{"id":325,"date":"2022-06-17T14:58:32","date_gmt":"2022-06-17T14:58:32","guid":{"rendered":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/?p=325"},"modified":"2024-02-14T01:44:56","modified_gmt":"2024-02-14T01:44:56","slug":"19-yuzyilda-muharrir-ve-matbuat","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/2022\/06\/17\/19-yuzyilda-muharrir-ve-matbuat\/","title":{"rendered":"19. Y\u00dcZYILDA MUHARR\u0130R VE MATBUAT"},"content":{"rendered":"\n<p>Besim F. Dellalo\u011flu <em>Poetik ve Politik<\/em> adl\u0131 ilham verici kitab\u0131n\u0131n \u201c\u00dcniversite\u201d bahsinde \u00fcniversite-akademi tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f ve bu iki kavram\u0131n arka planlar\u0131yla birbirine rakip oldu\u011fu vurgulam\u0131\u015f; \u00fcniversitenin orta\u00e7a\u011f ve skolastik d\u00fc\u015f\u00fcnceyle akademinin ise antik Yunanla ve h\u00fcmanizmle ili\u015fkisi oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Maalesef kavramlar\u0131n kaypakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7a\u011fda anlam bak\u0131m\u0131ndan da bir merkezi olmayan tuhaf bir yap\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na y\u00f6nelik bilgiye dayal\u0131 tart\u0131\u015fma yerine \u00e7o\u011funlukla yarat\u0131c\u0131l\u0131ktan uzak, k\u00f6t\u00fcleme ve \u00f6vme temelli yakla\u015f\u0131mlar bulunmaktad\u0131r. Akademileri ve akademisyenleri be\u011fenmeyenler, akademi ve akademisyenli\u011fe hasetle bakanlar, akademi ve akademisyenli\u011fi ranta \u00e7evirenler, akademi ve akademisyenli\u011fi siyasete bula\u015ft\u0131ranlar, akademiyi ve akademisyenli\u011fi yaln\u0131zca ge\u00e7im kap\u0131s\u0131 olarak g\u00f6renler y\u0131llard\u0131r \u00fclkenin y\u00fcksek\u00f6\u011fretimine etmediklerini b\u0131rakmam\u0131\u015flard\u0131r. Bununla birlikte her zaman umut etmemize vesile olacak ki\u015filer, durumlar, kurumlar da yok de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131m\u0131zda olumsuz bir s\u00fcr\u00fc hadise ya\u015fan\u0131rken bir ba\u015fka tarafta akademi i\u00e7inde kendine ba\u015fka bir yol se\u00e7mi\u015f \u201ctuhaf\u201d ve \u201c\u00f6zg\u00fcn\u201d \u00fcniversite mensuplar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu akademisyenler d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretme s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ve sorumlulu\u011funu \u00f6m\u00fcrleri boyunca ta\u015f\u0131maktad\u0131rlar. Unvanlar\u0131n ve s\u0131fatlar\u0131n kolay elde edilmemesi gerekti\u011fine olan inan\u00e7lar\u0131yla ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Bu tuhaf akademisyenler, alanlar\u0131nda g\u00fcndeme gelmeyen konulara e\u011filmeye \u00e7aba g\u00f6stermekte, yeni fikirler ortaya atmak i\u00e7in riske girmektedirler. Bir form\u00fclasyon \u00fczere yay\u0131n yapmak yerine k\u00fct\u00fcphanelerde \u00e7al\u0131\u015fmakta, seyahatler ger\u00e7ekle\u015ftirmekte, t\u00fcrl\u00fc \u00fcniversitelere ziyaretlerde bulunmaktad\u0131r. Bunun sonunda ilham verici \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 literat\u00fcre kazand\u0131rmaktad\u0131rlar.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tarz \u00e7al\u0131\u015fmalardan birini ilk paragrafta and\u0131m. Yaz\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in \u00f6rnek olarak detayl\u0131ca bir ba\u015fka kitab\u0131 sunmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Mert \u00d6ks\u00fcz\u2019\u00fcn <em>Muharir ve Matbuat: On Dokuzuncu As\u0131rda Yazarl\u0131k Mesle\u011fi ve B\u00e2b\u0131\u00e2li \u00c7evresinde Yay\u0131nc\u0131l\u0131k Faaliyetleri<\/em> adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 2022 y\u0131l\u0131 mart ay\u0131nda Libra Kitap etiketiyle alandaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ve merakl\u0131 okurun dikkatine sunuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizde edebiyat alan\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, \u00f6zellikle T\u00fcrk Edebiyat\u0131nda, \u00e7o\u011funlukla yazar-\u015fair hayat\u0131na ve\/veya