{"id":563,"date":"2023-09-07T06:30:00","date_gmt":"2023-09-07T06:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=563"},"modified":"2024-02-14T01:42:45","modified_gmt":"2024-02-14T01:42:45","slug":"sanat-muhalefet-siyaset-mahzuni-serif","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2023\/09\/07\/sanat-muhalefet-siyaset-mahzuni-serif\/","title":{"rendered":"Sanat, Muhalefet, Siyaset: Mahzuni \u015eerif"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Eyy\u00fcp YILMAZ<\/strong>*<\/p>\n\n\n\n<p>Suyu sert, g\u00f6z\u00fc kara, m\u0131zrab\u0131 keskindi Mahzuni\u2019nin. 1961\u2019de askeriyeden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u201csilah yerine saz disiplin yerine \u00e7i\u00e7ekle\u201d\u00a0m\u00fccadele verece\u011fim deyip zorlu bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f; nerdeyse \u00e7at\u0131lmad\u0131k siyaset\u00e7i, b\u00fcrokrat ve zengin b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131. Nitekim, sorunlu bir aile, mahpus dam\u0131nda ge\u00e7en g\u00fcnler, yasaklar, yoksulluk ve siyaset ile \u00f6r\u00fcl\u00fc \u00fcretken bir sanat hayat\u0131n\u0131n sonuna do\u011fru, kendi ifadesiyle \u201cmilletin su\u00e7suz mahk\u00fbmu, diplomas\u0131z vekili, en k\u00f6t\u00fcs\u00fc de su\u00e7lu ozan\u0131\u201d olmu\u015ftur. Evet, Anadolu\u2019nun zaman zaman ac\u0131 s\u00f6yleyip g\u00f6n\u00fcl y\u0131kan bu sab\u0131kal\u0131 ozan\u0131n\u0131 yaz\u0131yoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019sinde Mahzuni\u2019yi yeniden dinlenme gere\u011fi has\u0131l olmu\u015ftur.\u00a0\u00a0Mara\u015f\u2019\u0131n bu Bekta\u015fi T\u00fcrkmen\u2019ini yaz\u0131yoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc, sanat-siyaset ili\u015fkisindeki irrasyonel ba\u011f\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yoruz. Evet, bir muhalif ozan\u0131 yaz\u0131yoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc, sanat\u00e7\u0131n\u0131n muhalefet etme bi\u00e7iminin sanat\u0131n bir formu haline gelmesini \u00fcmit ediyoruz.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p><strong><em>Sanat ve Muhalefet<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin bir muhalefet sorunu oldu\u011funa dair y\u0131llard\u0131r muhtelif g\u00f6r\u00fc\u015fler beyan ediliyor. Fakat, muhtemelen siyaset kurumuna bi\u00e7ilen rolden olsa gerek, T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131 siyasal muhalefetin tahliline ehemmiyet verip, toplumsal muhalefete ve onun bir yans\u0131mas\u0131 olan sanata gereken ihtimam\u0131 g\u00f6stermiyor. \u00d6yle ki, T\u00fcrkiye\u2019de siyasetin oldu\u011fu kadar sanat\u0131n da muhalefet etme sorunu var. Zira sanat\u00e7\u0131n\u0131n, siyasal muhalefetin sathi arg\u00fcmanlar\u0131yla konu\u015ftu\u011funu, sanat\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir muhalefete giri\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. D\u00fc\u015f\u00fcncesini sanat\u0131n\u0131n bir formu haline getirmekte zorlanan sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z, sosyal medyada, \u00f6d\u00fcl t\u00f6renlerinde, muhalif belediyenin konserlerinde siyasal iktidara sarf edilen kli\u015fe c\u00fcmlelerle yetinme e\u011filimindedir. Fakat, git gide yayg\u0131nla\u015fan bu hareket bir muhalefet tarz\u0131 de\u011fil oy verme davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r asl\u0131nda. S\u00f6z konusu olan, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir fig\u00fcr\u00fcn sanat\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z politik eylemidir; sanat\u0131n siyasal muhalefeti de\u011fil. Nitekim, sanat\u0131 vesilesiyle sosyal meseleleri kamuya g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lacak sanat erbab\u0131, \u00e7o\u011funlukla farkl\u0131 bir siyasal partinin bayraktarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmay\u0131 entelekt\u00fcel sorumlu\u011fu ile ili\u015fkilendirmektedir. Fakat sanat, g\u00fcndelik siyasetin \u00f6tesindedir ve kendi dili ile konu\u015fur. Sanat, ideolojinin de\u011fil hakikatin sesi olmaya meyyaldir; bir siyasal iktidar\u0131 di\u011ferine tercih etmekle yetinmez, hakkaniyeti g\u00f6zetme gayretindedir. Tam da bu vesileyle Mahzuni\u2019nin; sanat\u0131n\u0131 muhalefete adayan bir ozan\u0131n an\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>T\u00fcrk\u00fclerin Politik Dili: Mahzuni<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mahzuni saz\u0131 ve s\u00f6z\u00fc; Mahzuni sanat\u0131 ile konu\u015fmu\u015ftur. Bu asi m\u0131zrap an\u0131lmal\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc, ele\u015ftirisini sanat\u0131n\u0131n bir formu halinde sunmu\u015ftur memlekete. Biliriz ki, T\u00fcrkiye\u2019nin sosyal ger\u00e7ekli\u011finden bihaber, korunakl\u0131 sitelerde mukim g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sanat\u00e7\u0131lardan farkl\u0131d\u0131r. Mayas\u0131 toprakt\u0131r Mahzuni\u2019nin, memleketin derdini t\u00fcrk\u00fc olarak s\u00f6ylemi\u015ftir.&nbsp;&nbsp;Evet, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz s\u00f6zde sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n kapitalizme kurban ettikleri icralar\u0131ndan azade, onun sanat\u0131nda mazlumun, yoksulun sesi yank\u0131lan\u0131r. \u00d6yle ki, hem\u015ferisi Abd\u00fcrrahim Karako\u00e7\u2019un, \u201c<em>Memur gelir kar\u015f\u0131lars\u0131n k\u00f6\u015feden \/ Zengin gelir k\u0131r\u0131l\u0131rs\u0131n ne\u015feden \/ \u00d6te ka\u00e7ma bizim garip E\u015fe&#8217;den \/ Bak\u0131p boynundaki kire Doktur bey<\/em>\u201d d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fcne nazire yazar ve&nbsp;<em>\u201cKurban gelir pay\u0131n yoktur \/ Haftan\u2005yoktur, ay\u0131n yoktur \/ Ankara&#8217;da day\u0131n yoktur \/ Mamudo kurban niye do\u011fdun?\u201d<\/em>&nbsp;diyerek gariban\u0131n sesi olur. Mobilya yerine sunta ihra\u00e7 edip devleti doland\u0131ran Yahya Demirel\u2019e,&nbsp;<em>\u201cYoksul halk\u0131m\u0131n a\u015f\u0131ndan \/ Yetimlerin g\u00f6z ya\u015f\u0131ndan \/ Emeklinin maa\u015f\u0131ndan \/ \u00c7ald\u0131 elli kuru\u015fumu\u201d<\/em>&nbsp;diye seslenen A\u015f\u0131k Daimi ve Nesimi\u2019yle a\u011f\u0131z birli\u011fi eder ve:&nbsp;<em>\u201cMadem ki Hakk&#8217;a gidersin \/ Huzura varsan ne dersin \/ Kazananlar vergi versin \/ \u00d6ld\u00fcrecek zam fakiri\u201d<\/em>&nbsp;diye seslenir. Dahas\u0131, t\u00fcm politik aidiyetlerine ra\u011fmen memleketin insafl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131yla ayn\u0131 dili konu\u015fur Mahzuni.