{"id":507,"date":"2023-08-19T06:00:00","date_gmt":"2023-08-19T06:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=507"},"modified":"2024-02-14T01:43:31","modified_gmt":"2024-02-14T01:43:31","slug":"takintilarla-yasamak-iletisim-cevresi-bitmeyen-kabus-kemal-tahir","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2023\/08\/19\/takintilarla-yasamak-iletisim-cevresi-bitmeyen-kabus-kemal-tahir\/","title":{"rendered":"Tak\u0131nt\u0131larla Ya\u015famak: \u0130leti\u015fim \u00c7evresi, Bitmeyen K\u00e2bus, Kemal Tahir*"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Fatih \u00c7almaz<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rivayet taze\u2026 Filozofumuz Ali Akay \u00a0\u201cFoucault ile Kemal Tahir\u2019i benzer k\u0131lan \u015feyler var, hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?\u201d diyesiymi\u015f. Analitik zek\u00e2 g\u00f6sterisine haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 tamamlad\u0131ysak epifani an\u0131na yo\u011funla\u015fal\u0131m. Zinhar bu soruya haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yok. Cevab\u0131n\u0131 da bilmiyoruz madem, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctelim: Foucault da Kemal Tahir de toplumun ana zembere\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar\u0131 (n\u00f6tekileri) \u00e7ok\u00e7a i\u015flemi\u015ftir. Daha da \u00f6nemlisi her ikisi de iktidar ili\u015fkilerine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. P\u0131rava! Y\u0131l 2019. Da Kemal Tahir\u2019i ni\u00e7in Foucault sabiti \u00fczerinden de\u011ferlendiriyoruz? Fransalara kadar onca yolu Tahir\u2019i Foucault penetrasyonuyla anlatmak i\u00e7in mi gittik? (Yo, hay\u0131r \/ yapamaz bunu, yapmas\u0131n bana d\u00fcnya \/ s\u00f6yleyin \/aynada iskeletini \/ g\u00f6rmeye kadar varan ka\u00e7 \/ ka\u00e7 ki\u015fi var \u015funun \u015furas\u0131nda?) <\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Elbette \u00f6yle de\u011fil. Zaman\u0131n ruhunun ya da d\u00fcnya sisteminin bize dayatt\u0131\u011f\u0131 meseleleri Kemal Tahir\u2019in romanlar\u0131nda bulmu\u015f belli ki. <em>\u0130leti\u015fim \u00e7evresi<\/em>nin de meftun oldu\u011fu meseleler: Etnisite, cinsiyet, e\u015fcinsellik, az\u0131nl\u0131klar, \u00f6b\u00fcrs\u00fcler ve iktidar&#8230; Yoksa Foucault tamam da Ali Akay ne anlar T\u00fcrk edebiyat\u0131ndan Kemal Tahir\u2019den. \u0130ktidar ili\u015fkilerinin T\u00fcrk topraklar\u0131nda kendine has bir yap\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011funu T\u00fcrk roman\u0131 (Kemal Tahir) \u00f6\u011fretti bize. 1990\u2019lar sonras\u0131nda Foucault\u2019yu ke\u015ffedip iktidar \u00fczerine afili c\u00fcmleler kuran tayfan\u0131n bu \u00fclkeyi hi\u00e7 anlamad\u0131klar\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131n\u0131n moda kavramlar\u0131n\u0131 terc\u00fcme etmenin \u00f6tesine ge\u00e7mediklerini g\u00f6rebilmek i\u00e7in T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131 bilmek yeterliydi. D\u00fcn de konuyu \u0131skalam\u0131\u015flard\u0131, 1990\u2019larda da. Bug\u00fcn de istikrarlar\u0131ndan bir \u015fey kaybetmi\u015f de\u011filler.