{"id":580,"date":"2023-09-16T06:00:00","date_gmt":"2023-09-16T06:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=580"},"modified":"2024-02-14T01:42:22","modified_gmt":"2024-02-14T01:42:22","slug":"montevideoda-iki-turk","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2023\/09\/16\/montevideoda-iki-turk\/","title":{"rendered":"Montevideo\u2019da \u0130ki \u201cT\u00fcrk!\u201d*"},"content":{"rendered":"\n

Sevgili dostum Guzman Moresco\u2019ya<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ertesi sabah o g\u00fcn ne yapsam, nas\u0131l bir g\u00f6r\u00fc\u015fme kap\u0131s\u0131 a\u00e7sam diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bir \u00f6nceki g\u00fcn tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Guzman arad\u0131. Asl\u0131nda sadece nas\u0131l oldu\u011fumu, bir yard\u0131ma ihtiyac\u0131m olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in aram\u0131\u015f. Ben de, hen\u00fcz g\u00f6r\u00fc\u015fme yapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131, \u00fczg\u00fcn oldu\u011fumu s\u00f6yledim. Guzman bir \u015fey demeden kapad\u0131. Yakla\u015f\u0131k bir saat sonra tekrar arad\u0131 ve b\u00fct\u00fcn bu seyahatin en k\u0131ymetli hediyesini verdi: 97 ya\u015f\u0131nda Wadad Akiki Abi Chabki ile bu \u015fekilde bulu\u015ftum. Bana kal\u0131rsa Chabki ile yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fclakat\u0131n buraya d\u00f6n\u00fck ger\u00e7ekle\u015ftirilecek \u00e7al\u0131\u015fmalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ilerleyen d\u00f6nemde bir k\u0131ymeti olacak. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Chabki, L\u00fcbnan as\u0131ll\u0131 bir ailenin ilk \u00e7ocu\u011fu. Annesi ile babas\u0131n\u0131n hik\u00e2yesi ilgin\u00e7. Annesi L\u00fcbnan\u2019da \u00e7ok zengin, aristokrat diyebilece\u011fimiz bir aileden geliyor. Babas\u0131 ise fukara bir ailenin \u00e7ocu\u011fu. Bir zengin k\u0131z fakir o\u011flan hikayesi var. Mesele uzun. Nihayetinde anne-baba evleniyor, Uruguay\u2019a g\u00f6\u00e7 ediyorlar. Baba S. J. Akiki\u2019nin hik\u00e2yesi bana \u00e7ok etkileyici geldi, bu fas\u0131lda onun hikayesinden az\u0131c\u0131k bahsetmek istiyorum. <\/p>\n\n\n\n

Akiki 25 y\u0131l Uruguay devleti i\u00e7in diplomat olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir han\u0131mefendi. Frans\u0131zca, Arap\u00e7a ve \u0130ngilizceyi h\u00e2l\u00e2 ak\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde konu\u015fabiliyor. Uruguay\u2019da (Arjantin\u2019de de k\u0131smen b\u00f6yle) bir eve misafir olarak girebilmeniz i\u00e7in ev sahibinin kap\u0131ya kadar inmesi ve size kap\u0131y\u0131 a\u00e7mas\u0131 gerekiyor. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n, geleneksel bir \u015feyden de\u011fil bir g\u00fcvenlik tedbirinden bahsediyorum. Bu detay \u015fu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli: Wadad Han\u0131m, h\u00e2l\u00e2 kendi i\u015fini kendisi yapabiliyor ama O\u2019nun ya\u015f\u0131ndaki bir han\u0131mefendinin benim gibi, hele \u015fimdilerde s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n m\u00fclakat teklifini kabul etmesi, kendisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 gibi geldi bana. Yukar\u0131ya birlikte \u00e7\u0131kt\u0131k. Ben, Bayan Wadad\u2019\u0131 daha fazla yormama kayg\u0131s\u0131yla hemen lafa girmeyi denedim. Ben susturdu: \u201c\u00d6nce birer kahve i\u00e7elim, sonra konu\u015furuz\u201d dedi. <\/p>\n\n\n\n

