. Her ne kadar T\u00fcrk\u00e7e bilmiyor…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":617,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,88],"tags":[51,52,27,53,49,40,50],"class_list":["post-616","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ebuzer-demirci","category-uluslararasi-politika","tag-abd","tag-amerika","tag-ebuzer-demirci","tag-kuresel-sistem","tag-leon-rozmarin","tag-turkiye-notlari","tag-venezuela"],"gutentor_comment":0,"views":16,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=616"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":618,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/616\/revisions\/618"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/617"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}