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130leti\u015fim \u00e7evresi<\/em>nin \u00fczerinde bir hayalet dola\u015f\u0131yor y\u0131llard\u0131r. Uzun soluklu mevzi sava\u015f\u0131n\u0131n tay-tay anlar\u0131nda ak\u0131llar\u0131na gelen hayalet: Kemal Tahir. D\u00fczensiz aral\u0131klarla havaya laf s\u0131k\u0131yorlar. Hesapla\u015fmaktan niyet okumaya, b\u00fckmekten k\u00f6t\u00fc \u00f6rneklem kotas\u0131na bir dizi hamleye muhatap oluyoruz. Bu kartelaya bir t\u0131rnak\u00e7\u0131 daha eklemlenmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Akgezenler, Kuzey Duvar\u0131, Turuncu Kafa Tormund<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yak\u0131n zamanda pedofili bar\u0131nd\u0131ran bir roman sebebiyle tart\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131. Aristo\u2019yla ba\u015flayan tart\u0131\u015fmalar bu mevzu \u00fczerinden yeniden dola\u015f\u0131ma sokuldu. Yazar neyi yazar? \u00c7izgi nerede? Yazar\u0131n yazmas\u0131 katharsis olu\u015fturur mu? Kim al\u00e7ak, kim edebiyat\u00e7\u0131\u2026?<\/p>\n\n\n\n<p>Kendimizi sahneye alal\u0131m: Ahlak\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z anla\u015f\u0131lan suya sabuna dokunmayan bir edebiyat talep ediyorlar. Konu s\u00fcbyanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ele almak de\u011fil bunun nas\u0131l ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131d\u0131r. S\u00fcbyanc\u0131lar toplumda oldu\u011fu i\u00e7in bu konular romana giriyor, girecek. Romanc\u0131 da b\u00f6yle bir \u015fey yokmu\u015f gibi davranamaz. \u00d6v\u00fcc\u00fc, \u201ckirli\u201d bir yakla\u015f\u0131m yoksa edebiyat\u00e7\u0131lar bununla y\u00fczle\u015fmeli. <em>\u0130slamc\u0131lar roman yazamaz <\/em>diyen D\u00fccane C\u00fcndio\u011flu\u2019na hak m\u0131 verelim yani? Allah inand\u0131rs\u0131n Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n bile s\u00fcbyanc\u0131larla ilgili iki hik\u00e2yesi var ki darlar insan\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Hem \u00f6lm\u00fc\u015fleri de i\u015fin i\u00e7ine katarsak bir \u00e7\u0131rp\u0131da 40 yazar\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcstehceni i\u015fledi\u011fini sayabiliriz. Daha ilk (do\u011fruysa) roman\u0131m\u0131z <em>Taa\u015f\u015fuk\u2019\u0131 Talat ve F\u0131tnat\u2019<\/em>tan ba\u015flay\u0131p k\u00f6y edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131kmam\u0131z, Adalet A\u011fao\u011flu\u2019yla P\u0131nar K\u00fcr\u2019de soluklanmam\u0131z oradan da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze Ay\u015fe Kulin ve Elif \u015eafak\u2019a varmam\u0131z icap eder. Laf\u0131 uzatt\u0131k ki, pespayele\u015ftirdik. Yani bu filmin vaat ettikleri fragman\u0131n\u0131n \u00e7ok ilerisindeydi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tart\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ihalenin Kemal Tahir\u2019de kalaca\u011f\u0131na bahse bile girmi\u015ftik. Ger\u00e7i ilk g\u00fcnlerde Ay\u015fe Kulin ve Elif \u015eafak\u2019\u0131n ad\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131 bu tart\u0131\u015fmalara. Ki ikisinin metinleri rahats\u0131z edici olmakla birlikte konuya \u00e7ocuk \u00fczerinden bak\u0131yorlar ve nas\u0131l hastal\u0131kl\u0131 bir tutum i\u00e7inde \u00e7ocuklar\u0131n harcand\u0131klar\u0131na dikkat \u00e7ekiyorlard\u0131. Ama laf d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p Kemal Tahir\u2019e gelecekti, gelmi\u015f. \u015ea\u015f\u0131rd\u0131k m\u0131, hay\u0131r!