97 ya\u015f\u0131nda bir Han\u0131mefendi, mutfa\u011fa girip kahve yapmaya ba\u015flad\u0131. M\u0131s\u0131r\u2019dan gelmi\u015f, olduk\u00e7a \u015f\u0131k, ince d\u00f6k\u00fcm, eski ve k\u0131ymetli olduklar\u0131 her hallerinden belli kahve fincanlar\u0131na kahveleri doldurdu ve \u201ce\u011fer bana yard\u0131mc\u0131 olmak istersen kahve tepsisini alabilirsin\u201d diye uyard\u0131. Bu arada ben evin duvarlar\u0131nda bulunan foto\u011fraflar\u0131 inceliyordum. Babas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7e\u015fitli foto\u011fraflar\u0131 evin \u00e7e\u015fitli yerlerinde sergileniyordu ama benim en ilgimi \u00e7eken, arka fonda L\u00fcbnan da\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fu, anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla ailenin birinci nesil \u00fcyelerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 foto\u011fraft\u0131. Evin \u00e7e\u015fitli yerlerinde, say\u0131lar\u0131 az da olsa, Arap alfabesiyle kaligrafik \u00e7al\u0131\u015fmalar da bulunuyordu. Ama genel olarak bu ev bir S. J. Akiki m\u00fczesi bi\u00e7iminde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131 demek m\u00fcmk\u00fcn. O arada Guzman geldi ve sohbet koyula\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bayan Wadad annesi ile babas\u0131n\u0131n a\u015fk\u0131ndan bahsediyordu. Laf\u0131 b\u00f6ld\u00fcm ve bu anlatt\u0131klar\u0131n\u0131n kaybolmamas\u0131 i\u00e7in kaydetmemiz gerekti\u011fini s\u00f6yledim. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6nce anlam veremedi. Ben de benim bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 oldu\u011fumu, e\u011fer anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 kay\u0131t alt\u0131na almazsak sadece benim \u015fahit olaca\u011f\u0131m\u0131 ve benim anlad\u0131\u011f\u0131m kadar bu bilgilerin kullan\u0131labilece\u011fini; ancak kay\u0131t al\u0131rsak bu tecr\u00fcbeden faydalanmak isteyecek herkes i\u00e7in a\u00e7\u0131k kaynak h\u00e2line getirebilece\u011fimizi s\u00f6yledim. Ve bence daha \u00f6nemli olan\u0131n S. J. Wadad\u2019a ili\u015fkin tarihe bir not d\u00fc\u015fme oldu\u011funu ekledim. Duyguland\u0131, kabul etti. Konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rmam yay\u0131nlan\u0131nca g\u00f6receksiniz, m\u00fclakat yapt\u0131\u011f\u0131m herkese \u015fu minvalde bir soru soruyorum: \u201cBaban\u0131z\u0131 (ya da annenizi) kimlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l tan\u0131mlars\u0131n\u0131z?\u201d <\/p>\n\n\n\n