eserlerine y\u00f6nelik olarak kar\u0131\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Disiplinleraras\u0131 ve\/veya multidisipliner \u00e7al\u0131\u015fmalar riskli ve zorlay\u0131c\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. <em>Muharrir ve Matbuat<\/em>\u2019ta ise edebiyat-sosyoloji-k\u00fclt\u00fcr-ekonomi-tarih disiplinleri aras\u0131nda mekik dokuyan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 19. y\u00fczy\u0131lda yazar ve yay\u0131nc\u0131 ili\u015fkisini oda\u011f\u0131na al\u0131yor. Matbuat d\u00fcnyas\u0131, k\u00fclt\u00fcr piyasas\u0131, yazar telifi, korsan kitap, tefrika eser, telif haklar\u0131 gibi bug\u00fcn de g\u00fcncelli\u011fi koruyan bir\u00e7ok sorunun modern edebiyat\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 say\u0131lan 19. as\u0131r edebiyat\u0131ndaki g\u00fcndeme gelme bi\u00e7imini ve farkl\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma boyunca takip ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>19. y\u00fczy\u0131l \u00fclkemiz i\u00e7in \u00f6nemli bir d\u00f6nemdir. Komple bir \u00fclke modernle\u015fmesi s\u00f6z konusu olmasa da \u0130stanbul i\u00e7in modernle\u015fme 19. y\u00fczy\u0131lla ba\u015flar. &nbsp;\u00dclke olarak ilk modernle\u015fme giri\u015fimimiz d\u00f6nemin ba\u015fkentiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r t\u0131pk\u0131 cumhuriyet modernle\u015fmesi gibi. Modernle\u015fmeye vesile \u00f6nemli icatlardan biri matbaad\u0131r. \u00d6ks\u00fcz\u2019\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da muharrirlik m\u00fcessesiyle ba\u015fl\u0131yor. Meslek olarak yazmay\u0131 tercih edenlerin modernle\u015fmenin \u00f6nc\u00fcllerinden olan matbaa ile ili\u015fkisine e\u011filiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6nemin \u00f6nemli muharrirlerinin an\u0131lar\u0131, notlar\u0131 ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerinden meslek olarak edebiyat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n detaylar\u0131na vak\u0131f oluyoruz. Ahmet Mithat Efendi, Nam\u0131k Kemal, Ahmet Rasim, Halit Ziya gibi isimlerin yay\u0131nc\u0131larla ve meslekle ili\u015fkisine ilgin\u00e7 \u00f6rnekleri de \u00e7al\u0131\u015fmada bulabiliyoruz. \u00d6rne\u011fin Ahmet Mihat\u2019\u0131n bir metin i\u00e7in ka\u00e7 lira telif ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, Nam\u0131k Kemal\u2019in neden korsan yay\u0131nc\u0131lar\u0131n favorisi oldu\u011funu, yay\u0131nevlerinin yazar\u0131na g\u00f6re tak\u0131nt\u0131\u011f\u0131 tutumlar\u0131, Halit Ziya\u2019n\u0131n \u0130zmir\u2019den gelirken t\u00fcrl\u00fc hayaller kurdu\u011fu \u0130stanbul k\u00fclt\u00fcr piyasas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131, B\u00e2b\u0131\u00e2li\u2019de kurulan kitap\u00e7\u0131 tezg\u00e2hlar\u0131n\u0131, formalara ayr\u0131rarak kitap satma gibi ilgin\u00e7 sat\u0131\u015f stratejilerini akademisyen Mert \u00d6ks\u00fcz\u2019\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan \u00f6\u011freniyoruz. Bir\u00e7ok belge ve at\u0131fla ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yeni okumalara da alan a\u00e7\u0131yor. Bununla birlikte kitap i\u00e7erisinde kullan\u0131lan g\u00f6rseller i\u00e7in yazara te\u015fekk\u00fcr edilmesi gerekti\u011fi gibi bu g\u00f6rselleri kitapta incelenebilir \u015fekilde bast\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yay\u0131nc\u0131y\u0131 da kutlamak gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Muharrir ve Matbuat<\/em>\u2019ta, hamisinin kanatlar\u0131 alt\u0131nda \u00fcretim yapan \u015fairin, matbaan\u0131n ve yeni t\u00fcrlerin edebiyat\u0131m\u0131za girmesiyle bamba\u015fka bir edebiyat ortam\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 19. y\u00fczy\u0131lda, suya at\u0131lan ve y\u00fczmeye gayret eden bir \u00e7ocuk gibi \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. D\u00fcnyan\u0131n edebiyat\u0131n\u0131n bu \u00e7a\u011fda \u00fclkeye daha h\u0131zl\u0131 girdi\u011fini ve k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fveri\u015fin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131; yay\u0131n b\u00fcrokrasinin olu\u015ftu\u011funu, yay\u0131nc\u0131lar\u0131n yeni hamleler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve muharririn \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir s\u00fcre daha s\u00fcrece\u011fini anl\u0131yoruz. 