<\/p>\n\n\n\n<p>Birikim dergisinin internet sayfas\u0131na 1 Haziran 2019 tarihinde y\u00fcklenmi\u015f&nbsp; <em>\u201cEdebiyat\u0131n K\u0131rm\u0131z\u0131 \u00c7izgisi\u201d<\/em> ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda Bar\u0131\u015f \u00d6zkul, \u201cZ\u00fcmr\u00fct Apartman\u0131\u201d adl\u0131 roman dolay\u0131s\u0131yla yazar\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcstehcen yay\u0131n kovu\u015fturmas\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015f. \u00d6zkul, edebiyat\u0131n ceza yarg\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fctalaas\u0131na girmesinin abesli\u011fini dile getiriyor. D\u00fcnyada e\u015f de\u011fi\u015ftirme epizodundan dolay\u0131 \u015eekspir\u2019in, baba katilli\u011fini anlatt\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Dostoyevski\u2019nin, \u00e7ocuklara h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapt\u0131ran sempatik Fagin\u2019den dolay\u0131 Dickens\u2019in ve pedofili sahnelerinden dolay\u0131 Nabokov\u2019un m\u00fcstehceni te\u015fvik kovu\u015fturmas\u0131na maruz kalmad\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu \u00f6rnekler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda edebiyat\u0131n kendi k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgilerinin olgun bir edebiyat iklimi taraf\u0131ndan \u00e7izilmesi gerekti\u011fini vurguluyor. Hi\u00e7 unutamam D\u00fccane C\u00fcndio\u011flu (hayat\u0131m\u0131zda ilk defa yukarda referans verdik, bu son olsun) bir televizyon program\u0131nda pe\u015fin satan esnaf duru\u015fuyla \u201cedebiyat ve sanat\u201d hukukun h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131na girecek son \u015feydir\u201d demi\u015fti. Yaz\u0131da i\u015fin tuhafla\u015ft\u0131\u011f\u0131 yer ise T\u00fcrk edebiyat\u0131ndan se\u00e7ilen \u00f6rnekte: <em>\u201cAma T\u00fcrk edebiyat\u0131 da bu konuda gayet zengin. <\/em>Kemal<em> Tahir\u2019in Yedi\u00e7\u0131nar Yaylas\u0131\u2019nda tecav\u00fcz, soyk\u0131r\u0131m, gasp su\u00e7lar\u0131n\u0131 balland\u0131ra balland\u0131ra anlatan karakterler var. \u201cErmenilerin kar\u0131lar\u0131na k\u0131zlar\u0131na \u015funlar\u0131 \u015funlar\u0131 yapmadan onlar\u0131 cehenneme g\u00f6ndermek yok\u201d diyenler mesela&#8230; \u015eimdi bu karakterler Kemal Tahir\u2019in kendisi midir yoksa Kemal Tahir bu su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyenlerin \u00f6zg\u00fcl ger\u00e7ekli\u011fini mi anlatmaktad\u0131r? Bence ikincisi ama karakterlerinin Kemal Tahir\u2019den birtak\u0131m izler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrenlere de kulak vermek gerekir.\u201d<\/em>&nbsp; Hoppala pa\u015fam malkara ke\u015fan!<\/p>\n\n\n\n<p>Anla\u015f\u0131lan T\u00fcrk edebiyat\u0131ndan \u00f6rnek kotas\u0131 bir ile s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00d6zkul bu \u00f6rneklemi sa\u011folsun Kemal Tahir\u2019den se\u00e7iyor. Yetmiyor, \u00fcstelik yukardaki isimlere yapmad\u0131\u011f\u0131 k\u0131ya\u011f\u0131 (!) yap\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kemal Tahir\u2019i \u201columlamak de\u011fil ha\u015fa\u201dy\u0131 g\u00f6stermesi gerekli: &nbsp;\u201cYoksa\u201dl\u0131 bir soru art\u0131 \u201cbence\u201d ile ba\u015flayan susturucu yorum ve \u201cama\u201d (ahh o \u201cama\u201d var ya) ile devam eden muhayyel muhataplara havale edici retorik.