&nbsp;&nbsp;Cemil Meri\u00e7\u2019in \u201cMillet intelijans\u0131yas\u0131yla millettir. Kendisinden utanan bir intelijans\u0131ya ne getirebilir? M\u00fcsl\u00fcman de\u011fildir, T\u00fcrk de\u011fildir, Anadolu\u2019yla hi\u00e7bir m\u00fcnasebeti yoktur\u201d nesrine manzum yazar:&nbsp;<em>\u201cMahzuni kudurdu kendi derdinden \/ Zarar gelmez Anadolu merdinden \/ Bin y\u0131l ko\u015ftuk ayd\u0131nlar\u0131n ard\u0131ndan \/ Onlar bir g\u00fcn bize gelemediler\u201d<\/em>&nbsp;serzeni\u015finde bulunur.&nbsp;&nbsp;Dedik ya suyu sert s\u00f6z\u00fc keskindi Mahzuni\u2019nin.&nbsp;&nbsp;Ankara B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Murat Karayal\u00e7\u0131n\u2019\u0131n \u0131srar\u0131yla \u2018k\u00fclt\u00fcr dan\u0131\u015fman\u0131\u2019 olur. Fakat aylar ge\u00e7er Karayal\u00e7\u0131n ne dan\u0131\u015f\u0131r ne konu\u015fur.&nbsp;&nbsp;Bu da yetmez gibi resmiyette belediyenin i\u015f\u00e7i kadrosunda g\u00f6sterir onu. Bunun \u00fczerine kol k\u0131r\u0131ls\u0131n yen i\u00e7inde kals\u0131n demez Mahzuni. Yine do\u011fru bildi\u011fini konu\u015fur, me\u015fhur \u2018Dan\u0131\u015fman Oldum\u2019 t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc yazar:&nbsp;<em>\u201cMurat garda\u015f sen de yerli insans\u0131n \/ Niye diyorsun ki kurban ba\u015fkas\u0131 yans\u0131n \/ D\u00f6nen dolaplara garda\u015f d\u00fc\u015fen utans\u0131n \/ Ben Karayal\u00e7\u0131n&#8217;a dan\u0131\u015fman oldum\u201d<\/em>&nbsp;diyerek ele\u015ftirisini saz\u0131n d\u00f6\u015f\u00fcne vurur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Bizim Mahzuni\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Mahzuni kaba kal\u0131ba s\u0131\u011fmaz. Her ne kadar \u2018Yuh Yuh\u2019, \u2018Sar\u0131 Sa\u00e7l\u0131m Mavi G\u00f6zl\u00fcm\u2019 gibi eserleriyle siyasi parti mitinglerinde kendisine bayrak ast\u0131r\u0131lsa da Onu \u2018T\u00fcrk solunun\u2019 tekeline vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6yle ki,\u00a0<em>\u201cBinbo\u011fa da\u011f\u0131nda gitarlar t\u0131nlar \/ Avrupa&#8217;dan ithal oldu azg\u0131nlar \/ Yedi k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc Mayk\u0131l Caks\u0131nlar \/ Evlatlara biraz azar olmal\u0131\u201d<\/em>\u00a0dizelerinde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz solu i\u00e7in \u2018\u00e7ok geleneksel\u2019 bir Mahzuni \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131m\u0131za. Ya da\u00a0<em>\u201cK\u0131z anaya benzemez mi \/ \u0130nsan gibi gezemez mi \/ \u015eu entari uzamaz m\u0131 \/ Mini etekli k\u0131z\u0131m\u0131z\u201d\u00a0<\/em>d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fcnde<em>\u00a0<\/em>\u2018a\u015f\u0131r\u0131 muhafazak\u00e2r\u2019<em>; \u201cSur dibinde fuh\u015fa bay\u0131lan cad\u0131 \/ \u00d6zg\u00fcrl\u00fck \u015feklinde g\u00fcnah\u0131n ad\u0131 \/ Namus bek\u00e7ili\u011fi bizden \u0131rad\u0131 \/ Ar gemisi batt\u0131 gel de \u00e7atlama\u201d<\/em>\u00a0hayf\u0131nda \u2018pek dindar\u2019 bir Mahzuni; sonra, K\u0131br\u0131s Destan\u2019\u0131nda,\u00a0<em>\u201cNe g\u00fczel yak\u0131\u015fm\u0131\u015f bayra\u011f\u0131n rengi \/\u00a0\u00a0Bir vatan u\u011fruna eylemi\u015f cengi \/\u00a0\u00a0Var m\u0131 ulan d\u00fcnyada Mehmet&#8217;in dengi \/\u00a0\u00a0Mahzuni soyunu \u00f6vm\u00fc\u015f geliyor\u201d<\/em>\u00a0m\u0131sralar\u0131nda \u2018fazla milliyet\u00e7i\u2019 bir Mahzuni g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6zetle, Mahzuni