19. y\u00fczy\u0131lda bir\u00e7ok alanda yenile\u015fme \u00e7abalar\u0131n\u0131n yay\u0131n ve yay\u0131nc\u0131l\u0131k faaliyetlerini de etkiledi\u011fini a\u00e7\u0131klayan Mert \u00d6ks\u00fcz; kanunlardan, sans\u00fcr uygulamalar\u0131na, k\u00e2\u011f\u0131t ekonomisinden, tirajlara kadar bir\u00e7ok detaya parantez a\u00e7\u0131yor bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131m\u0131zda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n okunabilirli\u011fi, ula\u015f\u0131labilirli\u011fi de uzun y\u0131llard\u0131r tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. \u00dclkemizde birilerini elemek i\u00e7in ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmeye engel olsun diye tan\u0131mlanan ve \u00fcniversitelere giren \u201cakademik dil\u201d garabetinden uzak bir \u00fcslupla yaz\u0131lan <em>Muharrir ve Matbuat<\/em>, 19. y\u00fczy\u0131la bamba\u015fka bir pencereden bakmam\u0131za da vesile oluyor. Bu pencereler artt\u0131k\u00e7a y\u00fcksek\u00f6\u011fretimimizin ve alanda yap\u0131lan \u00fcretimlerin kalitesinin de artaca\u011f\u0131 kesin.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"341\" height=\"530\" src=\"http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/asd.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-326\" srcset=\"http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/asd.jpg 341w, http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/asd-193x300.jpg 193w\" sizes=\"auto, (max-width: 341px) 100vw, 341px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Muharrir ve Matbuat:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>On Dokuzuncu As\u0131rda Yazarl\u0131k Mesle\u011fi ve<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e2b\u0131\u00e2li \u00c7evresinde Yay\u0131nc\u0131l\u0131k Faaliyetleri<\/p>\n\n\n\n<p>Mert \u00d6ks\u00fcz<\/p>\n\n\n\n<p>Libra Kitap<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/TN-Ozgecmis-2-1-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-327\" width=\"578\" height=\"324\" srcset=\"http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/TN-Ozgecmis-2-1-1024x576.png 1024w, http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/TN-Ozgecmis-2-1-300x169.png 300w, http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/TN-Ozgecmis-2-1-768x432.png 768w, http:\/\/turkiyenotlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/TN-Ozgecmis-2-1.png 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 578px) 100vw, 578px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Besim F. Dellalo\u011flu Poetik ve Politik adl\u0131 ilham verici kitab\u0131n\u0131n \u201c\u00dcniversite\u201d bahsinde \u00fcniversite-akademi tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f ve bu iki kavram\u0131n arka planlar\u0131yla birbirine rakip oldu\u011fu vurgulam\u0131\u015f; \u00fcniversitenin orta\u00e7a\u011f ve skolastik d\u00fc\u015f\u00fcnceyle akademinin ise antik Yunanla ve h\u00fcmanizmle ili\u015fkisi oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Maalesef&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":372,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13,3],"tags":[],"class_list":["post-325","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-safa-karatas","category-yazarlar"],"gutentor_comment":0,"views":109,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/325","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=325"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":329,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/325\/revisions\/329"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/372"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/turkiyenotlari.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}