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gevezeli\u011fi b\u0131rak\u0131p topu do\u011frudan \u00f6b\u00fcr sahaya yollayal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p>1- Muharrir bu paragraf\u0131n daha yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f halini sosyal medya hesab\u0131ndan da yay\u0131nlam\u0131\u015f. Orada \u201cYedi\u00e7\u0131nar \u00fc\u00e7lemesi\u201d diyor. Tan\u0131l Bora da bir yaz\u0131s\u0131nda ayn\u0131 ifadeyi kullan\u0131yordu. \u201cYedi\u00e7\u0131nar \u00fc\u00e7lemesi\u201d diye bir \u015feyin olup olmad\u0131\u011f\u0131 tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli.<\/p>\n\n\n\n<p>2- T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n ilk roman\u0131nda neredeyse izdiva\u00e7la sonu\u00e7lanacak bir ensest hik\u00e2yesi var.<\/p>\n\n\n\n<p>3- K\u00f6y anlat\u0131lar\u0131m\u0131zda neler var neler? G\u00fcndemimizden \u00e7\u0131kal\u0131 y\u0131llar oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>4- \u00c7ift t\u0131rnak i\u00e7ine al\u0131nan ifade Kemal Tahir\u2019in \u00fcslubuyla e\u015fde\u011fer de\u011fil. Mealen de\u011fil lafzi al\u0131nt\u0131lara kulak veriyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>5- B\u00fcy\u00fck romanc\u0131lar m\u00fcstehcen meselesini anlat\u0131rken \u201cte\u015fvik edici\u201d ithamlar\u0131na maruz kalm\u0131yor. Ayn\u0131 iddian\u0131n T\u00fcrk muhatab\u0131 Kemal Tahir ise yazar\u0131m\u0131za g\u00f6re \u201cte\u015fvik edici\u201d (balland\u0131ra balland\u0131ra) olmu\u015f olmuyor mu?<\/p>\n\n\n\n<p>6- Kulak vermemiz gerekenler demek Kemal Tahir\u2019in m\u00fcstehcen, gasp ve k\u0131y\u0131m d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc karakterlerine yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015fler. Yanl\u0131\u015f anlamaya te\u015fneyiz, bu y\u00fczden c\u00fcmleyi en indirimli tarifesiyle el alal\u0131m: &nbsp;Bu tespitle Kemal Tahir otobiyografik olmakla itham ediliyor ya da edenlere referans verilmi\u015f olunuyor. T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n otobiyografik unsurlar\u0131 en az kullanan romanc\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131ndad\u0131r Tahir. Orhan Kemal\u2019in \u00f6zelinde k\u00f6y romanc\u0131lar\u0131n\u0131n Kemal Tahir\u2019e itirazlar\u0131 \u2018\u00e7ocu\u011fu yok, babal\u0131\u011f\u0131 anlatamaz; k\u00f6y\u00fc g\u00f6rmedi, k\u00f6y\u00fc anlatamaz vs.\u2019 \u00fczerinden ilerler. Otobiyografi marifetse sanat\u00e7\u0131 kurmacay\u0131 b\u0131raks\u0131n hat\u0131rat yazs\u0131n. Ki Kemal Tahir hat\u0131rat yazm\u0131yor sonu\u00e7ta. <em>\u201cBe\u015f romanc\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yor\u201d<\/em>da Kemal Tahir\u2019e y\u00f6nelik k\u00f6y romanc\u0131lar\u0131n\u0131n h\u00fccumunun bug\u00fcne kadar gelmi\u015f art\u00e7\u0131 s\u00f6ylemleri d\u0131\u015f\u0131nda kulak vermemizi istedi\u011fi isimleri do\u011frusu merak ediyoruz. &nbsp;Hem bug\u00fcn sanat ve kurmaca anlay\u0131\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00d6zkul ve \u00e7evresinin o tart\u0131\u015fman\u0131n h\u00fccumcu taraf\u0131nda durmad\u0131klar\u0131 ayan beyan ortadayken.<\/p>\n\n\n\n<p>7- Bar\u0131\u015f \u00d6zkul, edebiyat ele\u015ftirisi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 Kemal Tahir a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131yla desteklemi\u015f olmuyor. Buras\u0131 tamam.