kendince bir ozand\u0131r; g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019sinin solcusu da sek\u00fcleri de devrimcisi de de\u011fildir. Elbette Mahzuni ele\u015ftiriden muaf da de\u011fildir. Dedik ya zaman zaman ac\u0131 s\u00f6ylemi\u015f g\u00f6n\u00fcl y\u0131km\u0131\u015f, kendini a\u015fan s\u00f6zler etmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, bir taraftan\u00a0<em>\u201cBayram olsun bizim elin sa\u011f\u0131nda \/ haydi sollar birle\u015fin\u201d<\/em>\u00a0diyerek Bar\u0131\u015fa \u00c7a\u011fr\u0131\u2019y\u0131 yazan Mahzuni, \u00f6b\u00fcr tarafta, me\u015fhur Nem Kald\u0131 t\u00fcrk\u00fcs\u00fcnde\u00a0<em>\u201c\u00e7ok Ali\u2019ler g\u00f6rd\u00fcm Osman \u00e7\u0131kt\u0131lar\u201d<\/em>\u00a0deme gafletine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ya da \u0130slam itikad\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayd\u0131\u011f\u0131, sonradan da pi\u015fman oldu\u011fu,\u00a0<em>\u201cEy Arap\u00e7a okuyanlar \/ Allah T\u00fcrk\u00e7e bilmiyor mu \/ \u0130ngilizce Frans\u0131zca \/ Bize hitap k\u0131lm\u0131yor mu?\u201d<\/em>\u00a0gibi s\u00f6zler etmi\u015ftir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Netice itibariyle Mahzuni her \u015feye ra\u011fmen sanat\u0131n muhalefetine \u00f6rnek te\u015fkil edecek m\u00fchim bir simad\u0131r; T\u00fcrkiye\u2019ye dairdir.\u00a0\u00a0Siyasal ele\u015ftirisini m\u0131zrab\u0131, sesi ve sahnesi ile havaland\u0131rm\u0131\u015f; muhalefetini sanat\u0131n bir formu haline getirmi\u015ftir. Bu minvalde, m\u00fczi\u011finde, sinemas\u0131nda, edebiyat\u0131nda suya sabuna dokun(a)mayan fakat sosyal medya hesaplar\u0131nda mangalda k\u00fcl b\u0131rakmayan sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131 elzem bir \u015fahsiyettir.\u00a0\u00a0Nitekim, T\u00fcrkiye\u2019nin sosyal ger\u00e7ekli\u011finden bihaber, Bat\u0131\u2019n\u0131n 200 y\u0131l \u00f6nceki modernlik tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ezbere okuyan, kendi \u00fclkesine yabanc\u0131 \u2018sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131za\u2019 bir davetiyedir Mahzuni.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>eyyupyilmaztr@gmail.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eyy\u00fcp YILMAZ* Suyu sert, g\u00f6z\u00fc kara, m\u0131zrab\u0131 keskindi Mahzuni\u2019nin. 1961\u2019de askeriyeden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u201csilah yerine saz disiplin yerine \u00e7i\u00e7ekle\u201d\u00a0m\u00fccadele verece\u011fim deyip zorlu bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f; nerdeyse \u00e7at\u0131lmad\u0131k siyaset\u00e7i, b\u00fcrokrat ve zengin b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131. Nitekim, sorunlu bir aile, mahpus dam\u0131nda ge\u00e7en g\u00fcnler, yasaklar,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":564,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,41],"tags":[],"class_list":["post-563","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":0,"views":260,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=563"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":565,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/563\/revisions\/565"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/564"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}