{"id":403,"date":"2023-08-03T06:00:00","date_gmt":"2023-08-03T06:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=403"},"modified":"2024-02-14T01:44:21","modified_gmt":"2024-02-14T01:44:21","slug":"nerede-o-eski-roman-tipleri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2023\/08\/03\/nerede-o-eski-roman-tipleri\/","title":{"rendered":"Nerede O Eski Roman Tipleri"},"content":{"rendered":"\n<p>Kitap bas\u0131m\u0131, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, al\u0131m\u0131, koleksiyonculu\u011fu s\u00fcregiden tart\u0131\u015fmalarla y\u00fczy\u0131llard\u0131r entelekt\u00fcellerin oda\u011f\u0131nda. T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fcy\u00fck bir ekonominin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc kitap\u00e7\u0131l\u0131k, kimi zaman okuru sevindirirken kimi zaman \u00fcz\u00fcyor. \u00d6yle kitaplara denk geliyoruz ki iki kapak aras\u0131nda bu metni basan yay\u0131nevi sahibinden d\u00fczeltmenine kadar verip veri\u015ftiriyoruz. Bazen de ayn\u0131 silsileye \u00f6vg\u00fc d\u00fcz\u00fcyoruz. Kitab\u0131 nesne olarak da seven bir okur olarak \u00f6zel bas\u0131mlara, tuhaf kapaklara, \u00f6ns\u00f6zlere, sunu\u015flara, ka\u011f\u0131d\u0131n s\u0131n\u0131f\u0131na da ayr\u0131 \u00f6nem g\u00f6steririm. \u00d6zellikle yeni bir yay\u0131nevine ge\u00e7en yazar\u0131n yeniden bas\u0131m ser\u00fcveni beni heyecanland\u0131r\u0131r. Nas\u0131l bir kapak yap\u0131laca\u011f\u0131, kimin sunu\u015f yazaca\u011f\u0131, kitab\u0131n boyutu, kullan\u0131lacak ka\u011f\u0131t, se\u00e7ilecek renkler beni heyecanland\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Ketebe\u2019nin, Alfa grubun son y\u0131llarda m\u00fcthi\u015f bir yar\u0131\u015f\u0131 var kitap bas\u0131m\u0131nda, \u00f6zel bask\u0131lar\u0131yla \u00d6t\u00fcken, \u00e7ok kitap bas\u0131m\u0131yla \u0130thaki de bu yar\u0131\u015f\u0131 arkadan seyrediyor, Can, YKY, \u0130\u015f Bankas\u0131, \u0130leti\u015fim, Metis gibi yay\u0131nevleri rutinlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken Jaguar, Fol, Epona, Redingot gibi yay\u0131nevleri ise okurlara yeni alanlar a\u00e7\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu girizgah\u0131 bir yerde kesip meseleye gelmek laz\u0131m. Mesele yeniden bas\u0131lan bir yazar: Abdulhak \u015einasi Hisar. Bir klasik. T\u00fcrk edebiyat\u0131 kanonunda yer ald\u0131\u011f\u0131ndan klasik diyorum. Her defas\u0131nda yeni bir tat verdi\u011fi i\u00e7in klasik diyorum. Bug\u00fcn eser g\u00fcncelli\u011fini kaybetmedi\u011fi i\u00e7in klasik diyorum. Italo Calvino\u2019nun da vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi \u201cKlasikler, \u00f6yle kitaplard\u0131r ki, onlar\u0131 okumu\u015f ve sevmi\u015f olanlar i\u00e7in alabildi\u011fine de\u011ferli bir deneyim olu\u015ftururlar; ama, en \u00e7ok tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karacaklar\u0131 duruma geldiklerinde okuma f\u0131rsat\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutanlar i\u00e7in de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde zengin bir deneyim olarak beklerler.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Everest Yay\u0131nlar\u0131 yeniden Abdulhak \u015einasi Hisar\u2019\u0131n eserlerini bast\u0131. Farkl\u0131 boyutlarda ve ciltli, karton kapakl\u0131 versiyonlarda. Bir kitapsever olarak k\u00fct\u00fcphaneme d\u00e2hil ettim. Heyecanla, yeniden <em>Ali Nizami Bey\u2019in Alafrangal\u0131\u011f\u0131 ve \u015eeyhli\u011fi<\/em> kitab\u0131na ba\u015flad\u0131m. Yeniden diyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc yine Calvino\u2019ya at\u0131fla klasikler hep yeniden okunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitab\u0131 okurken Hisar\u2019\u0131n di\u011fer romanlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Akl\u0131ma Fahim Bey ve Vam\u0131k Bey geldi. Ali Nizami Bey kadar sarih zihnimdelerdi. Bu yaz\u0131 da buradan \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Klasik bir roman yazmak m\u00fcthi\u015f roman tipleri (kahraman, karakter, ba\u015f ki\u015fi, ba\u015f karakter demeyece\u011fim, yaln\u0131zca tip de demeyece\u011fim. T\u00fcm bu kavramlar bir karga\u015fa yaratmaktad\u0131r. Roman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ki\u015fiye roman tipi demenin yerinde oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m, uzun bir yaz\u0131n\u0131n, bir tezin de par\u00e7as\u0131 olabilecek bir sorunu burada kesiyorum.) olu\u015fturmakla ilgili. Okumaya doymad\u0131\u011f\u0131m, ara ara a\u00e7\u0131p k\u0131s\u0131m k\u0131s\u0131m okudu\u011fum romanlar\u0131n hepsinde beni cezbeden roman tiplerinin oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum. Rastignac, Bovary, Karenina, Bazarov, Pres Mi\u015fkin, Oblomov, Martin Eden, Meursault, Bay K., Drogo, Henry Chinaski, Hayri \u0130rdal, Mualla, Vildan, Samim, Zebercet, Hikmet Benol, Galip&#8230; daha niceleri.