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kriminalizeyim, Kriminalizesin, Kriminalize<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130leti\u015fim \u00e7evresi<\/em> diye bir genelleme yap\u0131lmas\u0131 ne kadar do\u011fru bilemem ancak ortak refleksleri oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. \u0130stikrarl\u0131 bir \u015fekilde 40 y\u0131ld\u0131r milliyet\u00e7ilik kar\u015f\u0131t\u0131 ve 1985-2015 aras\u0131 kemalizm ele\u015ftirisi bar\u0131nd\u0131ran her s\u00f6z\u00fc \u201cneredeyse\u201d otomatik do\u011fru kabul eden bir yakla\u015f\u0131mlar\u0131 vard\u0131. <em>Tav\u0131rlar\u0131 bir tak\u0131nt\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc<\/em> diyordu fincanc\u0131 kat\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00fcrk\u00fctmemeye \u00f6zen g\u00f6steren Can Kozano\u011flu.&nbsp; Neyse ki \u00fc\u00e7 d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r \u201cpost post kemalizm\u201d g\u00fcndemleri var. Ancak tuhaf bir \u015fekilde bu ele\u015ftirilerin muhataplar\u0131 de\u011fillermi\u015f gibi bir tutum i\u00e7indeler. Bu yeni g\u00fcndemi bir \u00f6zele\u015ftiri yapma gere\u011fi hissetmeden kolayca ele\u015ftirel silah olarak dola\u015f\u0131ma sokacaklar\u0131na dair i\u015faretler var. B\u00fct\u00fcn\u00fcyle T\u00fcrkiye\u2019den soyutlanm\u0131\u015f bir kemalizm ele\u015ftirisi, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle T\u00fcrkiye\u2019den soyutlanm\u0131\u015f bir \u201cpost post kemalizm\u201d ele\u015ftirisine d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f durumda. Kemalizm ele\u015ftirilerinin \u00f6\u011frenim \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131ndan biri \u015f\u00f6yle form\u00fcle ediliyor: <em>\u201cToptanc\u0131l\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmak. Tefrik edebilmek. S\u00f6zgelimi Falih R\u0131fk\u0131\u2019yla Hasan \u00c2li Y\u00fccel\u2019i, en az\u0131ndan Necip Faz\u0131l\u2019la Sezai Karako\u00e7\u2019u ay\u0131rt edebildi\u011fi kadar ay\u0131rt edebilmek. S\u00f6zgelimi Turan G\u00fcne\u015f\u2019le Turhan Feyzio\u011flu\u2019nu ay\u0131rt edebilmek.\u201d <\/em>Biz de hem fikiriz. Hatta \u201ctefrik etme\u201d demi\u015fken; T\u00fcrkiye sath\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 -hadi meselenin maddi temelleri konusunda benzerlik tercihini savunmalar\u0131na ses etmesek de- bat\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racak bir geni\u015fli\u011fe ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 da bekleriz.<\/p>\n\n\n\n<p>Kemalizmin b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc ele\u015ftirisinin ilk eleba\u015flar\u0131ndan Kemal Tahir hi\u00e7bir zaman <em>\u0130leti\u015fim \u00e7evresi<\/em>nin referans\u0131 olmad\u0131. Niye? \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7evrenin meselesi Kemalizmin bat\u0131la\u015fma aya\u011f\u0131 de\u011fil otoriter aya\u011f\u0131yd\u0131. Bu y\u00fczden yay\u0131nland\u0131ktan sonra hemen \u00e7evirdikleri Eric Jan Z\u00fcrcher\u2019in \u00e7izgisi daha m\u00fcnasip bulundu. Tahir, milliyet\u00e7i\/\u00f6zc\u00fc (!) baraj\u0131na tak\u0131l\u0131yordu zira. Ayr\u0131ca kat\u0131 bir bat\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan ne\u015fet eden \u201cyerlilik\u201d vurgusuna sahipti. Bu vurgunun mevcut siyasal iktidar taraf\u0131ndan \u201cmilli\u201dlikle lansman\u0131 yap\u0131l\u0131nca ge\u00e7mi\u015fin sand\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. \u201cYerlilik ve millilik\u201d \u00f6nce sa\u011f siyasilerde, sonra