Ayn\u0131 soruyu Chabki\u2019ye de sordum. Bu soru onu \u00e7ok duyguland\u0131rd\u0131 ve \u015fu cevab\u0131 verdi: <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201cBu soruyu bana sorsan\u0131z, yani \u2018Wadad sen kendini nas\u0131l hissediyorsun, nas\u0131l tan\u0131ml\u0131yorsun\u2019 diye sorsan \u2018ben kendimi bir Uruguayl\u0131 olarak hissediyorum\u2019 derdim. Ama babam bir L\u00fcbnanl\u0131 olarak do\u011fdu, bir L\u00fcbnanl\u0131 olarak ve L\u00fcbnan i\u00e7in ya\u015fad\u0131 ve bir L\u00fcbnanl\u0131 olarak \u00f6ld\u00fc. Babam Uruguay\u2019da L\u00fcbnan kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn kurucusu. Dahas\u0131, \u00e7ok uzun s\u00fcre L\u00fcbnan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve L\u00fcbnan kimli\u011fini Uruguay\u2019da ya\u015fatmak i\u00e7in El Vatan ad\u0131nda bir dergi yay\u0131nlad\u0131. Ve bize hep \u015funu s\u00f6yledi: \u2018Ben olursem beni L\u00fcbnan\u2019a g\u00f6m\u00fcn, sak\u0131n buralarda b\u0131rakmay\u0131n.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Bu c\u00fcmlelerini aktard\u0131ktan sonra kendi duygusunu da \u015f\u00f6yle ekledi: \u201c97 ya\u015f\u0131nday\u0131m. L\u00fcbnan Da\u011f\u0131\u2019n\u0131 b\u00fcy\u00fck ihtimalle bir kere daha g\u00f6remeyece\u011fimi biliyorum. Bir kokusu var sanki ve o koku benim burnumda.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Chabki ile yapt\u0131\u011f\u0131m m\u00fclakat\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyece\u011fim. Ama ba\u015farabilirsem altyaz\u0131lar\u0131 ekleyip YouTube\u2019a y\u00fcklemek istiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cT\u00fcrkiye hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? diye sordu\u011fumda bir diplomat gibi toparlan\u0131p, bence bu \u00e7er\u00e7evede bir m\u00fclakat i\u00e7in olduk\u00e7a geli\u015fkin olan cevab\u0131n\u0131, h\u00e2l ve hareketleri, mimik ve tav\u0131rlar\u0131yla g\u00f6rmenizi istiyorum.<\/p>\n\n\n\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmenin benim a\u00e7\u0131mdan en \u00f6nemli y\u00f6n\u00fc ise \u015fu oldu: Chabki bana babas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 derginin baz\u0131 say\u0131lar\u0131ndan kopyalar hediye etti. Ben bana g\u00f6stermek i\u00e7in \u00e7\u0131kard\u0131 zannediyordum. \u201cBunlar senin\u201d dedi. Bence \u00e7ok k\u0131ymetli \u015feylerdi bunlar, kabul edemeyece\u011fimi ama m\u00fcsaade ederse birerk kopyalar\u0131n\u0131 hemen \u00e7\u0131kart\u0131p Guzman ile g\u00f6nderebilece\u011fimi s\u00f6yledim. Ama almam konusunda \u0131srar etti ve bu \u0131srar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klad\u0131: <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201cBenim babam buraya Osmanl\u0131 pasaportuyla gelmedi. B\u00fcy\u00fck ihtimalle Frans\u0131z pasaportu ta\u015f\u0131yordu. Ama biz burada \u2018T\u00fcrkler\u2019 olarak an\u0131lmaya devam ettik. Buradaki yerliler i\u00e7in biz T\u00fcrk idik. \u015eimdi bunu s\u00f6yleyerek seni \u00fczmek ya da k\u0131rmak da istemiyorum ama, T\u00fcrk olarak an\u0131lmaktan pek de ho\u015fland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yleyemem. Ama bir bi\u00e7imde T\u00fcrk olarak an\u0131ld\u0131k. Buna ra\u011fmen \u015fimdiye kadar kimse bana gelip T\u00fcrkiye hakk\u0131nda ne hissetti\u011fimi sormad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019den birisi benim ve babam\u0131n tecr\u00fcbesine de\u011fer veriyor. Bu de\u011fer bana \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc: Bu adam bu dergilere benden daha fazla de\u011fer verebilir.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Asl\u0131nda \u00e7ok bir \u015fey yapmad\u0131m. M\u00fclakat\u0131 yay\u0131nlayabilirsem g\u00f6receksiniz ya, sadece dinledim. Ve sadece dinleyerek Wadad\u2019\u0131n babas\u0131ndan kalan en de\u011ferli \u015feylerin sahibi oldum. <\/p>\n\n\n\n

Bana \u00e7ok benzer \u015feyi Barranquilla\u2019da g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm olduk\u00e7a zengin bir i\u015f adam\u0131 da s\u00f6ylemi\u015fti. \u201cBize T\u00fcrkler diyorlar. Biz T\u00fcrk de\u011filiz ve baz\u0131lar\u0131m\u0131z s\u0131rf bu adland\u0131rmadan kurtulabilmek i\u00e7in Arap\u00e7a konu\u015fmay\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyeceklerdir sana. Ama uzun s\u00fcre b\u00f6yle adland\u0131r\u0131ld\u0131k. \u0130\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131 biz b\u00f6yle adland\u0131r\u0131l\u0131rken T\u00fcrkler bize hi\u00e7 dokunmad\u0131lar.\u201d Ba\u015fka bir\u00e7ok \u015fey s\u00f6yledi de, onlar bana emanet kals\u0131n. Kimsenin kalbi k\u0131r\u0131lmas\u0131n.<\/p>\n\n\n\n

* “Latin Amerika’ya Osmanl\u0131 G\u00f6\u00e7\u00fc: Kimlik, K\u00fclt\u00fcrle\u015fme ve Y\u00f6nelimler” gibi bir ba\u015fl\u0131kla ne\u015fredece\u011fim metnin bir par\u00e7as\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 umuyorum.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sevgili dostum Guzman Moresco\u2019ya Ertesi sabah o g\u00fcn ne yapsam, nas\u0131l bir g\u00f6r\u00fc\u015fme kap\u0131s\u0131 a\u00e7sam diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bir \u00f6nceki g\u00fcn tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m Guzman arad\u0131. Asl\u0131nda sadece nas\u0131l oldu\u011fumu, bir yard\u0131ma ihtiyac\u0131m olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in aram\u0131\u015f. Ben de, hen\u00fcz g\u00f6r\u00fc\u015fme yapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":581,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12,3,41],"tags":[],"class_list":["post-580","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-oner-bucukcu","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":0,"views":47,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/580","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=580"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/580\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":666,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/580\/revisions\/666"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/581"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}