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk roman\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck eksi\u011fi, \u0131skalad\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli konu g\u00fc\u00e7l\u00fc roman tipleri yaratamamak. Roman\u0131m\u0131z bug\u00fcn kendi kendine konu\u015fan ki\u015filerle dolu, \u00e7o\u011funun ad\u0131 yok, derinlemesine ele al\u0131nm\u0131yor, yazarlar ben anlat\u0131c\u0131yla m\u0131r\u0131ldan\u0131p duruyorlar. Roman tiplerinin nerede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz, nas\u0131l bir ge\u00e7mi\u015fleri olduklar\u0131na dair fikrimiz yok, ili\u015fkilerine h\u00e2kim de\u011filiz, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 ve reflekslerini anlamland\u0131ram\u0131yoruz. Hal b\u00f6yle olunca da okuyup unutuyoruz. Akl\u0131m\u0131zda bir \u015fey kalm\u0131yor, bizi sarsm\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz roman\u0131 karton, bir ya da iki boyutlu roman ki\u015filerini ve \u00e7o\u011funlukla da yazar\u0131n kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 okura sunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni T\u00fcrk sinemas\u0131n\u0131n bir devri kapatmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc filmlerle yeni nesle yol a\u00e7mas\u0131n\u0131n temelinde g\u00fc\u00e7l\u00fc sinematik tipler yaratmas\u0131 bulunmaktad\u0131r. <em>Tabutta R\u00f6va\u015fata<\/em>\u2019n\u0131n Mahsun\u2019u, <em>C Blok<\/em>\u2019un Halet\u2019i, <em>Uzak<\/em>\u2019\u0131n Mahmut\u2019u Yusuf\u2019u ve sonras\u0131nda Zeki Demirkubuz\u2019un, Nuri Bilge Ceylan\u2019\u0131n, Ye\u015fim Ustao\u011flu\u2019nun, Onur \u00dcnl\u00fc\u2019n\u00fcn, Semih Kaplano\u011flu\u2019nun ve ard\u0131llar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sinematik tipler filmleri unutulmaz yaparken, sineman\u0131n g\u00fcc\u00fcyle yarat\u0131lm\u0131\u015f bu tipler ayn\u0131 zamanda y\u00f6netmeni de y\u00fcceltmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz roman\u0131n\u0131n yapmas\u0131 gereken de \u201cbenim roman\u0131m postmodern\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n kolayc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ka\u00e7madan emek vererek roman tipleri \u00fcretmek ve anlat\u0131y\u0131 bu g\u00fc\u00e7l\u00fc tipler \u00fczerine in\u015fa etmektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ali Nizami Bey\u2019e d\u00f6nersek yazar <em>Fahim Bey ve Biz<\/em>\u2019de ve <em>\u00c7aml\u0131ca\u2019daki Eni\u015ftemiz<\/em>\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 gibi roman tipini \u00fc\u00e7 boyutlu olarak bize sunuyor. Bir okur olarak Ali Nizami Bey\u2019in ge\u00e7mi\u015fini, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131, meraklar\u0131n\u0131, korkular\u0131n\u0131, \u00e7evresini sindiriyoruz roman\u0131 okurken. Aksiyonlar\u0131n\u0131 bu ba\u011flamlarda de\u011ferlendiriyoruz. Ali Nizami Bey\u2019i anlarken, ona k\u0131zarken ya da onunla tart\u0131\u015f\u0131rken elimizde veriler mevcut. Fahim Bey gibi Deli Eni\u015fte gibi varl\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphe etmedi\u011fimiz ve roman atmosferinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sonsuza dek s\u00fcrd\u00fcrecek yeniden a\u00e7\u0131p okudu\u011fumuzda ba\u015fka tatlar b\u0131rakacak ve zihnimizde ba\u015fka munaka\u015falara vesile olacak bir klasik Ali Nizami Bey de.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz roman yazarlar\u0131n\u0131 yeni ve g\u00fc\u00e7l\u00fc roman tipleri yaratmaya davet ediyorum. \u0130bn Tufeyl de Cervantes de, Victor Hugo da Balzac da, Tolstoy da Dostoyevski de, Camus de Kafka da, Tanp\u0131nar da Peyami Safa da, O\u011fuz Atay da Orhan Pamuk da, literat\u00fcr ba\u011flam\u0131nda klasi\u011fi de postmoderni de g\u00fc\u00e7l\u00fc roman tipleriyle edebiyat kanonundalar. Peki sen nerdesin?<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kitap bas\u0131m\u0131, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, al\u0131m\u0131, koleksiyonculu\u011fu s\u00fcregiden tart\u0131\u015fmalarla y\u00fczy\u0131llard\u0131r entelekt\u00fcellerin oda\u011f\u0131nda. T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fcy\u00fck bir ekonominin d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc kitap\u00e7\u0131l\u0131k, kimi zaman okuru sevindirirken kimi zaman \u00fcz\u00fcyor. \u00d6yle kitaplara denk geliyoruz ki iki kapak aras\u0131nda bu metni basan yay\u0131nevi sahibinden d\u00fczeltmenine kadar verip veri\u015ftiriyoruz&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":404,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,3,41],"tags":[],"class_list":["post-403","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-safa-karatas","category-yazarlar","category-turk-dusuncesi"],"gutentor_comment":0,"views":44,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=403"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":405,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403\/revisions\/405"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/404"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=403"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=403"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=403"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}