Doktor Hikmet K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u2019da tespit edildi. Sonras\u0131 malum\u2026 Kemal Tahir dola\u015f\u0131ma sokuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Birikim\u2019in Ekim 2018 say\u0131nda <em>\u201cKemal Tahir\u2019de halk\u2019\u0131n \u2018karanl\u0131k\u2019 y\u00fcz\u00fc\u201d<\/em>&nbsp; ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 yay\u0131nland\u0131. Yaz\u0131 makinas\u0131 Tan\u0131l Bora\u2019n\u0131n k\u0131sk\u0131vrak, al\u0131nt\u0131y\u0131 hulasa ediveren m\u00fcthi\u015f dili bu yaz\u0131da d\u00fczle\u015fmi\u015f ve \u2018\u00fcnlem balad\u0131\u2019na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. T\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n, ihtiyatl\u0131\u011f\u0131n nedenleri olmal\u0131.&nbsp; Yaz\u0131s\u0131n\u0131n giri\u015finden: <em>\u201cKemal Tahir, halk\u00e7\u0131 veya pop\u00fclist bir solculu\u011fun m\u00fcmessili olarak g\u00f6r\u00fclen bir edebiyat\u00e7\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce insan\u0131d\u0131r \u2013 kendisinin de bu tan\u0131ma itiraz\u0131 olmazd\u0131. Bu halk\u00e7\u0131l\u0131k, ona atfedilen yerlilik ve millilik s\u0131fatlayla da birle\u015fir \u2013 \u00f6zellikle son d\u00f6nemlerinde kendisinin de buna itiraz\u0131 olmazd\u0131\u201d.<\/em> Hem de nas\u0131l olurdu: \u201cBak baak g\u00f6r\u00fcnecek de beni hizalayacak\u2026\u201d diye ba\u015flayabilir, \u201c\u2026ayd\u0131n k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ahmakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u2026\u201d diye devam edebilirdi mesela. Zaman\u0131n siyasi tercihine uyum sa\u011flamak i\u00e7in vurguland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi yarat\u0131lmak isteniyor. Sanki Kemal Tahir yar\u0131m y\u00fczy\u0131l \u00f6nce bile isteye bug\u00fcn\u00fcn iktidar\u0131na, onun siyasal tercihlerine uygun bir yorum yapm\u0131\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz isteniyor. \u201cYerli\u201d ve \u201cmilli\u201d te\u011fellenip Kemal Tahir\u2019in yakas\u0131na i\u011fneleniyor. (Tomris Uyar matra\u011f\u0131: Millilikten vazge\u00e7meden evrensel, yerellikten vazge\u00e7meden milli\u2026 geriye do\u011fru ver elini \u015fizofreni!) &nbsp;Tefrik edelim: \u201cYerlilik\u201d Kemal Tahir\u2019in m\u00fclk\u00fcd\u00fcr evet. \u201cMilli\u201d \u015fubeye ise haza Metin Erksan ve \u0130smet \u00d6zel bak\u0131yor. Yanl\u0131\u015f anlama kotam\u0131z\u0131 da burada kullanal\u0131m: Kemal Tahir ya\u015fasayd\u0131 Ak Partiye oy verirdi demenin yandan yemi\u015fi bu. \u0130nsaf! 46 y\u0131l \u00f6nce rahmetli olmu\u015f adam konu\u015fturuluyor. Kemal Tahir\u2019in MNP-MSP \u00e7izgisine sempatiyle bakt\u0131\u011f\u0131 tek bir c\u00fcmle var m\u0131? Sol ilahiyat dosyalar\u0131 yap\u0131l\u0131rken ya da ba\u015flarda mevcut siyasal iktidarla sempatik sempatik oyna\u015f\u0131l\u0131rken\u2026 Ne \u00e2l\u00e2 memleket.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130leti\u015fim \u00c7evresi ve T\u00fcrevlerinin Kemal Tahir \u00c7\u0131kt\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>1- \u201cKemal Tahir gibi kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131\u2026\u201d: 90 sonras\u0131 Kemal Tahir\u2019in bahsinin ge\u00e7ti\u011fi edebiyat s\u00f6yle\u015filerinin \u201ctrend topic\u201d sorusu. \u00dczerinde tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, uzla\u015f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f gibi \u201c<em>g\u00fcre\u015fmeksizin \u00fcste \u00e7\u0131kmak \u00fczere seferber edilen\u201d <\/em>bu soruyla s\u00f6yle\u015fen; s\u00f6yle\u015fti\u011fini y\u00f6nlendirmek, Tahir\u2019in kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131, ataerkil oldu\u011funu ikrar ettirmek ister. Tart\u0131\u015fmay\u0131 ilerletmek de\u011fil kapatmak \u00fczere devrededir. (\u00d6rnek olarak Y\u0131lmaz Varol&#8217;un Leyla Erbil\u2019le yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fiye bak\u0131labilir.)<\/p>\n\n\n\n<p>2- Feci cinsiyet\u00e7i dil: \u0130leti\u015fim \u00e7evresinin arka kapak yaz\u0131 raconu havuzundan f\u0131rlam\u0131\u015f bir arg\u00fcman. Bug\u00fcn\u00fcn duyarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde bulunmad\u0131\u011f\u0131 ke\u015ffinin hazz\u0131na yasl\u0131d\u0131r. \u015eu ana kadar b\u00f6yle bir ciddi \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen dillerden d\u00fc\u015fmeyen bu \u201chac\u0131yatmaz\u201d ele\u015ftiri k\u0131yamete kadar s\u00fcrecek gibi.<\/p>\n\n\n\n<p>3- Diyalog yo\u011funluklu romanlar: Talihi yaver giden bir ele\u015ftiri c\u00fcmlesinin zamandan ve mek\u00e2ndan m\u00fcnezzehle\u015fip herkesin a\u011fz\u0131nda sak\u0131z olmas\u0131n\u0131n \u00f6rneklerinden. T\u00fcrk roman\u0131 ele\u015ftirisinin baronu Fethi Naci\u2019nin Kemal Tahir\u2019i kanonun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda ortaya att\u0131\u011f\u0131 ve <em>B\u00fcy\u00fck Mal<\/em> \u00fczerinden tespit etti\u011fi diyalog-roman ele\u015ftirisi, \u00e7e\u015fitli yak\u0131\u015ft\u0131rmalar ve yap\u0131\u015ft\u0131rmalarla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar gelmi\u015ftir. Kemal Tahir\u2019in b\u00fct\u00fcn romanlar\u0131n\u0131n konu\u015fmalardan ibaret oldu\u011fu (<em>bitmek bilmeyen diyaloglar, daha do\u011frusu birle\u015ftirilmi\u015f monologlar&#8230;<\/em>) vehmi bu ele\u015ftiriyi genel ge\u00e7er hale getirmi\u015ftir. Buradaki dert, T\u00fcrk roman\u0131n\u0131n kurulumunda diyalogun rol\u00fcn\u00fc anlama \u00e7abas\u0131 de\u011fil, Kemal Tahir\u2019in romanlar\u0131n\u0131, diyaloglar\u0131n yo\u011funlu\u011fu gerek\u00e7esiyle hafifle\u015ftirmektir. \u00d6yle olmasa mesela Orhan Kemal\u2019in romanlar\u0131n\u0131n diyalog a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na dikkat kesilen metin yaz\u0131l\u0131rd\u0131. Koskoca Orhan Kemal bile unutuldu ya bu \u00fclkede.<\/p>\n\n\n\n<p>4- Cinselli\u011fin anlat\u0131m\u0131: \u201cCinselli\u011fi bu kadar g\u00fczel nas\u0131l anlat\u0131yorsunuz\u201d sorusu ya da \u201c\u00e7ok fazla cinsellik var\u201d yarg\u0131s\u0131 \u00fczerinden ilerleyen d\u00fc\u015f\u00fck bir seviye tespit ikliminin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Kemal Tahir\u2019in cinsellik anlat\u0131s\u0131ndaki rahat tavr\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu bir karma\u015fa. \u015e\u00f6yle Gabriel Garcia Marques \u00f6zelinde b\u00fcy\u00fcl\u00fc ger\u00e7ek\u00e7i anlat\u0131lardaki gibi cinselli\u011fi bir gerilim anaforuna sar\u0131p sarmalasayd\u0131 ya! (Bunun tipik \u00f6rne\u011fi Adalet A\u011fao\u011flu\u2019nun Kemal Tahir\u2019e do\u011frudan y\u00f6neltti\u011fi sorudur.)<\/p>\n\n\n\n<p>5- Ba\u015ftan \u00e7\u0131kar\u0131c\u0131: Tevell\u00fcd\u00fc yeni. O\u011fuz Atay\u2019\u0131n modernist \u00e7arp\u0131nt\u0131larla yazd\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nem romanlar\u0131na \u00f6vg\u00fcler d\u00fcz\u00fcld\u00fckten sonra <em>Bir Bilim Adam\u0131n\u0131n Roman\u0131 <\/em>ile birlikte bu \u00fcslubu terk edip klasik anlat\u0131ya ge\u00e7mesinin sorumlusu olarak Kemal Tahir\u2019in g\u00f6sterilmesidir. Bu arg\u00fcmana g\u00f6re, Atay\u2019\u0131n <em>T\u00fcrkiye\u2019nin Ruhu\u2019nu<\/em> yazma niyeti, hem \u00fcslubunun hem de meselelerinin de\u011fi\u015fmeye ba\u015flamas\u0131 Kemal Tahir\u2019le tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7le birlikte O\u011fuz Atay\u2019\u0131n eserlerinde g\u00fcya giderek teknik nitelik kayb\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. (Birikim Dergisinin O\u011fuz Atay dosyas\u0131nda modernist anlat\u0131dan klasik anlat\u0131ya \u201cr\u00fbcu hali\u201dnin a\u011f\u0131t\u0131n\u0131 yakan bir yaz\u0131 bulunmakta). <em>Bir Bilim Adam\u0131n\u0131n Roman\u0131<\/em>\u2019n\u0131n edebi nitelik olarak \u00f6nceki eserlerinin gerisinde oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 Yal\u00e7\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck\u2019e havale ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130leti\u015fim \u00e7evresinin ve t\u00fcrevlerinin stokunda bulunan Kemal Tahir repertuar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 toptan d\u00f6k\u00fcm\u00fc b\u00f6yle yap\u0131labilir. Ha unutmadan camian\u0131n a\u011f\u0131r abisi Murat Belge\u2019nin onca Kemal Tahir tak\u0131nt\u0131s\u0131 sonras\u0131&nbsp; <em>\u201cKemal Tahir\u2019de \u00e7e\u015fitli etnik \u00f6nyarg\u0131lar g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, ama bilin\u00e7li ve sistemli bir zenofobisi yoktur. Ermenilere ise \u00f6zellikle sempati duyar.\u201d<\/em> demesini sakalet d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc hanesine kaydedelim ve <em>tren\u00e7kot \u00e7etesi<\/em> olarak yaz\u0131m\u0131z\u0131 sol yumru\u011fumuz havada sonland\u0131ral\u0131m: Kemal Tahir, \u0130leti\u015fim kilisesinin ve t\u00fcrevlerinin c\u00fcbbesine s\u0131\u011facak adam de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>*Bu makale T\u00fcrkiye Notlar\u0131 dergisinin 7. say\u0131s\u0131nda ne\u015fredilmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fatih \u00c7almaz Rivayet taze\u2026 Filozofumuz Ali Akay \u00a0\u201cFoucault ile Kemal Tahir\u2019i benzer k\u0131lan \u015feyler var, hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?\u201d diyesiymi\u015f. Analitik zek\u00e2 g\u00f6sterisine haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 tamamlad\u0131ysak epifani an\u0131na yo\u011funla\u015fal\u0131m. Zinhar bu soruya haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yok. Cevab\u0131n\u0131 da bilmiyoruz madem, ak\u0131l y\u00fcr\u00fctelim: Foucault da&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":508,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,41],"tags":[],"class_list":["post-507","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":3,"views":191,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=507"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":509,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/507\/revisions\/509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/508"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}